Nhật chuyển hướng xuất khẩu ô tô sang châu Âu

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Nhật Bản là một quốc gia có ngành công nghiệp ô tô rất phát triển. Năm 2014, Nhật sản xuất trong nước 9,77 triệu chiếc xe và 17,47 triệu xe tại hải ngoại, chiếm gần 30% tổng số lượng xe ô tô sản xuất trên toàn thế giới ( 91 triệu chiếc), chiếm tới 20% tổng giá trị sản phẩm của ngành sản xuất của Nhật. Trong những giai đoạn có khủng hoảng kinh tế toàn cầu, các lãnh vực khác như điện tử, đồ gia dụng,… bị chật vật nhưng ngành ô tô vẫn có lãi, chiếm tới 1 nửa của toàn nền kinh tế. Ngành này là ngành mũi nhọn và đóng góp rất lớn cho nước Nhật.

Chính vì thế, sau khi Mỹ rút khỏi TPP, Nhật đẩy mạnh việc đàm phán thương mại với Liên minh châu Âu ( EU) để tìm thị trường tiêu thụ hàng xuất khẩu ô tô của mình.

Ngày 6/7/2017 vừa qua, Nhật Bản và EU đã đạt được thỏa thuận nguyên tắc về Hiệp định thương mại tự do Nhật-EU (JEFTA). Qua đó, ô tô của Nhật sẽ được miễn thuế khi xuất sang châu Âu, ngược lại nông sản của châu Âu được miễn 100% thuế khi xuất sang Nhật.

Nền kinh tế của Nhật và EU công lại chiếm tới 27% giá trị kinh tế toàn cầu, như vậy JEFTA sẽ tạo thành khu mậu dịch tự do lớn nhất thế giới cho đến thời điểm này. Thủ tướng Shinzo Abe, Nhật tuyên bố : “Chúng tôi đã chứng minh một ý chí chính trị mạnh mẽ để EU và Nhật Bản gương cao lá cờ thương mại tự do”.

Đây là một phản ứng đối lại việc Mỹ rút khỏi TPP và tuyên bố “Nước Mỹ trên hết” của Tổng thống Trump..

Ở Mỹ, xuất khẩu đã tạo ra công ăn việc làm cho 12 triệu người. Hàng hóa được sàn xuất dành cho thị trường tiêu thụ trong nước nhiều hơn là để xuất khẩu, một phần lớn kinh tế của Mỹ là dịch vụ. Mỹ có 14 hiệp định thương mại tự do. Trong đó, Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với Canada và Mexico là mối quan tâm hàng đầu của Mỹ. Kế đến là Hiệp định thương mại tự do xuyên Đại Tây Dương (TTIP) với EU, chiếm khoảng 1/3 của mậu dịch thế giới, 33% là hàng hóa, 42% là dịch vụ. Đầu tư của Mỹ vào EU lớn gấp 3 lần số đầu tư của Mỹ vào các nước Á châu cộng lại. sử dụng 4 triệu lao động cho cả 2 phía. Siemens (Đức) thâu dụng 60 ngàn lao động ở Mỹ, General Electric (Mỹ) sử dụng 70 ngàn lao động ở EU.

Tuy nhiên, những quy định liên quan đến vấn đề môi trường và bảo vệ người lao động làm cản trở các cuộc đàm phán giữa Mỹ và EU. Một cản trở lớn nhất giữa 2 phía là ngành thực phẩm và nông sản. EU cấm thực phẩm có biến đổi gen, sử dụng thuốc kháng sinh và hốc môn đối với động vật nuôi để làm thức ăn. Nhiều cuộc biểu tình phản đối hiệp định TTIP đã xuất hiện sau khi xảy ra khủng hoảng tài chánh và ngân hàng và nhiều công nhân bị mất việc vì các công xưởng di dời tới những nơi có chi phí nhân công rẻ hơn.

Tự do hóa thương mại là nhu cầu chung của hầu hết các quốc gia trên thế giới. Để được tự do trao đổi hàng hóa , đầu tư ra nước ngoài và nhận vốn đầu tư của nước ngoài, các nước phải từng bước giảm thiểu hàng rào thuế quan.

Tự do hóa thương mại có lợi nhưng cũng có bất lợi.

Lợi vì :

-Xuất khẩu hàng ra nước ngoài giúp các công ty tạo thêm công ăn việc làm cho nhân viên, có thêm kinh nghiệm sản xuất cho thị trường nước ngoài.

- Nhập khẩu là cho phép các nước ngoài cạnh tranh để làm giảm giá cho người tiêu dùng trong nước và còn giúp cho người mua có thêm nhiều chọn lựa.

-Các nước giàu có thêm cơ hội đầu tư, các nước nghèo phát triển nhanh nhờ có vốn đầu tư của nước ngoài.

Thế nhưng, để được xuất khẩu hàng hóa của mình nước đó phải gỡ bỏ hàng rào thuế quan hàng nhập, như vậy sẽ làm mất đi công ăn việc làm của những ngành nghề không có sức cạnh tranh toàn cầu trong nước. Các đại công ty sẽ di chuyển nhà máy đến những quốc gia có chi phí sinh hoạt thấp. Các nước phát triển như Mỹ và châu Âu thường trợ cấp kinh doanh nông nghiệp để làm giảm giá nông sản, do đó một số cơ sở chăn nuôi địa phương sẽ bị ảnh hưởng.

Nhật Bản là quốc gia có nền công nghệ cao trong công nghiệp và nông nghiệp. Để có thể xuất khầu ô tô, ngành mũi nhọn và duy trì công nghệ tiên tiến của mình, Nhật đành chấp nhận hy sinh ngành nông nghiệp của mình. Các công ty có công nghệ cao trong lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi của Nhật sẽ phải di chuyển đến các nước có chi phí sinh hoạt thấp như Việt Nam mình. Đây là cơ hội để triển khai hợp tác đầu tư, trao đổi công nghệ lấy thị trường tiêu thụ sản phản.

Hợp tác với Nhật để phát triển kinh tế và tạo thêm “đồng minh” để kiềm chế bành trướng , để bảo vệ an ninh quốc gia, là một việc làm cần được cổ vũ ?

Montreal, ngày 18/8/2017

Ngô Khôn Trí