DIỄN BIẾN VÀ MỘT VÀI Ý KIẾN

VỀ BỆNH DỊCH VIÊM PHỔI VŨ HÁN

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Cách đây hơn 1 tháng , tại thành phố Vũ Hán (武漢) bên Trung Quốc , người ta phát hiện ra 3 bệnh nhân tử vong do bởi 1 loại virus viêm phổi mới thuộc họ Corona gây ra. Được gọi là (2019-nCoV) .

Mối lo ngại lan rộng khi giới chức TQ xác nhận virus này có thể lây từ người sang người. Mặc dù nhà nước TQ đã phong tỏa 16 thành phố với 46 triệu dân , gấp rút xây thêm bệnh viện mới, tăng cường đội ngũ chuyên gia y khoa từ các thành phố khác đến Vũ Hán để điều trị cho các bệnh nhân và nỗ lực ngăn chận dịch bùng phát.

Tính đến ngày 4/2, số người chết tăng lên 427 (425 người ở TQ, 1 ở Philippines, 1 ở Hong Kong), số ca nhiễm bệnh cũng tăng lên gần 20.000 , đã lan lây cho 192 người trên 24 quốc gia khác. Dự đoán có thể đạt đỉnh trong 7 đến 10 ngày tới. Việt Nam ghi nhận 10 ca dương tính với nCoV và hiện đang cách ly 78 ca nghi nhiễm.

Qua diễn biến từ khi phát hiện ra căn bệnh này cho đến nay, người ta thấy được mặt thật của nhiều vấn đề như: Sự phản ứng chậm chạp của chính quyền TQ. Cách phản ứng của từng quốc gia . Sự hoảng sợ của quần chúng ở các nước giàu và nghèo, nhất là những nơi có quá nhiều nguồn thông tin đa chiều như nước Mỹ, nhiều tác giả khi viết bài về vụ dịch này đã đem chuyện chính trị vào, có người còn đùa cợt, thiếu nghiêm túc đối với vấn đề nghiêm trọng mang tính toàn cầu. Trên các mạng xã hội nhiều tin thất thiệt tràn lan về virus corona mới và chế giễu thói quen ăn động vật hoang dã của người TQ. Tại Việt Nam cũng như nhiều nơi trên thế giới, người người đổ xô đi mua khẩu trang , nhiều cửa hàng lợi dụng tăng giá bán khẩu trang, nhưng cũng có vài cửa hàng ở Hà Tỉnh , t/p HCM không chỉ giữ nguyên giá gốc mà còn phát miễn phí cho những người nghèo khó. Nhiều người gốc Á châu bị phân biệt đối xử khi đi vào những nơi có nhiều người da trắng . Nhiều hình ảnh đau thương của bệnh nhân ngã gục ngoài đường phố, những bác sĩ, ý tá ở ‘ổ dịch’ Vũ Hán làm việc không ngừng nghỉ, không có thời gian để đi vệ sinh, không còn giường để nằm nghỉ, phải nằm chung dưới đất trong 1 căn phòng chật chội. Họ là những chiến sĩ đang hy sinh cứu người hầu có thể ngăn chận sự lây lan của căn bệnh quái ác này, v.v….

DIỄN BIẾN

Vào ngày 8/12/2019, Bác sĩ Lý văn Lương , 34 tuổi , đã phát hiện ra một căn bệnh bí ẩn giống như bệnh SARS vào năm 2002 từ 7 người nhập viện. Anh đem chia sẻ thông tin này với bạn bè trường y nhưng ngay sau đó anh bị các quan chức y tế thành phố Vũ Hán triệu tập và khiển trách.

Ngày 31/12/2019, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận được báo cáo lần đầu tiên từ Vũ Hán, TQ về một số trường hợp viêm phổi do virus không rõ nguyên nhân được phát hiện .

Ngày 1/1/2020, sau khi biết tin nhiều bệnh nhân bị viêm phổi có điểm chung là làm việc tại chợ Hoa Nam. Chính quyền địa phương đã gởi nhân viên xuống chợ dọn dẹp vệ sinh, phun thuốc khử trùng và đóng cửa chợ. Họ lạc quan trong thông báo cho WHO biết là đã ngăn chặn virus tại ổ dịch, nguy cơ đã được hạn chế, không có bằng chứng virus lây từ người sang người.

Ngày 7/1, các nhà khoa học tại Viện Virus học Vũ Hán nghiên cứu mẫu từ các bệnh nhân, trong đó có Zheng-Li Shi, từng thuộc nhóm nghiên cứu về nguồn gốc của virus SARS xuất hiện ở tỉnh Quảng Đông năm 2002. Shi và các đồng nghiệp tách chuỗi gene của chủng virus trong tuần đầu tiên của tháng một, sử dụng mẫu từ 7 bệnh nhân, 6 trong số họ là những người bán hàng ở chợ Hoa Nam. Họ bắt đầu gọi virus là 2019-nCoV. 4 ngày sau, nhóm nghiên cứu chia sẻ cấu trúc gen của virus trong cơ sở dữ liệu công khai cho các nhà khoa học ở khắp mọi nơi sử dụng. Điều này giúp các nhà khoa học thế giới nghiên cứu virus và nhanh chóng chia sẻ những phát hiện của họ. Trong khi các nhà khoa học gấp rút phát triển cách thức xét nghiệm trường hợp dương tính với nCoV, các lãnh đạo chính trị của TQ vẫn chần chừ hành động không muốn tung tin xấu trước kỳ họp Hội đồng Nhân dân. Thị trưởng Vũ Hán Chu đã không đề cập đến sự bùng phát dịch bệnh trong báo cáo thường niên trước Hội đồng Nhân dân thành phố Vũ Hán.

Ngày 10/1, 9 ngày sau khi chợ đóng cửa, một người đàn ông 61 tuổi thường mua sắm ở đây trở thành nạn nhân đầu tiên tử vong vì virus corona. Người đàn ông này bị bệnh gan mạn tính và có khối u bụng, nhập viện khi bị sốt cao và khó thở. Hai ngày sau, chính quyền mới cho biết tin này nhưng không đề cập đến một chi tiết quan trọng là vợ ông cũng có các triệu chứng tương tự 5 ngày sau khi ông phát bệnh mặc dù bà chưa bao giờ đến chợ Hoa Nam.

Ngày 13/1, những cái chết đầu tiên và sự lây lan của căn bệnh ra nước ngoài đã thu hút sự chú ý của các quan chức hàng đầu ở Bắc Kinh. Chính quyền trung ương điều nhà dịch tễ học nổi tiếng Chung Nam Sơn, được coi là người hùng trong cuộc chiến chống SARS, đến Vũ Hán để đánh giá tình hình. Khi ông Chung đến Vũ Hán vào ngày 18/1, giọng điệu của các quan chức địa phương đã thay đổi rõ rệt. Một hội nghị y tế ở tỉnh Hồ Bắc hôm đó kêu gọi các nhân viên y tế coi dịch này là ưu tiên. Một tài liệu nội bộ từ bệnh viện Hiệp Hòa Vũ Hán cảnh báo nCoV có thể lây qua nước bọt.

Ngày 20/1 , nỗi lo lắng bùng nổ trong công chúng khi ông Chung tuyên bố rằng virus lây từ người sang người và một bệnh nhân đã lây cho ít nhất 14 nhân viên y tế. Vừa lúc Chủ tịch Tập Cận Bình mới trở về từ chuyến thăm Myanmar, ra tuyên bố đầu tiên về dịch với chỉ đạo là "dốc toàn lực" để ngăn dịch.

Ngày 21/1, Các nhà lãnh đạo cấp cao của TQ đã cảnh báo các quan chức cấp thấp hơn không được che đậy sự lây lan của một loại coronavirus mới . Ủy ban Y tế Quốc gia TQ xác nhận lần đầu tiên rằng nhiễm trùng có thể lây truyền từ người sang người và cho biết hai người ở tỉnh Quảng Đông đã bị nhiễm bệnh theo cách này. Ủy ban Y tế thành phố Vũ Hán cũng cho biết ít nhất 15 nhân viên y tế ở Vũ Hán cũng đã bị nhiễm virus này, trong đó có 1 người trong tình trạng nguy kịch.

Ngày 22/1, khi tổng số người tử vong lên đến 9 và số người bị nhiễm lên đến 267, Thị trưởng Vũ Hán Chu Tiên Vượng sau đó nhận trách nhiệm về sự chậm trễ trong việc báo cáo quy mô dịch, khi nói chuyện với giới báo chí ông đeo khẩu trang mặt trái , ông đã vội vã ra lệnh đóng cửa các phương tiện giao thông công cộng của thành phố, bao gồm xe buýt, xe lửa, phà và sân bay. Các khu vực kiểm dịch đã được mở rộng ra 15 thành phố khác. Tổng số người bị nhiễm ở các nước khác là 10 người , bao gồm Thailand, Nhật Bản, Hong Kong , Đài Loan, Hàn Quốc , Mỹ . Tất cả đều là những người trở về từ thành phố Vũ Hán . Tại Mỹ, người bị nhiễm đầu tiên được phát hiện tại tiểu bang Washington. Trả lời câu hỏi liệu ông có lo lắng về sự bùng phát trong cuộc phỏng vấn với CNBC từ Diễn đàn kinh tế thế giới ở Davos, Thụy Sĩ. T/thống Trump nói với giới truyền thông rằng : "Không. Không hề, chúng tôi kiểm soát được nó. Nó sẽ rất tốt ". Thủ tướng Úc trấn an dân chúng đừng lo lắng vì đất nước Úc có "hệ thống y tế tốt nhất thế giới".

Ngày 23/1, Ủy ban Y tế Quốc gia TQ nói rằng 25 người đã chết và 830 người bị nhiễm. Chính quyền TQ cấp phát 1 tỷ RMB (144 triệu USD) để chống lại sự bùng phát coronavirus ở Vũ Hán. Việt Nam xác nhận có 2 người nhiễm. Một trường học ở Mỹ đã hủy bỏ các hoạt động trao đổi văn hóa với sinh viên TQ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thông báo : VuHan coronavirus chưa phải là một trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng .

Ngày 24/1, các thành phố của TQ hủy bỏ lễ đón Tết Nguyên đán, điều này điều hiếm hoi nói lên tính quyết liệt muốn khống chế sự lây lan của vi-rút. Đại học Chester ở Anh cảnh báo các sinh viên TQ rằng họ có thể phải chịu sự rủi ro bị cách ly khi trở về Anh, nếu họ đi về nước để ăn Tết Nguyên đán. Được biết có khoảng 106.530 sinh viên TQ đang theo học ở Anh trong niên khóa 2017-2018. Hơn 2.000 du khách đến Mỹ đều bị kiểm dịch sàng lọc virus tại các sân bay .

Ngày 25/1, Tết Nguyên đán, 42 người chết và 1409 người bị nhiễm được xác nhận. Ở Mỹ, Hàn Quốc và Việt Nam đều mới chỉ phát hiện 2 ca nhiễm. Chủ tịch Tập Cận Bình khẩn trương họp với các quan chức hàng đầu để thông báo tình hình nghiêm trọng và cùng nhau tìm cách đối phó. Tổng thống Trump đã tweet lời cảm ơn tới những nỗ lực của chủ tịch Tập và TQ trong việc ngăn chặn coronavirus Vũ Hán.

Ngày 26/1, số người bị nhiễm tại TQ tăng lên đến 2000 người, 50 người tử vong.TQ kéo dài kỳ nghỉ Tết Nguyên đán để kiểm soát dịch. Bệnh nhân tại Orange County (thủ phủ của người Việt hải ngoại) được xác nhận trong tình trạng tốt. Bác sĩ bệnh truyền nhiễm hàng đầu của Hoa Kỳ, Anthony Fauci muốn đưa 1 nhóm các "thám tử bệnh" của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ đến TQ để tìm hiểu về cách thức lây lan của coronavirus Vũ Hán. Nhưng chưa được TQ mời.

Ngày 27/1, Đại sứ TQ tại Liên Hợp Quốc, Zhang Jun nói chính phủ TQ đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu nên đã thực hiện các biện pháp nhanh chóng và mạnh mẽ, đưa ra một cơ chế phòng ngừa và kiểm soát trên toàn quốc. TQ đã làm việc với cộng đồng quốc tế trên tinh thần cởi mở, minh bạch và phối hợp khoa học. Với tinh thần trách nhiệm cao, TQ có đầy đủ khả năng và sự tự tin để chiến thắng trong cuộc chiến chống lại dịch bệnh. Tuy nhiên, WHO nói việc lây truyền từ người sang người đã được xác nhận phần lớn ở thành phố Vũ Hán, nhưng cũng có một số nơi khác ở TQ và quốc tế. Vì chưa có đủ thông tin nên không thể đưa ra kết luận chắc chắn về các đặc điểm lâm sàng đầy đủ của bệnh, cường độ lây truyền từ người sang người và nguồn gốc của sự bùng phát.

Ngày 28/1, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, gặp Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, để chia sẻ thông tin mới nhất về ổ dịch coronavirus 2019 (2019-nCoV) .

Ngày 29/1 , số người bị nhiễm tại TQ tăng lên đến 6060 người, 132 người tử vong , tại Mỹ số người bị nhiễm là 5, chính phủ Mỹ quyết định đưa máy bay đến TQ để đưa nhân viên từ Lãnh sự quán Mỹ tại Vũ Hán cũng như các công dân khác về nước . Khi báo chí Mỹ đưa tin về vụ 1 trong 195 người Mỹ được sơ tán từ Vũ Hán, đến căn cứ không quân Mỹ ở California đã bị cách ly bắt buộc sau khi cố trốn khỏi cơ sở này, làm cho nhiều người Mỹ hoảng sợ lo âu.

Ngày 30/1, tại 18 quốc gia, số người bị nhiễm tăng đến 83 và tại TQ số người nhiễm bệnh tăng lên đến 7.711 và 170 tử vong, có 124 trường hợp đã khỏi bệnh và xuất viện. WHO tuyên bố ổ dịch 2019-nCoV là một trường hợp khẩn cấp về lo ngại quốc tế (PHEIC) vì có thể xuất hiện ở bất kỳ quốc gia nào do xuất khẩu quốc tế nhưng WHO khẳng định lại nỗ lực của TQ nhằm kiểm soát lây lan 2019-nCoV là phù hợp và đang thiết lập một tiêu chuẩn mới cho phản ứng bùng phát.

Ngày 1/2 , có thêm 2000 ca nhiễm mới , tổng cộng số người bị nhiễm ở TQ là 13 700 và 304 tử vong. Cty Apple đóng 42 cửa tiệm ở TQ. Thủ tướng Úc Scott Morrison ban lệnh cấm nhập cảnh những người nước ngoài đến từ Trung Quốc đại lục. Ông nói: "Trách nhiệm hàng đầu của chúng tôi là lợi ích của người Úc và đất nước Úc ". Các hãng hàng không như Qatar Airways , Delta Air Lines ngưng các chuyến bay đến TQ. Thủ tướng TQ Li Keqiang đã yêu cầu Liên minh châu Âu giúp TQ mua sắm vật tư y tế. Ban lãnh đạo Nga đánh giá cao các biện pháp mà TQ đã thực hiện để chống lại sự lây lan của căn bệnh do coronavirus gây ra, 2 bộ trưởng Ngoại giao Nga và TQ tuyên bố sẽ hợp tác chống virus.

Ngày 2/2, số người nhiễm bệnh đã lên đến 16 600 người, 361 người chết. Ỡ Mỹ, số người bị nhiễm là 9 người. Nga đình chỉ tất cả các dịch vụ đường sắt quốc tế giữa Nga và TQ, vé không sử dụng cho các chuyến tàu bị hủy được hoàn tiền. Tiến sĩ Kriangsak Atipornwanich, một bác sĩ tại Bangkok, cho biết ông đã điều trị cho một nữ bệnh nhân 71 tuổi đến từ TQ bằng sự kết hợp của các loại thuốc được sử dụng trong điều trị HIV và cúm.

Ngày 3/2, số người chết tăng lên 426, người nhiễm bệnh cũng tăng lên 20.622 (trong đó có 184 ca ngoài TQ). Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị đảng Cộng sản TQ thừa nhận có nhiều thiếu sót trong ứng phó dịch bệnh và yêu cầu cải thiện bộ máy quản lý khẩn cấp quốc gia. Nhà Trắng cho biết."Trung Quốc đã chấp thuận đề nghị bổ sung một nhóm chuyên gia Mỹ vào phái đoàn của WHO tại TQ nhằm tìm hiểu thêm và tìm cách đối phó virus"

Ý KIẾN

Điều lo ngại nhất hiện nay đối với cộng đồng là nếu như trong số những người đi TQ trở về bị nhiễm nCoV , vì trong thời gian ủ bệnh chưa phát sốt nên đã đi qua lọt trạm kiểm tra sức khỏe ở các phi trường , họ và người thân của họ sau đó phát sốt , ho, khó thở nhưng từ chối đi bệnh viện để được điều trị vì sợ bị cách ly và cũng không tự mình cách ly với người thân. Những người này là những người không có trách nhiệm với cộng đồng , họ nên ý thức rằng chỉ có bệnh viện mới có thể cứu được mạng sống của họ. Để trao đổi kinh nghiệm phòng chống nCoV trên toàn thế giới, các nguyên cứu khoa học đều được công bố nên hiện nay việc điều trị tại các bệnh viện ngày càng có nhiều kết quả tốt hơn. Ngày 2/2/2020, tại Bộ y tế Thái lan, các bác sĩ ở Thái Lan cho biết họ đã điều trị thành công cho hai bệnh nhân nCoV bằng sự kết hợp của thuốc kháng virus. Được biết ngày 4/2, tại Nha Trang, một nữ bệnh nhân viêm phổi thứ ba đã xuất viện.

Mấy ngày nay nhiều người ùn ùn tranh nhau mua khẩu trang tạo cơ hội cho các con buôn đẩy giá bán lên cao gấp 10 lần giá bình thường. Virus lây lan qua giọt bắn từ ho, nhảy mũi từ người có bệnh sang người đứng gần, do vậy nếu chúng ta có khẩu trang che mũi và miệng là tránh được nguy cơ này. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể bị lây nếu như bàn tay của chúng ta tiếp xúc vào các nơi mà người bệnh ho bắn virus vào như nắm cửa, tay vịn cầu thang, nút bấm thang máy... rồi đem tay chùi vào mũi. Vì vậy sau khi đi ra ngoài đến các nơi công cộng,chúng ta phải rửa tay thường xuyên.

Vào ngày 31/1 , khi giới truyền thông loan tin có 5 người bị nhiễm bệnh, nhiều người Mỹ đã hoảng sợ lo âu . Thật ra, có một loại virus khác đã lây nhiễm 15 triệu người trên khắp nước Mỹ và giết chết hơn 8.200 người . Nó không phải là đại dịch mới mà là dịch cúm. Cúm là bệnh quen thuộc với cuộc sống của người Mỹ nên người ta không để ý tới độ nguy hiểm của nó. Trung tâm kiểm soát dịch bệnh cho biết ở Mỹ mỗi năm có trên 12.000 người chết vì cúm. Trong mùa cúm 2017-2018, có tới 61.000 người chết và 45 triệu người bị nhiễm bệnh và mùa cúm 2019-2020 được dự đoán là một trong những điều tồi tệ nhất trong một thập kỷ, Ít nhất 140.000 người đã phải nhập viện với các biến chứng do cúm và con số đó được dự đoán sẽ tăng lên khi vào mùa cúm. Cúm rất là quỉ quyệt vì vi-rút thay đổi hàng năm. Đôi khi, cúm năm nay có độc lực cao hơn so với các năm trước, làm ảnh hưởng đến số người nhiễm bệnh và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Điều đó đã xảy ra trước đây, gần đây nhất là vào năm 2009 với vi-rút H1N1. Nó đã trở thành một đại dịch vì mọi người không có khả năng miễn dịch chống lại nó .

Tại Canada, giám đốc Y tế Công cộng Theresa Tam đang kêu gọi mọi người ngừng các hành vi phân biệt chủng tộc đối với người gốc TQ và châu Á do sự bùng phát của coronavirus. Bà nói : “Có thể hiểu nỗi sợ hãi của chúng ta tăng lên trong thời gian như thế này. Tuy nhiên, chúng ta cần nhớ rằng sự gắn kết trong nỗ lực tập thể của chúng ta là quan trọng . Chúng ta cần học hỏi từ kinh nghiệm của mình với SARS, nơi người Đông Nam Á phải đối mặt với nạn phân biệt chủng tộc và phân biệt đối xử đáng kể.”

Sở dĩ bác sĩ Tam phải lên tiếng khi thấy ở vài khách sạn, nhà hàng, bãi đậu xe đã bắt đầu có những dấu hiệu kỳ thị đối với người gốc châu Á , không những ở Canada mà ở những các quốc gia khác. Một tờ báo bên Pháp đã dùng từ "Báo động da vàng" để ám chỉ người gốc châu Á, một quán cà phê gần đài phun nước Trevi ở Rome đã dán lên cửa sổ thông báo "Tất cả những người đến từ TQ không được vào đây", ngay tại các nước : Hàn Quốc, Hong Kong và Nhật Bản, nhiều cửa hàng đã từ chối tiếp nhận khách hàng TQ.

Mong rằng việc kỳ thị này sẽ không phải xảy ra như đã từng xảy ra trước đây như lời bác sĩ Tam nói : “Phân biệt chủng tộc, phân biệt đối xử và kỳ thị là không thể chấp nhận và rất tổn thương. Những hành động này tạo ra sự chia rẽ giữa chúng ta với chúng ta.

Canada là một quốc gia được xây dựng dựa trên các giá trị sâu sắc về sự tôn trọng, đa dạng và hòa nhập”.

Montreal, ngày 4/2/2020

Ngô Khôn Trí