ĐÔI D̉NG VỀ THÁNG MƯỜI HAI


Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

 

C:\Users\CMA STATION 1\Documents\welcome december.jpg

 

Theo Dương lịch (lịch Gregorius), tháng mười hai tháng thứ mười hai, tháng cuối cùng của một năm cũng tháng cuối cùng trong 7 tháng 31 ngày. 

Người Anh gọi tháng mười hai december, tiếng Pháp decembre. Thế nhưng chữDecemnày   nguồn gốc từ chữ Latinh "Decem" nghĩa "thứ 10". Sự khác số tháng thực tế lịch La được sử dụng cho đến năm 46 trước Công nguyên được bắt đầu từ tháng ba. Những ngày mùa đông sau tháng 12 không được tính vào bất kỳ tháng nào. Sau đó, người ta tạo ra tháng 1 tháng 2 cho khoảng thời gian không tháng đó được thêm vào đầu lịch, nhưng tháng 12 (December) vẫn giữ nguyên tên của . 

Nhật Bản quốc gia sớm chuyển qua ăn Tết theo Dương lịch kể từ năm 1873. Từ năm 1844 đến ngày 31 tháng 12 năm 1872 (ngày 2 tháng 12 năm Minh Trị thứ 5) người Nhật đón Tết theo lịch Thiên Bảo (天保暦, Tempo reki).  Người Nhật gọi tháng 12 âm lịch   Gokugetsu (極月) nghĩa tháng cuối năm, trong dân gian người ta c̣n gọi Shiwasu hay Shihasu (師走 : tẩu) hay Shihase (師馳 : tŕ ) để nói đến tháng các thầy tu rất bận rộn phải chạy khắp nơi từ đông sang tây được mời đến tại nhiều gia để tụng kinh (xua đuổi ma quỷ, rước lộc vào nhà?) .  

Theo Âm lịch, người Việt Nam ḿnh gọi tháng mười hai "tháng chạp". Chữchạp một biến âm của từlạp” (trong tiếng Hán, tên của một lễ tế cuối năm. Lạp nghĩa săn bắn, đem chiến phẩm về làm lễ tế thần để cúng tế bái tổ tiên. Ngày xưa người ta c̣n gọi tháng cuối cùng trong năm lạp nguyệt ( 臘月) , nói tới thời gian (tháng) đilạp mả”, thăm viếng sửa dọn phần mộ tổ tiên để mời tổ tiên về ăn Tết với gia đ́nh

nơi giải thích rằng Chữ "lạp" xuất xứ từ thịt, dụ như thịt xông khói: 臘肉、xúc xích: 臘腸、Thịt đông lạnh: 臘味 từ thời xưa người Trung Quốc đă thích ướp thịt khô vào dịp mùa đông để dành ăn quanh năm, việc ướp thịt rộ lên vào tháng 12. Đó do sao người Trung Quốc gọi đây Lạp nguyệt ( 臘月) .  

Đối với người Việt ḿnh, tháng Chạp mang nhiều ư nghĩa tâm linh nhất trong năm. Ngoài việc cúng tổ tiên vào mùng một Tếtcác gia đ́nh c̣n lễ cúng ông Táo vào 23 tháng Chạp, lễ cúng tất niên vào chiều 30 Tết lễ cúng Giao thừa vào khoảnh khắc cuối cùng của năm , đầu tiên của năm mới

Tháng Chạp c̣n gọi tháng "củ mật".  Không bất kỳ củ nào tên củ mật cả. Từ "củ" nghĩa   xem xét cẩn thận mọi việc xung quanh, đề pḥng mọi hành vi xấu. Từmật nghĩa cẩn mật, mật, kín đáo. Như vậy, “củ mật kiểm soát mọi thứ cẩn thận.  

Tháng Chạp tháng bận rộn nhất trong năm. Các công ty bận rộn cho những kế hoạch hoàn thành cuối năm, các cửa tiệm buôn luôn tấp nập khách hàng đến mua sắm, mọi người thường cũng rất bận với công việc gia đ́nh, đi sắm Tết, dọn dẹp, trang trí nhà cửa. nhiều việc làm nên mọi người luôn mệt mỏi, thường không cảnh giác. Điều này sẽ tạo hở cho kẻ gian đi trộm đồ cướp giật. Chính thế thángcủ mậtmang ư nghĩa nhắc nhở mọi người phải cẩn thận hơn, đề pḥng hơn để tránh trộm cướp. 

Người Pháp cho rằng màu sắc liên quan đến tháng 12 màu xanh lam (blue). Màu xanh lam được nhiều người ưa thích bởi liên quan đến những cảm giác như cảm thông, ḥa hợp, t́nh bạn sự tin tưởng. cũng biểu thị sự tinh khiết, ḷng tôn trọng sự thông thái. Thế nhưng, tâm cuối năm muốn xả stress sau 1 năm làm việc cực nhọcmột số người Việt thích tụ tập uống rượu quá chén, xảy ra tai nạn khi lái xe về nhà. người chui vào ṣng bài để cầu may, giải trí bằng cách chơi cờ bạc, một số gia đ́nh lâm vào cảnh nợ nần ngập đầu hay tiêu tan tài sản đă dành dụm suốt năm, vợ chồng căi vả chia tay. Ngoài ra, cuối năm tiệc tùng, nhiều hội uống rượu thâu đêm, ăn uống, nghỉ ngơi thất thường nên cũng một số người lớn tuổi đổ bệnh

Theo quan niệm dân gian th́ "tháng củ mật" tháng xui xẻo, tháng thể dễ mất mát tiền của, hay bị họa tới bất ngờ (tai bay vạ gió),  người đời thường nói đen đắng như Củ Mật

Năm 2021 một năm đại dịch covid-19 đă lấy đi hơn 5,2 triệu sinh mạng trên toàn thế giới. Chúc mọi người an toàn vượt qua năm 2021 chuẩn bị chào đón một năm mới 2022 thật nhiều hạnh phúc sức khỏe dồi dào.

Montreal, ngày 6/12/2021

Ngô Khôn Trí

 

© "Khi phát hành lại bài này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"
Ư kiến, cảm tưởng xin gởi về
ngoktri@gmail.com