Vài nét về kết quả bầu cử Canada năm 2011

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Tối hôm thứ hai (2/5/2011) vừa qua, trong khi thế giới đang xôn xao về tin trùm khủng bố Osama Binladen đã bị giết chết , nhiều người Mỹ ăn mừng tại Time Square, New York gần nơi 2 tòa nhà bị đánh sập bởi bọn khủng bố, thì tại Canada, nhiều người thức khuya chờ xem kết quả bầu cử quốc hội để chọn ra 1 chính phủ liên bang. Kết quả lần này mang tính cách lịch sử vì nó đã làm cho 2 đảng Tự Do và Bloc Quebecois sửng sốt, lãnh đạo của 2 đảng này đã không nắm bắt được ý nguyện của người dân. Đây là câu trả lời của người dân trong 1 xã hội tự do dân chủ, người dân đã gởi 1 thông điệp rất rõ ràng là họ muốn chọn những người đại diện xứng đáng thật sự vì dân, không tham nhũng và không ngụy biện.

Sau 7 năm trời, với 3 chính quyền thiểu số đã làm trì trệ một số kế hoạch quốc gia, làm hao tốn không biết bao nhiều tiền bạc của người dân đã còng lưng đóng thuế, nhưng hôm qua, cuối cùng người dân đã tìm được 1 chính phủ đa số. Đó là đảng Bảo Thủ , giành được 167 nghị viên trên tổng số 308 nghị viên trong quốc hội Canada.

Kết quả cuộc bầu cử như sau:

Được biết trong cuộc bầu cử lần này có tất cả 14,720,580 người đã đi bầu trong số 23,971,740 cử tri đăng ký , chiếm 61.4%. Có 5,8 triệu người đã bầu cho đảng Bảo Thủ, 4,5 triệu người cho đảng Tân Dân Chủ , 2,8 triệu cho đảng Tự Do và 0,9 triệu người bầu cho Bloc Quebecois.

Địa bàn Quebec và Ontario là 2 địa bàn mang tính quyết định lớn nhất vì địa bàn Quebec có 75 ghế (24.35%) và địa bàn Ontario có 106 ghế (34.41%) trong quốc hội.

Tại địa bàn Quebec, đảng Tân Dân Chủ (màu cam) do Jack Layton lãnh đạo đã chiếm được 58 ghế, đảng Tự Do chiếm 7 ghế, nhưng đảng Bảo Thủ chỉ giành được 6 ghế. Còn đảng Bloc Quebecois thì thất bại ê chề từ 49 ghế rớt xuống còn có 4 ghế.

Tại vùng La Prairie-Brossard, Quebec, ông Mai Hoàng, ứng cử viên của đảng Tân Dân Chủ, là người Canada gốc Việt đắc cử vẻ vang với số phiếu ủng hộ là 25 512, chiếm 41%, đã đánh bại các đối thủ của đảng Tự Do (16 973 phiếu) và đảng Bloc Quebecois (10 890 phiếu). Ông Mai Hoàng năm nay 37 tuổi, tốt nghiệp cử nhân luật khoa và thạc sĩ luật tư pháp quốc tế tại đại học Montreal. Cha mẹ ông đến Quebec du học vào năm 1967, mẹ ông là bà Nguyễn Lan Hương, người chưởng kế gốc Á đầu tiên tại Quebec. Năm 1998 ông đã từng làm việc 2 năm ở Việt Nam, sau đó ở Singapore. Hong Kong rồi trở về Montreal vào năm 2002.

Pierre-Luc Dusseault là 1 sinh viên học về chính trị của đại học Sherbrooke, mới có 19 tuổi, đắc cử và trở thành nghị viên trẻ tuổi nhất trong lịch sử Canada.. Ngoài ra, có 4 sinh viên của đại học Mc Gill làm đại diện cho đảng Tân Dân Chủ cũng trúng cử. Trong đó có 1 sinh viên lấy 1 tuần nghỉ đi chơi ở Las Vegas trong thời gian vận động bầu cử. Được biết lương căn bản cho 1 năm của 1 nghị viên trong quốc hội Canada là $157 731.

Làn sóng tsunami màu cam đã quét sạch đi 45 ghế của đảng Bloc Quebecois trong đó có luôn ghế của trưởng đảng này, 7 ghế của đảng Tự Do và 4 ghế của đảng Bảo Thủ. Được biết trong lần bầu cử trước đó (năm 2008) đảng Tân Dân Chủ chỉ dành được duy nhất 1 ghế tại vùng Outremont do Thomas Mulcair làm đại diện.

Đảng Bảo Thủ thành công lớn nhờ địa bàn Ontario và Alberta. Tại Ontario, đảng Bảo Thủ chiếm được 73 ghế trên tổng số 106 ghế ; đảng Tân Dân Chủ giành 22 ghế nhưng đảng Tự Do chỉ giành được có 11 ghế. Tại Alberta, đảng Bảo Thủ lấy hết 27 ghế , chỉ chừa 1 ghế duy nhất cho đảng Tân Dân Chủ.

Trước thất bại ê chề của đảng Bloc Quebecois, 1 đảng được thành lập chỉ vì mục đích tranh đấu cho quyền lợi của người dân Quebec ở cấp liên bang, để tiến tới thành lập 1 quốc gia độc lập Quebec trong tương lai; trưởng đảng là ông Gilles Duceppe đã nhận lấy trách nhiệm, tuyên bố từ chức khi phát biểu trước những đảng viên trung thành. Đảng Bloc Quebecois này đã liên tục chiến thắng trong 6 lần bầu cử kể từ khi thành lập vào năm 1991 cho đến nay. Có thể hiểu rằng người dân Quebec đã nhận thấy rằng chính đảng Tân Dân Chủ mới thật sự nói lên nguyện vọng của họ, tranh đấu cho quyền lợi chính đáng của họ trong sự liên kết với các tỉnh bang khác để có được 1 nước Canada hùng mạnh chăng ?. Ông Gilles Duceppe đã quá chủ quan qua 6 lần chiến thắng trước đó. Khi tranh luận trên truyền hình, cách trả lời hung hăng với gương mặt đỏ, với cặp mắt xanh mở to của ông nói lên tính quá tự tin đã làm ông đi xa với nguyện vọng của đại đa số người dân Quebec chăng ? Người dân Quebec đã nói không trong cuộc trưng cầu dân ý trước đây, họ đã chọn đảng Tự Do lên lập chính quyền tỉnh bang thay vì chon đảng Quebec. Phải chăng nguyện vọng của người dân Quebec là muốn được giành lấy quyền lợi đặc thù của mình trong khối Canada gốc Anh nhưng không muốn tách riêng thành 1 nước độc lập như đảng Bloc Quebecois đã từng tuyên bố ?

Vào ngày hôm sau của cuộc bầu cử, trưởng đảng Tự Do, ông Michael Ignatieff, cũng tuyên bố từ chức để nhân lấy trách nhiệm là đã không giúp cho đảng Tự Do phục hồi sức mạnh như trước đây. Bản thân ông cũng thất bại trong việc tranh giành ghế đại diện cho vùng Etobicoke—Lakeshore. Ông nói ông sẽ trở lại làm nghề giảng dạy trong đại học. Việc chọn ra 1 trưởng đảng mới sẽ trở thành đề tài gây nhiều tranh luận trong đảng Tự Do. Người ta có liên tưởng đến ông Denis Coderre, Justin Trudeau, Stephane Dion và ông Bob Rae sẽ ra tranh chức trưởng đảng tương lai. Tuy nhiên, ứng viên sáng giá nhất có thể là ông Justin Trudeau, mới có 38 tuổi đời, tái đắc cử vùng Papineau với 16 429 phiếu ủng hộ ( 38%) dẫn trước đối thủ kế mình trên 4000 phiếu. Trong cuộc bầu cử năm 2008 ông là ứng cử viên đại diện cho đảng Tự Do lần đầu tiên đánh bại căn cứ hùng mạnh nhất của đảng Bloc Quebecois lúc bấy giờ. Ông là con trai cả của cựu thủ tướng Canada Pierre Elliott Trudeau nổi tiếng của đảng Tự Do liên bang.

Một điểm mới nữa trong lần bầu cử này là bà Elizabeth May, trưởng đảng Xanh (Green Party) đã hạ được đối thủ nặng ký là bộ trưởng Gary Lunn tại Saanich-Gulf Islands với số phiếu ủng hộ là 31900 (46.3%), hơn 7359 phiếu. Đảng Xanh này được thành lập vào năm 2006, có 10 000 đảng viên trên toàn quốc.

Kết quả của cuộc bầu cử lần này cho thấy đất nước Canada đã thay đổi đáng kể, dẹp đi những tranh luận về hiến pháp cũ để sắp xếp lại một trục truyền thống tốt đẹp hơn ?

Montreal 03/05/2011

Ngô Khôn Trí