Từ bỏ vệ tinh Hitomi

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Hôm nay (28/4/2016), Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA)  chính thức cho biết đã từ bỏ việc vận hành vệ tinh vũ trụ Hitomi vì bị mất liên lạc.

JAXA cho biết cả hai tấm pin năng lượng mặt trời của Hitomi dường như đã tách rời khỏi thân vệ tinh nên không thể khôi phục nguồn điện mà không có hai tấm pin mặt trời,

Vệ tinh Hitomi được phóng lên vũ trụ vào ngày 17/2/2016, nhằm mục đích khám phá các bí ẩn trong vũ trụ như quan sát hố đen và sự phát triển của các dải ngân hà, Thế nhưng, vào ngày 26/3 thì vệ tinh Hitomi bị mất liên lạc , bị mất kiểm soát và đang quay trong không gian. Trước khi biến mất vệ tinh này đã có cuộc liên lạc ngắn với trái đất.

Trước đó, các quan chức cao cấp của JaXA nói rằng họ có thể khôi phục lại hệ thồng điều khiển nếu tàu vũ trụ không bị phá hủy hoàn toàn. 40 kỹ thuật viên nỗ lực xác định vị trí và tái thiết lập liên lạc với Hitomi nhưng bất thành.

Nhiều nghi vấn cho rằng Hitomi bị người ngoài hành tinh phá hủy để ngăn ngừa người Trái Đất khám phá vũ trụ.

Tuy nhiên, các chuyên gia của Trung tâm Phối hợp các nhiệm vụ Vũ trụ (JSPOC) của Mỹ cho biết đã phát hiện ra 5 mảnh vỡ của vệ tinh tại khu vực lân cận, xuất hiện sau khi vệ tinh Hitomi mất liên lạc với Trái Đất. Ông McDowell, nhà khoa học thuộc Trung tâm Thiên văn Harvard-Smithsonian Jonathan  cho biết những mảnh vỡ trên là của vệ tinh Hitomi, sự cố rò rỉ khí gas hoặc pin tự phát nổ làm cho ăngten của vệ tinh lệch hướng, khiến vệ tinh bị mất liên lạc.

Vệ tinh Hitomi còn được biết với cái tên ASTRO-H và X-ray Telescope (NeXT), là vệ tinh thiên văn tia X thứ 6 của Nhật Bản,  trị giá 273 triệu USD, được JAXA hợp tác phát triển cùng với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) và một số tổ chức châu Âu, Canada. 28 đại học trong nước và 23 đại học ở hải ngoại. Vệ tinh được thiết kế để quan sát các tia X phát ra từ các hố đen và các thiên hà. Khoảng 180 nhà nguyên cứu tham gia vào công trình này.

Ban đầu, JAXA và công ty Công nghiệp Nặng Mitsubishi tuyên bố sẽ phóng Hitomi lên vũ trụ từ Trung tâm Vũ trụ Tanegashima vào lúc 17 giờ 45 phút ngày 12/2/2016,  thế nhưng vì lý do thời tiết (do phát hiện đám mây có tầng lớp kết đá nhiều hơn quy định) nên thời gian phóng bị dời lại vào 17 giờ 45 phút, ngày 17/2/2016. bằng tên lửa đẩy H-IIA của Nhật Bản, từ Trung tâm vũ trụ Tanegashima, miền Nam nước này.

Từ ngữ “Hitomi” được viết theo tiếng Nhật làひとみ hay 瞳, là tên gọi của một bộ phận thu hút ánh sáng trong con mắt của con người. Các hố đen cũng có thể được xem là Hitomi của vũ trụ. Chính vì thế người ta đặt tên cho vệ tinh này là Hitomi.

Từ khi vệ tinh nhân tạo đầu tiên Sputnik 1 của Liên Xô được phóng lên vũ trụ vào ngày 4/10/1957 tính đến 8/2013, có tất cả 1.084 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo, trong đó Mỹ có 461 vệ tinh, Nga có 111, EU có 110. 44% vệ tinh này được sử dụng cho mục đích thương mại và quân sự, trong đó Mỹ và Nga chiếm tới 86% loại vệ tinh lưỡng dụng này.

Trung Quốc đã phóng trên 222 vệ tinh lên vũ trụ để quan sát và nghiên cứu nhiều đề tài. Riêng trong năm 2015 Trung Quốc đã phóng thành công 19 vệ tinh. Trên thế giới chỉ có 8 cường quốc vũ trụ có đủ năng lực độc lập để phóng vệ tinh . Đó là : Liên Xô (1957), Hoa Kỳ (1958), Canada (1962), Pháp (1965), Nhật (1970), Trung Quốc (1970), Anh (1971), EU (1979), Ấn Độ (1980), Do Thái (1988). Anh và Pháp được quy cho Liên minh châu Âu (EU).  Nam Triều Tiên, Pakistan và Brasil cũng đang muốn trở thành tiều cường quốc vũ trụ.

Tháng 4 năm 2008, Việt nam đã thuê Pháp phóng thành công vệ tinh VINASAT-1 (mua của Mỹ) lên quỹ đạo địa tĩnh. Chi phí mua và phóng vệ tinh là 250 triệu USD, dự định hoạt động được từ 15 đến 20 năm. Việt Nam trở thành nước thứ 93 phóng vệ tinh nhân tạo và là nước thứ 6 tại Đông Nam Á.

Ngày 16/5/2012 một vệ tinh thứ 2 VINASAT-2 do nhà thầu Lockheed Martin cũa Mỹ đã được phóng lên cùng với vệ tinh viển thông JCSAT-13 của Nhật Bản, có tuổi thọ 15 năm. Khả năng truyền dẫn 13.000 kênh thoại/Internet/truyền số liệu hoặc khoảng 150 kênh truyền hình, tổng kinh phí là 280 triệu USD.

Montréal, ngày 28/4/2016

Tổng hợp

Ngô Khôn Trí