Đôi dòng về việc người Việt uống rượu lái xe

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Hôm nay, nhân đọc tin tức có tựa đề “Việt Nam giúp Heineken phá kỷ lục bán bia”. Xin có đôi dòng về việc uống rượu bia của người Việt mình,

Tờ The Wall Street Journal cho biết hãng bia Hà Lan có lượng bán bia tăng kỷ lục nhờ vào 2 thị trường Việt Nam và Trung Quốc trong dịp năm mới vừa qua. Doanh số bán bia tăng 7% bất chấp thị trường tiền tệ khó khăn và bất ổn kinh tế.

Được biết mức tiêu thụ đồ uống có cồn, đặc biệt là bia tại Việt Nam đã tăng gấp đôi trong 5 năm qua, tiêu thụ 3,4 tỉ lít bia trong năm 2015. Thu nhập bình quân người Việt năm 2015 chỉ hơn 45 triệu đồng (khoảng 2109 USD). Trong khu vực Đông Nam Á, GDP bình quân đầu người của Việt Nam chỉ hơn Lào, Campuchia, Đông Timo, Myanmar, nhưng thua Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Singapore. Thế nhưng, Việt Nam là quốc gia tiêu thụ bia cao nhất Đông Nam Á, đứng thứ 3 châu Á sau Nhật Bản và Trung Quốc. xếp hạng thứ 25 của thế giới.

Mỗi ngày trên cả nước, trung bình có trên 40 người Việt chết vì tai nạn giao thông, trong số đó có khoảng 40% là do uống rượu bia . Những người uống rượu bia lái xe không chỉ gây tai nạn cho chính mình mà cho cả người khác. Nếu tính luôn cả người bị thương tích do tai nạn giao thông thì con số này có thể tăng trên gấp đôi.

Một điểm đáng quan ngại là đối tượng sử dụng bia tại Việt Nam đang trẻ hóa, có tới 34% thanh niên uống rượu bia từ 14 tuổi, từ 18 đến 21 tuổi là 57%

Mặc dù mức phạt đối với hành vi uống rượu lái xe đã tăng khá cao : 12,5 triệu đồng đối với xe ô tô, 2,5 triệu đồng đối với xe mô tô và giam giữ xe từ 1 đến 2 tháng, nhưng số tai nan giao thông do rượu bia vẫn không giảm. Vào những ngày Tết, con số này tăng đáng kể, chỉ trong 6 ngày nghỉ Tết thôi mà cả nước đã xảy ra 253 vụ tai nạn giao thông làm 160 người chết và 248 người bị thương. Hơn 2000 người chết do tai nạn giao thông trong 3 tháng đầu năm 2016.

Mặc dù là chuyện đã được nói nhiều trên báo trí và truyền thông nhưng tình trạng uống rượu bia say lái xe vẫn xảy ra, gây ra nhiều vụ tai nạn thương tâm, nhiều người mất mạng hay bị thương tật suốt đời, đón xuân trong nước mắt của người thân. Thế nhưng, người ta vẫn tìm đủ lý do để tổ chức các cuộc nhậu “tới bến”.

Văn hóa uống bia tới “bến” , mất tự chủ này không biết tới khi nào mới được cải thiện đây ?

Người Nhật cũng uống bia nhiều như người Việt Nam, thế nhưng tại sao tỷ lệ gây ra tai nạn giao thông không nhiều so với Việt Nam mình. Có thể một phần là do hệ thống giao thông xe điện của họ tốt, cũng có thể là do trình độ dân trí của họ cao ?. Ở Nhật có câu khẩu hiệu (slogan), tiếng Nhật gọi là Koto Dama(言霊, linh hồn của ngôn ngữ)), dễ phát âm và dễ nhớ như sau :

お酒を飲むなら乗るな, 乗るなら飲むな

Đọc là : « Osake o Nomu nara Noru na , Noru nara Nomu na ». Thông thường, người ta bỏ chữ « Osake o » ( rượu), mà chỉ đọc : « Nomu nara Noru na , Noru nara Nomu na » cho có cộng hưởng khi phát âm.

(Có nghĩa là : Nếu uống thì đừng lái xe, Nếu lái xe thì đừng uống)

Ở Úc, người ta cũng có slogan để nhắc nhở mọi người là : “ Alcohol will kill you”.

Để kêu gọi tinh thần tự giác, kiềm chế việc uống bia rượu khi lái xe ở Việt Nam mình , chúng ta cũng cần có những câu « khẩu hiệu » tương tự như trên ?

Montréal, ngày 21/4/2016

Ngô Khôn Trí