Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân có cũng như không ?

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Vũ khí hạt nhân đầu tiên được Mỹ chế tạo vào thời Đệ nhị Thế chiến. Quả bom đầu tiên được kích nổ trong chương trình thử nghiệm ở tiểu bang New Mexico vào ngày 16/7/1945, 2 quả thứ hai và thứ ba được thả xuống 2 thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật vào ngày 6 và ngày 9/8/ 1945, có sức tàn phá khủng khiếp, phá hủy cả một thành phố, trên 200 ngàn người thiệt mạng. Cho tới nay, chúng vẫn là những vũ khí hạt nhân duy nhất được đưa ra sử dụng. Nhờ sử dụng loại vũ khí này mà Mỹ đã kết thúc chiến tranh nhanh chóng với Nhật.

Vì cho rằng vũ khí hạt nhân là biểu tượng của sức mạnh quân sự và cũng là sức mạnh quốc gia, cho nên Liên Xô đã đẩy mạnh việc chế tạo, năm 1949 , Liên Xô đã thành công thử nghiệm loại vũ khí hạt nhân. 3 quốc gia khác cũng phát triển loại vũ khí hạt nhân trong thời gian này là: Anh , Pháp và Trung Quốc. 5 quốc gia này cũng chính là Thành viên Thường trực của Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc, thành lập năm 1946, chịu trách nhiệm chính về việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.

Việc ném bom nguyên tử gây thương vong số lượng lớn nhắm vào dân thường đã bị lên án là 1 hành vi trái với đạo đức, tội ác chống lại loài người. Tiến sĩ James Franck là 1 trong 7 nhà khoa học làm việc cho dự án bom nguyên tử đã chống lại việc sử dụng bom nguyên tử. Ông nói : “Nếu Hoa Kỳ xử dụng loại vũ khí hủy diệt bừa bãi sẽ làm mất đi sự ủng hộ của công chúng trên toàn thế giới, kích động chạy đua vũ trang và ngăn cản khả năng đạt được thỏa thuận quốc tế về kiểm soát loại vũ khí này trong tương lai”,….

Chính vì thế 5 quốc gia này đã có một thỏa thuận không chuyển giao kỹ thuật hạt nhân cho các quốc gia khác. Một hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân được ra đời vào ngày 1/6/1968 , được đề xuất bởi Ireland được 187 quốc gia phê chuẩn . Ấn Độ, Pakistan và Israel từ chối ký . 3 nguyên tắc trụ cột của hiệp ước này là : Không phổ biến, Giải giới và Quyền sử dụng kỹ thuật hạt nhân cho mục đích hòa bình.

Hôm thứ hai (9/5/2016) vừa qua, tại Geneva (Thụy Sĩ) , đại diện của trên 60 nước và vùng lãnh thổ đã gặp nhau để thảo luận về một khuôn khổ pháp lý có hiệu lực để xóa bỏ toàn bộ vũ khí hạt nhân. Nhiều đề xuất đã không được thống nhất bởi vì thiếu sự tham dự của đại diện các nước có vũ khí hạt nhân (Mỹ, Nga, Anh, Pháp và Trung Quốc).

Đại diện của một tổ chức những nạn nhân của bom nguyên tử Nhật Bản. Ông Fujimori đã nói rằng vũ khí hạt nhân là vũ khí ma quỷ có thể hủy hoại toàn bộ sự sống trên trái đất và hủy diệt hành tinh này. Ông kêu gọi các nước thành viên hãy đi đến một hiệp ước để cấm những vũ khí như vậy.

Mexico, Brazil và các nước khác cho biết họ muốn vào năm tới sẽ bắt đầu các cuộc thương lượng về việc cấm vũ khí hạt nhân về mặt pháp lý. Một đại diện của Mexico nói nếu không có sự tham dự của các nước sở hữu vũ khí hạt nhân thì ít có khả năng có thể tiến tới một lệnh cấm mang tính pháp lý.

Nhật Bản, Đức và Canada ủng hộ cách tiếp cận thực tế nhắm tới việc ủng hộ từng bước cắt giảm đầu đạn hạt nhân thông qua việc hợp tác với các cường quốc hạt nhân.

Kazakhanstan, Belarus, Ukraina và Nam Phi là 4 quốc gia từng sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng đã từ bỏ. Bắc Triều Tiên là quốc gia đã từng phê chuẩn Hiệp ước, nhưng lại rút ra ngày 10/1/2003. Vào ngày 7/5/2016 , nhà lãnh đạo Kim Jong Un đã gây bất ngờ với lời tuyên bố : “ Triều Tiên là một quốc gia vũ khí hạt nhân có trách nhiệm. Triều Tiên sẽ không sử dụng vũ khí hạt nhân trừ khi chủ quyền bị xâm phạm bởi bất kỳ một lực lượng thù địch hiếu chiến nào sở hữu hạt nhận. Bình Nhưỡng sẽ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ không phổ biến vũ khí hạt nhân và nỗ lực chấm dứt tăng cường vũ khí hạt nhân trên thế giới”.

Trong Hiệp ước có điều khoản X cho phép một quốc gia rời bỏ hiệp ước khi có những biến cố bất thường, liên quan đến hiệp ước, gây thiệt hại cho những quyền lợi tối thượng của quốc gia này. Như vậy một quốc gia khi quyết định tiến hành chiến tranh thì hiệp ước sẽ không còn có giá trị, trong thực tế nước này sẽ rời bỏ hiệp ước mà không cần thông báo.

Hơn nữa, chính các nước sở hữu vũ khí hạt nhân muốn xuất khẩu vũ khí hạt nhân cho các nước khác dưới nhiều hình thức khác nhau.

Nếu như 5 nước trong Hội đồng Bảo an của Liên Hiệp Quốc không thật tâm ngồi lại với nhau vì nhân loại, không vì quyền lợi riêng của dân tộc mình thì những nỗ lực của đại diện 60 quốc gia tại Gevena hiện nay sẽ không mang lại một kết quả gì cả ?

Montreal, ngày 10/5/2016

Ngô Khôn Trí