Vài dòng về ngành Y ở Canada

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Một anh bạn là giáo sư dạy môn toán tại một đại học công nghệ ở Montreal, Quebec, than phiền rằng ngành công nghệ cần nhiều học sinh thông minh giỏi toán nhưng tiếc thay những học sinh giỏi toán phần lớn là những học sinh có điểm trung bình cao trong các kỳ thi và thường chọn học ngành y, nha, dược khi vào đại học . Vì vậy những sinh viên ưu tú nước ngoài nhận học bổng đến học ở các trường công nghệ thường có điểm cao hơn học sinh bản xứ ?

Ngành y luôn là nơi mà sinh viên muốn vào học nhiều nhất. Mỗi năm có khoảng 3900 bác sĩ ra trường, được đào tạo từ 17 đại học ở 9 tỉnh bang: Ontario (5),   Quebec (4),  British Columbia (1),  Calgary (2),  Manitoba (1),   Saskatchewan (1),  Manitoba (1),  Newfounland (1) và  Nova Scotia (1). Tiểu bang Prince Edward Island (149 383 dân) không có ngành y.

Việc giáo dục do tiểu bang phụ trách. Học phí để theo học ở các đại học có khác nhau tùy theo nguồn trợ cấp của 2 chính phủ . Các đại học quy định học phí cho các sinh viện ở tiểu bang của mình thấp hơn nhiều so với các sinh viên đến từ tỉnh bang khác hay du học sinh. (Chú : Mỗi năm, Canada chào đón hơn 350.000 sinh viên quốc tế. Trong đó, số lượng du học sinh Việt Nam chiếm tới 7.500 - đứng thứ 10 trên thế giới )

Theo thống kê của Canada, năm 2016, học phí trung bình của toàn quốc là 6191$, của Quebec là $2799, sinh viên Quebec đóng học phí thấp nhất.  ( thuế thu nhập ở Quebec cao nhất Canada ?)

Riêng đối với sinh viên ngành y của tiểu bang Ontario, đại học McMaster ở Hamilton, Ontario thu học phí  khoảng  $25.000. Nhưng đại học McGill ở Montreal, Quebec chỉ thâu khoảng $5.058 đối với sinh viên Quebec.

Theo thống kê mới nhất của Viện Thông tin Y tế Canada (Canadian Institute for Health Information – CIHI), công bố vào cuối tháng 9 vừa qua thì số bác sĩ đang hành nghề tại Canada tăng nhanh hơn tốc độ gia tăng dân số.

Vào cuối năm 2016, tổng cộng có 84.063 bác sĩ đang hành nghề tại Canada, tăng 2,3% so với năm trước,  40,6% là nữ, (nữ bác sĩ bắt đầu xuất hiện kể từ năm 1970), 52% là bác sĩ gia đình, 48% là bác sĩ chuyên khoa . 25,9% trong số bác sĩ này tốt nghiệp ở nước ngoài.

Thống kê năm 2017 cho biết có khoảng 21.000  bác sĩ tại Canada tốt nghiệp ở nước ngoài.  4.830 bác sĩ tốt nghiệp ở châu Phi, 2.571 bác sĩ ở các nước Trung Đông, 5.214 bác sĩ ở châu Âu, 2.908 bác sĩ ở châu Á, 1.006 bác sĩ ở Caribbean. Nhiều nhất là nước Anh : 1.759,  Ấn Độ : 1.711,  Iceland : 1.105,  Pakistan : 780,   Mỹ : 787,    Pháp : 454,  Ba Lan : 448,  Iran : 478,  Iraq : 337,  Philippines : 212,  Syria : 121,  Thai Lan : 4,  Việt Nam : 143  ( có 130 bác sĩ đến từ miền Nam và 5 đến từ miền Bắc Việt Nam) .

Dân số Canada là 36.705.218  (đầu năm 2017), trung bình mỗi năm dân số tăng 1.2% . Nếu vẫn giữ sự tăng trưởng này, Canada sẽ có 40,4 triệu dân vào năm 2030,  dự kiến sẽ giảm một chút do số tử vong sẽ vượt quá số trẻ em sinh ra vào năm 2030 ( tỷ lệ sanh con của một phụ nữ là 1,568 con). Là một nước thưa dân, giàu tài nguyên, do đó nhập cư là yếu tố tăng trưởng duy nhất ?

Khoảng 41% người Canada hiện nay là người di dân thế hệ thứ nhất hoặc thứ hại. Thống kê Canada dự đoán rằng, vào năm 2031, gần một nửa người Canada trên 15 tuổi được sinh ra ở nước ngoài hoặc có một người mẹ sinh ra ở nước ngoài .

Có khoảng 2,6 bác sĩ trên 1 ngàn dân, xếp hạng thứ 28 trong 35 nước phát triển, có trung bình là 3,3 bác sĩ trên 1 ngàn dân.

Ở nông thôn, bác sĩ thiếu trầm trọng, 19% dân số sống ở nông thôn nhưng chỉ có 8% bác sĩ làm việc.

Tiểu bang Saskatchewan có khoảng 1,15 triệu dân, có 2.387 bác sĩ, 52,5 % số bác sĩ này tốt nghiệp ở nước ngoài .

Số bác sĩ hành nghề ở các tiểu bang :

Ontario : 29.898   --    Quebec : 20.254   --    British Columbia : 11.612   --    Alberta : 9910

Manitoba : 2.861   --   Nova Scotia : 2.516  --  Sakaschewan : 2.387  --   New Brunswick : 1.765

Newfounland : 1.500   --  Prince Edward : 290   --   Các vùng lãnh thổ : 166

Hệ thống y tế của Canada là hệ thống y tế công cộng, toàn dân, nghĩa là tất cả mọi người dân đều được bảo hiểm y tế như nhau, không tùy thuộc vào việc làm, chức vụ hay lợi tức. Mỗi lần bệnh nhân gặp bác sĩ gia đình, chính phủ phải chi trả khoảng $45,61,  đối với bác sĩ chuyên khoa và  phẫu thuật chính phủ trả từ $79,81 đến $87,26 .Vì thế mức lương bác sĩ ở Canada bị hạn chế chứ không như ở Mỹ. Hơn nữa mức đóng thuế ở Canada dành cho người có lợi tức cao như giới bác sĩ, cao hơn khoảng 15% so với ở Mỹ. Chính vì thế nhiều bác sĩ trẻ đã xin chuyển qua làm việc tại Mỹ.

Theo báo cáo năm 2015, thu nhập trung bình của bác sĩ gia đình là $271.000, bác sĩ chuyên khoa là $338.000 và bác sĩ giải phẫu là $446.000. Thu nhập của bác sĩ ở Alberta là $366,000, cao hơn $108,000  so với thu nhập trung bình của các bác sĩ ở Nova Scotia, nơi các bác sĩ có mức thu nhập thấp nhất nước.

Không phải chỉ có người châu Á mình mà hầu như mọi sắc dân khác cũng đều mong muốn con cái mình vào học một ngành có việc làm vững chắc sau khi ra trường, được xã hội trọng dụng, có lương cao. Cũng có một số phụ huynh khuyến khích con cái theo đuổi học ngành nghề theo sở thích của riêng mình. Một số nhỏ con nhà khá giả thích học những ngành nhẹ nhàng, không nhất thiết phải tìm ra việc làm trong tương lai .

Khuyến khích con cái chọn học ngành nghề mình yêu thích, hợp với khả năng và dễ tìm ra việc làm sau khi ra trường là đúng nhất ?

Montreal, ngày 8/11/2017

Ngô Khôn Trí