Bài học Đức Quốc Xã xâm chiếm Ba Lan (1939)

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Từ khi Adolf Hitler và Đảng Quốc Xã lên nắm chính quyền (30/1/1933), quân đội Đức được tái vũ trang và hiện đại hóa một cách nhanh chóng. Để tìm cách lấy lại lãnh thổ của mình bị mất và mở rộng lãnh thổ, Adolf Hitler đã đề ra nhiều kế hoạch lớn trong đó có việc bành trướng về phía đông nước Đức. Nước đầu tiên sẽ là Ba Lan.

Sự trỗi dậy về sức mạnh quân sự của Đức Quốc Xã đưa mối quan hệ giữa Đức và Ba Lan ngày càng xấu đi. Năm 1938, Đức đưa ra cho Ba Lan nhiều yêu sách về vùng Danzig ( 1 cảng có nhiều người Đức sinh sống) trong đó có việc xây dựng một tuyến đường sắt nối East Prussia (một phần của bang Đức Prussia, thủ phủ là Königsberg) và phần còn lại của nước Đức, băng ngang qua Hành lang Ba Lan (Polish Corridor). Nhưng chính phủ Ba Lan đã kiên quyết từ chối các yêu sách này. Danzig là vùng đất của Đế quốc Đức trước Thế chiến thứ nhất nhưng vì thua trận nên vùng này thuộc quyền quản lý của Hội Quốc Liên (1919-1946).

Chính phủ Ba Lan biết rằng không thể đơn phương chống lại Đức nên đã cầu viện đến sự giúp đỡ của Anh và Pháp. Thế nhưng, vào thời điểm đó Anh và Pháp đang theo đuổi chính sách thoả hiệp với Đức nhằm tránh một cuộc chiến tranh mới có thể xẩy ra. Tuy nhiên, trước sức ép của phe đối lập trong nước cộng với những lo sợ về sự bành trướng của Đức nên lãnh đạo của hai nước này đã quyết định cô lập nước Đức bằng cách tạo ra một khối liên minh với các nước ở Đông Âu như Ba Lan, Latvia, Estonia, Romania.

Ngày 31 /3/1939, Thủ tướng Anh Neville Chamberlain ra tuyên bố về sự đảm bảo của Anh và Pháp đối với nền độc lập Ba Lan. Hành động này đã khiến Hitler vô cùng giận dữ và từ đó mối quan hệ thân thiện giữa Đức và Ba Lan chính thức kết thúc vào ngày 28/4/1939 khi Đức tuyên bố xoá bỏ hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau đã được ký vào năm 1934. Dẫn theo các điều khoản trong Hội nghị Hải quân London năm 1935 với Anh cũng trở nên vô hiệu.

Ngày 10 tháng 5, hiệp định tương trợ Pháp-Ba Lan được ký kết. Sau đó, ngày 25 tháng 8, hiệp định tương trợ lẫn nhau giữa Anh và Ba Lan ra đời. Cuộc đàm phán an ninh giữa Anh-Pháp với Liên Xô nhằm đối phó với Đức bị trì hoãn và kéo dài mà không thu được kết quả do sự nghi kỵ lẫn nhau giữa các bên, đặc biệt là thái độ lừng chừng của Anh. Trong khi đó, Đức nỗ lực tìm kiếm một hiệp ước bất tương xâm với Liên Xô. Kết quả Hiệp ước Xô-Đức được kí kết ngày 23 tháng 8 tại Moskva, trong đó Liên Xô chấp nhận đóng vai trò trung lập trong cuộc xung đột Đức-Ba Lan đổi lại những quyền lợi ở Đông Âu và vùng Baltic (bao gồm việc chia sẻ Ba Lan và xác định ảnh hưởng của Nga ở Phần Lan, Estonia, Litva, Latvia, Bessarabia).

Ngày 29 tháng 8, tối hậu thư của Đức được giao cho Ba Lan với yêu sách đòi lại Danzig và xoá bỏ "Hành lang Ba Lan". Chính phủ Ba Lan đã thẳng thừng từ chối.

Ngày 30 tháng 8, Hải quân Ba Lan di tản hạm đội của mình đến Anh để tránh bị hải quân Đức bao vây phong tỏa. Cùng ngày, Thống chế Ba Lan Edward Rydz-Śmigły ra lệnh tổng động viên quân đội. Tuy nhiên, dưới sức ép của Pháp vốn vẫn hy vọng vào một giải pháp ngoại giao, ông phải thu hồi lệnh trên, không biết rằng Đức đã hoàn thành tổng động viên và đang tập trung quân để đánh vào Ba Lan.

Đêm 31 tháng 8, quân Đức dàn cảnh "sự kiện Gleiwitz" , một nhóm quân Đức mặc quân phục Ba Lan tấn công vào trạm phát thanh tại thành phố biên giới Gleiwitz thuộc Thượng Silesia. Lấy cớ nước Đức bị tấn công Hitler ra lệnh tấn công Ba Lan.

Vào lúc 4 giờ 45 phút sáng ngày 1 tháng 9 năm 1939, Đức chính thức tấn công Ba Lan. Sự kiện này là điểm khởi phát cuộc Đại chiến Thế giới lần thứ hai,.

Quân Đức không những có ưu thế vượt trội về quân số, xe tăng và máy bay chiến đấu mà còn có 1 sự chuẩn bị chu đáo và một chiến thuật quân sự mới đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Đó là chiến thuật "Blitzkrieg" mà Ba Lan là nạn nhân đầu tiên của chiến thuật chớp nhoáng này. Bộ binh và pháo binh của Đức di chuyển nhanh chóng nhờ đã được trang bị bằng máy móc, xe hơi. Trong khi đó quân đội của Ba Lan còn dùng sức ngựa để di chuyển. Máy bay chiến đấu của Ba Lan đã bị phá hủy trước khi cất cánh, Vì không biết rõ hướng tấn công của quân Đức, quân đội của Ba Lan phải dàn mỏng ra trên toàn tuyến biên giới nên quân Ba Lan nhanh chóng bị thua, buộc phải rút lui về hướng đông. Khi quân Đức thắng trận Bzura thì quân Ba Lan bắt đầu rút lui về hướng đông nam, dọc theo khu vực đầu cầu Romania. Nơi mà quân Ba Lan hy vọng sẽ nhận được cứu viện của lực lượng Đồng Minh để phản công.

Mặc dù vào ngày 3/9/1939, các nước Đồng minh của Ba Lan như Pháp,Anh Quốc, Úc và New Zealand tuyên chiến với Đức , nhưng đã không chi viện đáng kể gì cho Ba Lan và cũng không tiến hành các cuộc tấn công đáng kể nào chống lại Đức. Bị chế giễu là Cuộc chiến Cuội (Phoney War), Cuộc chiến Buồn cười (la drôle de guerre). Mãi đến ngày 10 /5/1940 (9 tháng sau) Đồng minh Anh - Pháp mới bắt đầu đánh nhau thật sự với Đức. Kết quả là đồng minh Anh - Pháp thảm bại trong Trận chiến nước Pháp.

Ngày 27/ 9/1939, thủ đô Warszawa của Ba Lan chính thức bị quân Đức chiếm. Ngày 6 /10/1939, cuộc tấn công Ba Lan chấm dứt, lãnh thổ Ba Lan đã bị phân chia bởi Đức Quốc Xã và Liên Xô. Thắng lợi nhanh chóng của Đức đã khiến cho thế giới phải sững sờ vì chưa đầy 1 tháng, quân đội Đức đã nghiền nát 1 nước có lục quân đứng hàng thứ 5 ở Châu Âu lúc bấy giờ.

Trong suốt thời gian bị chiếm đóng (1939-1945), Ba Lan mất hơn 20% dân số (6 triệu người). Cuộc chiến tranh này đánh dấu sự kết thúc của nền Cộng hòa Ba Lan lần thứ hai. Đất nước Ba Lan bị tàn phá nặng nề, nhất là những khu vực chịu sự không kích của không quân Đức, lãnh thổ bị phân chia….

Ba Lan đã thất bại trong việc đối phó với đế quốc bành trướng hung dữ Đức Quốc Xã bởi vì:

-Ba Lan thiếu chuẩn bị, cứ cho rằng chiến tranh sẽ diễn ra theo kiểu chiến tranh hầm hào như thời Thế Chiến Thứ Nhất, trong khi đó Đức Quốc Xã đã có chuẩn bị từ quân lực đến chiến thuật. Sự khác biệt rất lớn về quân lực là Ba Lan có 800 xe tăng và 400 máy bay, trong khi đó Đức có tới 2500 xe tăng và 2315 máy bay. Máy bay của Đức không chỉ vượt trội về số lượng mà còn hơn hẳn về chất lượng.

-Ba Lan thiếu nghiên cứu về sức mạnh quân sự của Đức, không biết được hướng tập trung tấn công của quân địch nên phải bố trí quân đội dàn mỏng trải dài trên tuyến biên giới ,vì thế Đức đã dễ dàng chọc thủng phòng tuyến biên giới Ba Lan ở nhiều nơi..

- Ba Lan quá tin vào lời hứa của phe Đồng Minh sẽ nhanh chóng tiếp viện cho Ba Lan, phải đợi tới 9 tháng sau mới có yểm trợ. Thật tế là họ đã bị bỏ rơi ? Vì khi Đức tấn công Ba Lan, quân Đồng mình có 110 sư đoàn nhiều hơn 23 sư đoàn của Đức, nhưng Anh và Pháp đã không có phản ứng cứu bạn ngay. Sự bất tuân nghĩa vụ liên đới và sự yếu đuối của 2 nước này đã làm cho Ba Lan sụp đổ hoàn toàn.

-Để tránh bị 2 kè thù ( Đức và Liên Xô) tấn công cùng 1 lúc, họ đã không biết dùng ngoại giao tìm cách phá vỡ âm mưu của Đức, trước khi Đức đạt được thỏa thuận với Liên Xô ?. Không đọc được ý đồ của Đức Quốc Xã là vừa nói chuyện hòa bình vừa bí mật chuẩn bị chiến tranh ?

- Chính phủ Ba Lan đã không biết uyển chuyển trước những yêu sách của Đức để tránh 1 cuộc đối đầu không cân xứng. Nội bộ của Ba Lan đã không thống nhất trong việc dàn xếp trả lại 1 số vùng đất cho Đức để tránh xảy ra chiến tranh làm 6 triệu người chết, đất nước bị phân chia ?

Để chuẩn bị chiến tranh , Adolf Hitler đã thi hành những việc như sau:

-Ban hành nghị định thiết lập nghĩa vụ quân sự vào ngày 16/3/1935.

-Tăng cường quân lực bằng cách tăng quân số lên gấp ba. Hải quân Đức bí mật đóng hai chiếc tàu thiết giáp 26.000 tấn (Hòa ước Versailles hạn định tối đa 10.000 tấn). Không quân được hiện đại hóa bởi nhân vật số 2 sau Hitler, ông Hermann Göring, bộ trưởng Hàng không kiêm Tư lệnh Không quân, là một anh hùng từng chỉ huy 1 phi đội máy bay chiến đấu trong Thế chiến Thứ I.

-Ban hành luật bảo vệ đế chế. Bổ nhiệm các thành phần thân cận và hiếu chiến vào các vị trí lãnh đạo trong bộ quốc phòng. Khai trừ những phần tử phản đối chiến tranh.

-Khuấy động phòng trào yêu nước của quần chúng để nhận được sự ủng hộ cho việc tiến hành chiến tranh.

-Dùng ngoại giao để tìm thỏa thuận với những nước lớn, tránh sự can thiệp của nước lớn khi tiến hành xâm chiếm Ba Lan bằng cách ký "Hiệp ước Bất tương xâm “ với Liên Xô . Thật ra việc ký kết này nằm trong kế hoạch cho những cuộc chiến kế tiếp.

-Biết liên kết với quân phiến loạn đòi độc lập Slovak Republic để gây rối loạn trong Ba Lan và dùng gián điệp để dọ thám tình hình quân sự, chính trị của Ba Lan.

-Nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình của địch trước khi tấn công, đã phá hủy không lực và hạ tầng cơ sở của Ba Lan trước khi đưa xe tăng qua.

16 ngày sau khi Đức tấn công Ba Lan, vào ngày 17 tháng 9, Liên Xô mới đưa quân vào Ba Lan, sau đó ký kết 1 hiệp ước với Đức để quy định những quyền lợi của hai quốc gia. Hitler đã thắng cuộc chiến ở Ba Lan, nhưng người hưởng lợi nhiều nhất là Stalin vì quân đội Liên Xô không bị thiệt hạ nhiều. Liên Xô chiếm gần phân nửa Ba Lan và kiểm soát các nước vùng Baltic. Đức bị thiệt hại: 16.343 nhân mạng, 27.280 người bị thương. Trong khi đó Liên Xô chỉ bị thiệt hại : 737 nhân mạng và 1.125 người bị thương.

Sau khi chiếm được Ba Lan, Đức đã khôn khéo đề nghị hòa bình với Anh và Pháp để tạo cơ hội cho quân Đức có thời gian nghỉ ngơi, chuẩn bị cho các cuộc tấn công kế tiếp…Thế chiến.thứ 2.

Các dự kiện chính trên có nhiều điểm tương đồng có thể rút ra làm những bài học cho Việt Nam mình trước tình hình phải đối phó với sự bành trướng của tập đoàn lãnh đạo hiếu chiến Bắc Kinh hiện nay.

Hơn lúc nào hết, mọi người Việt Nam mình cần đoàn kết, gạt bỏ những bất đồng, tha thứ những lỗi lầm của nhau trong quá khứ để cùng nhau tìm cách chống lại quân xâm lăng. Không quá khích, biết người biết ta, uyển chuyển và khôn khéo trong ngoại giao là điều nên cẩn trọng trong lúc này hay chăng ? Cầu mong đất nước ta vượt qua cơn hoạn nạn hiện nay.

Montreal ngày 22 / 9/ 2012 (1 ngày cuối tuần có mưa và gió mạnh)

Ngô Khôn Trí