Thế vận hội Mùa hè 2016 và một số vấn đề

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Từ ngày 5 đến ngày 21 tháng 8 năm 2016 tới đây, Thế vận hôi Mùa hè lần thứ XXXI sẽ được tổ chức tại thành phố Rio de Janeiro của nước Brasil. Sự kiện lần này rất đặc biệt vì là lần đầu tiên Olympic được tổ chức tại một thành phố Nam Mỹ và cũng là lần đầu tiên được tổ chức tại một quốc gia nói tiếng Bồ Đào Nha. Một điểm đặc biệt nữa là tháng 8 rơi đúng vào mùa đông của Brasil nhưng nhiệt độ mát mẻ khoảng 22 độ C (70 đô F), không có tuyết và lạnh lẻo như mùa đông ở các nước phía Bắc,

Ngày 4/8/2008, Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) đã chọn ra 4 thành phố từ 7 thành phố đăng ký làm chủ nhà cho Thế vận hội Mùa hè 2016 : Chicago (Mỹ), Madrid (Tây Ban Nha), Tokyo (Nhật Bản) và Rio de Janeiro (Brasil). Cuộc chạy đua đăng cai của 4 quốc gia này diễn ra rất sôi nổi vì mỗi thành phố này đều có những điểm mạnh của riêng mình. Tổng thống Mỹ Obama và phu nhân Michelle đã vận động IOC bỏ phiếu cho Chicago. Nhưng cuối cùng Rio de Janeiro đã được chọn sau 3 vòng bỏ phiếu.

Thành phố Rio de Janeiro

Rio de Janeiro theo tiếng Bồ Đào Nha nghĩa là "sông tháng Giêng", dân số khoảng 6,5 triệu người. Thành phố này đã từng là thủ đô của Brasil giai đoạn 1763-1960 và của Đế quốc Bồ đào Nha ( 1808 -1821). Thường được gọi tắt là Rio và nickname là A Cidade Maravilhosa (thành phố kỳ diệu). Nổi tiếng nhất là các lễ hội Carnival với nhạc Samba và bức tượng lớn của Đức Jesus đứng trên đỉnh núi nhìn ra biển.

Thế vận hội Mùa hè trước đây được tổ chức tại Luân Đôn , Anh. vào năm 2012. Sau Rio de Janeiro, Brasil (năm 2016) sẽ là Tokyo , Nhật Bản vào năm 2020.

Brasil đã đầu tư 12 tỷ USD để xây dựng các công trình và nhiều hạ tầng cơ sở để phục vụ cho Thế vận hội này.

Sân vận động Maracana sẽ là nơi tổ chức lễ khai mạc và bế mạc Summer Olympic 2016

5130 chiếc huy chương của Thế vận hội đã được các nghệ nhân người Brasil thực hiện, Hoa văn chính là hình nữ thần chiến thắng Hy Lạp. Để sản xuất mỗi chiếc phải mất 48 giờ thủ công.

Huy chường vàng, bạc, đồng của Olympic 2016

Giá vé chính thức được ấn định vào ngày 16/9/2014 theo đồng Reals của Brasil (BRL), 1 Real ăn khoảng 0.3 US Dollar, giá thấp nhất là 40 Real (12 USD) cho vài trận tranh tài , giá vé đắt nhất là 4.600 Real (1380 USD) dành cho vé ngồi hạng A ở buổi khai mạc. 7,5 triệu vé sẽ được bán ra, ít hơn 200 ngàn vé so với Thế vận hội năm 2012 vì một số vũ đài nhỏ hơn. Có khoảng 3,8 triệu vé có giá khoảng 70 Real (21 USD). Giá bán ở ngoài lúc nào cũng đắt hơn gấp nhiều lần.

Tham dự Thế vận hội Mùa hè 2016 này có 206 quốc gia ( 54 quốc gia ở châu Phi, 41 quốc gia châu Mỹ, 43 quốc gia châu Á. 50 quốc gia châu Âu và 17 quốc gia châu Đại dương) với hơn 10.500 vận động viên nam nữ. Thế vận hội đầu tiên được tổ chức vào ngày 6-15/4/1896, tại thủ đô Athena, Hy Lạp, chỉ có 14 quốc gia tham dự và không có nữ vận động viên.

Đoàn Việt Nam có 23 vận động viên, 16 huấn luyện viên, 3 bác sĩ và 8 cán bộ. 23 VĐV sẽ thi đấu ở 10 bộ môn (bơi lội, bắn súng, cầu lông, cử tạ, thể dục dụng cụ, điền kinh, Judo, kiếm, rowing và vật) trong tổng số 28 môn thể thao, sẽ lên đường sang Brazil vào ngày 28/7 (trước ngày khai mạc 1 tuần).

Vì vóc dáng nhỏ và đầu tư có giới hạn nên Việt Nam chỉ kỳ vọng có 2 bộ môn: cử tạ và bắn súng. Riêng trong môn bơi lội 400m tự do, 200m và 400m hỗn hợp chỉ có nữ vận động viên Nguyễn Thị Ánh Viên tham dự, sanh ra ở Cần Thơ, cao 1.73 m, nặng 53 kg, khi 19 tuổi cô đã giành 8 huy chương vàng, 1 bạc và 1 đồng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2015, đứng hàng thứ 25 thế giới cự ly 400m tự do. Cô phát biểu ấn tượng tại SEA Games 28 : “Tôi đã giành nhiều huy chương, phá nhiều kỷ lục ở SEA Games, nhưng tôi sẽ không ngừng phấn đấu….Tôi không nhớ chiến thắng, mỗi ngày tôi đều nỗ lực như chưa giành được gì”. Mong cô giành được 1 huy chương hay ít nhất có góp mặt ở trận chung kết để làm vẻ vang cho Việt Nam mình.

Nguyễn Thị Ánh Viên

Lần đầu tiên trong điền kinh Viêt Nam có vận động viên đi bộ Nguyễn Thành Hưng, 24 tuổi, người Hòa Vang, Đà Nẵng, đoạt vé dự Olympic nhờ vào thành tích tại Nomi, Nhật , đi bộ 20km trong1 giờ 23 phút 29 giây, trong khi chuẩn Olympic là 1 giờ 24 phút. Niềm hy vọng bất ngờ ?

Nguyễn Thành Ngưng

Môn Judo có Văn Ngọc Tú là nữ VĐV duy nhất. người Sóc Trăng, 28 tuổi, nặng 48KG, cao 1,55m, tham dự Olympic lần thứ hai. Cô bị đánh bại ngày vòng đầu ở Olympic 4 năm trước đây. Hy vọng lần này cô sẽ đi xa hơn.

Văn Ngọc Tú

Môn bóng đá là bộ môn được ưu thích nhất ở Việt Nam mình, được tổ chức từ ngày 3 đến ngày 20 tháng 8. Nhật Bản và Korea đại diện cho châu Á tham dự bộ môn này. Ngoài Rio de Janeiro ra, các trận đấu còn được tổ chức ở các thành phố khác như Belo Horizonte, Salvador, Sao Paulo, Manaus và thủ đô Brasilia. Tổng cộng có 16 đội nam và 12 đội nữ tham dự. Đội nam được giới hạn dưới 23 cầu thù (sinh vào hoặc sau ngày 1/1/1993) và 3 cầu thủ trên 23 tuổi, không có giới hạn độ tuổi với đội tuyển nữ. Sân vận động Maracana ở Rio de Janeiro có sức chứa lớn nhất 74.738 người. Ở Thế vận hội trước đây, tổng cộng có 2.186.150 khán giả cho bộ môn này, trung bình có 37.692 khán giả cho 1 trận. Vô địch nam là Mexico và vô địch nữ là Mỹ.

Một số vấn đề ở Thế vận hội Mùa hè 2016 :

Do cuộc khủng hoảng người tỵ nạn tại châu Âu và những lý do khác, IOC quyết định cho phép các tuyển thủ tỵ nạn tham gia dưới ngọn cờ Olympic và sẽ sử dụng bài ca Olympic cho buổi lễ trao huy chương.

Theo kết quả điều tra của Cơ quan Phòng chống Doping Thế giới, một số vận động viên Nga bị cấm tham gia Thế vận hội. Tổng thống Nga Vladimir Putin nói lệnh cấm này là “không công bằng”.

Một điềm không tốt đã xảy ra trong lễ rước đuốc Olympic, một con báo đốm đã trốn thoát khỏi cũi sắt và tấn công 1 người lính nên đã bị bắn chết. Con báo đốm là “họ hàng” với con mèo lai khỉ màu vàng, là linh vật của Olympic Rio de Janeiro 2016 . Do đó, đã để lại một ấn tượng không tốt cho ngày hội thể thao lớn nhất hành tinh sắp tới.

Một trong những điều lo ngại nhất cho việc tổ chức Thế vận hội Mùa hè lần này là vấn đề an ninh, thành phố Rio de Janeiro là nơi có tỷ lệ tội phạm cao nhất thế giới. Năm 2007, cảnh sát Brasil đã hạ sát 1.330 người ở bang Rio de Janeiro này, tăng 25% so với năm 2006 với 1.063 người bị giết. Trong khi đó cảnh sát trên khắp nước Mỹ đã giết 347 người trong năm 2006 . Mặc dù đang trong cuộc khủng hoảng chính trị và tài chánh trầm trọng nhưng chính phủ Brazil đã phải chi 2,9 tỷ real (khoảng 895 triệu USD) để giúp bang Rio de Janeiro trang trải các khoản chi phí nhằm tăng cường an ninh cho Thế vận hội. Dự kiến sẽ có khoảng 500.000 du khách, 10.500 vận động viên, 25.000 nhà báo sẽ đến Rio de Janeiro. Brasil sẽ huy động 85.000 cảnh sát và quân đội để bảo đảm an ninh cho Olympic 2016. nhiều gấp đôi so với nước Anh cách đây 4 năm.

Thêm một vấn đề xã hội khác của Brasil là có sự chênh lệch đáng kể giữa người giàu và người nghèo ở Rio de Janeiro.https://vi.wikipedia.org/wiki/Rio_de_Janeiro - cite_note-26 Mặc dù thành phố được xếp vào nhóm các đô thị lớn trên thế giới nhưng 1/5 dân cư sống trong các khu vực lân cận gọi là khu ổ chuột, 15% dân số là người nghèo. Từ khi được chấp thuận chính thức là chủ nhà của Thế vận hội vào năm 2009 đến nay, 77.200 người đã được di dời đến các chung cư mới và một bức tường dài đã được xây dựng dọc theo quốc lộ từ phi trường vào thành phố để che không cho du khách thấy những khu ổ chuột.

Một sự kiện khác khá quan trọng làm nhiều người đặt câu hỏi là ”Có nên hoãn Olympic 2016 hay không ?” Một câu hỏi mà người dân Brazil không muốn nghe. Đó là sự bùng phát bệnh Zika tại Brasil, 150 chuyên gia y tế hàng đầu thế giới đã tìm thấy những phát hiện mới về virus Zika và sự thất bại của chiến dịch diệt muỗi ở Brazil, nên đã cùng ký tên vào thư gởi Tổng giám đốc Tổ chức y tế thế giới (WHO) đề nghị xin hoãn hoặc chuyển địa điểm tổ chức Olympic. Đặc biệt mới đây, các nhà khoa học đã phát hiện sự tồn tại của siêu vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh tại bờ biển nơi sẽ diễn ra các môn thi dưới nước.

Tuy nhiên, ngày 28/5 vừa qua, Tổ chức y tế thế giới (WHO) đã ra quyết định vẫn sẽ tổ chức Thế vận hội Mùa hè 2016 tại Rio de Janeiro theo đúng kế hoạch, căn cứ vào những đánh giá Brasil là 1 trong 60 quốc gia có sự hiện diện của virus Zika và dịch Zika tại nước này chưa phải là mối đe dọa đủ mạnh để đưa ra quyết định hoãn hay thay thế. Tổng thống lâm thời Brasil, ông Michel Temer cho biết vào mùa đông ở Nam Bán Cầu, mức độ lây lan các bệnh truyền nhiễm qua muỗi Aedes aegypti là rất thấp. (Virus Zika lây truyền qua muỗi Aedes aegypti là loại virus nguy hiểm, nhất là với phụ nữ mang thai vì có thể gây dị tật ở thai nhi. Cho đến nay, chưa có vắc-xin phòng ngừa hay thuốc chuyên trị virus này ).

Một tháng trước ngày khai mạc , cảnh sát và lính cứu hỏa xuống đường biểu tình phản đối điều kiện làm việc và việc trả lương trễ, họ giơ cao các biểu ngữ in rõ hàng chữ “chào mừng đến địa ngục” tại phi trường quốc tế khiến nhiều hành khách lo ngại về lịch trình của các chuyến bay.

Chủ nhà Brasil dự kiến sẽ cung cấp 450.000 bao cao su miễn phí cho 10.500 vận động viên, trung bình 42 bao cao su cho mỗi VĐV, Loại cao su này được xử dụng bằng chất VivaGel giúp ngăn chặn sự lây lan của các loại virus truyền nhiễm như Zika, HIV, Herpes.

Tất cả các quốc gia trên thế giới khi có điều kiện về cơ sở hạ tầng và nguồn tài trợ dồi dào, đều muốn giành được quyền tổ chức Olympic. Bởi vì đó là động cơ thúc đẩy phát triển đất nước qua việc xây dựng thêm nhiều cơ sở hạ tầng như đường cao tốc, xe điện, sân vận động, phi trường,.., tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân. Điều quan trọng hơn hết là cải thiện môi trường sinh sống của người dân, giải tỏa bớt những khu ổ chuột, thay đổi bộ mặt thành phố và tạo nên một điểm đến bền vững thu hút du khách quốc tế. Trường hợp của thành phố Barcelona là 1 điển hình, trước khi tổ chức Thế vận hội Barcelona 1992, vào năm 1990 chỉ có 3,8 triệu du khách viếng thăm nhưng sau đó vào năm 2000 số lượng du khách đã tăng đền 7,78 triệu người.

Mục tiêu của Thế vận hội Thế giới là xây dựng một thế giới hòa bình, không phân biệt đối xử, dựa trên tinh thần hữu nghị, đoàn kết và công bằng. Tuy nhiên, có khá nhiều cách biệt, không công bằng về vóc dáng, thể lực tùy theo sắc dân, về nguồn kinh phí tài trợ và điều kiện luyện tập cho các vận động viên tùy theo nước giàu và nước nghèo, về phương pháp tuyển chọn và đào tạo tùy theo thể chế của quốc gia, ví dụ như ở Trung Quốc và Bắc Triều Tiên, người ta tuyển chọn những trẻ em có tầm vóc chuẩn ngay từ độ tuổi còn nhỏ rồi gởi cho học viện thể thao đào tạo theo những quy tắc thép, làm mất đi niềm vui thích của mỗi cá nhân trong hoạt động thể thao. Chính vì thế, chiếc huy chương ở Olympic chỉ có giá trị tương đối mà thôi ?

Montreal ngày 8/7/2016

Ngô Khôn Trí