|
Nhn lại vấn đề tranh dnh chủ quyền giữa Argentina v Anh trn cc quần đảo Malvinas-Falkland Ng Khn Tr (Exryu Canada) Từ ngy 21 thng 2 năm 2010. Cng ty Desire Petroleum của Anh đ bắt đầu khai thc dầu hỏa tại 1 điểm pha bắc gần quần đảo m người Argentina gọi l Malvinas, người Anh gọi l Falkland, l nơi c trữ lượng dầu kh kh lớn, ước tnh trữ lượng 60 tỷ thng dầu.Việc khai thc ny đ lm cho Argentina giận dữ v nơi đy vẫn cn nằm trong vng tranh chấp chủ quyền của 2 nước, lm gia tăng căng thẳng trở lại mối quan hệ giữa hai nước vốn lạnh nhạt từ sau cuộc chiến năm 1982. Dư luận thế giới nhớ lại cuộc chiến tranh đẫm mu vo năm 1982, cch đy 28 năm, ko di 74 ngy giữa Argentina v Anh về việc tranh dnh chủ quyền trn cc quần đảo Malvinas-Falkland.
Malvinas-Falkland, nằm ở Nam Đại Ty Dương, c diện tch 12 173 cy số vung, cch bờ biển Argentina chỉ c 483 km nhưng cch nước Anh tới 4000 km, dn số chỉ c 3140 người (2008). Nguyn thủy, đ l những hn đảo hoang vắng, người Patagonian Indians đ đến đầu tin bằng những chiếc xuồng (canoe). V nằm trn vị tr c nhiều tu b qua lại nn cc hn đảo ny đ bị chiếm đng bởi Anh, Php, Ty Ban Nha v Argentina. Cc nước ghi lại cc sự kiện lịch sử theo chủ quan của ring mnh. Năm 1501, nh mạo hiểm Ty Ban Nha, Amerigo Vespucci khi du hnh vng quanh vng Nam Đại Ty Dương, đ quan st cc hải đảo ny, nhưng ng ta khng đặt tn cho chng. Năm 1520, cc thủy thủ của đon thm hiểm Magallan gọi cc đảo đ l "Islas de Sansn y de los Patos" ("Islands of Samson and the Ducks"). Năm 1690, thuyền trưởng người Anh, John Strong đ đến 1 eo biển nằm giữa cc hn đảo chnh v đặt tn l Falkland Sound. Năm 1764, Louis Antoine de Bougainville, người Php, chiếm lm thuộc địa đầu tin, đặt tn l Port St. Louis (cảng St.Louis). Năm 1765, John Byron, Anh, khng biết sự hiện diện của Php nn đ khai thc pha ty của quần đảo, chiếm lm thuộc địa năm 1766 v đặt tn l Port Egmont. Năm 1767, Php đ bn cc quần đảo thuộc địa choTy Ban Nha với gi 603000 livres. Bougainville dng số tiền đ để sửa tu v mua đồ dự phng cho chuyến du hnh vng quanh thế giới. Năm 1770, Ty Ban Nha đ dng vũ lực tấn cng Port Egmont, trục xuất cư dn Anh ra khỏi đảo. Việc ny đ đưa 2 nước đến bn cạnh hố chiến tranh. Nhưng sau đ, Anh trở lại nhờ 1 hiệp ước ho bnh. Năm 1774, v p lực kinh tế do bởi Chiến tranh Độc lập của Mỹ (1775-1783), Anh đơn phương quyết định rt khỏi cc thuộc địa. Nhờ đ, từ năm 1771 đến 1811 Ty Ban Nha bảo quản nhưng sau đ bỏ đi vo năm 1811. Năm 1828, Argentina thnh lập thuộc địa dng lm nơi giam giữ tội nhn.Thng 11 năm 832 cc t nhn v hải tặc đ nổi loạn v giết chết Thống đốc. Thng ging năm 1833, lực lượng Anh trở lại, xy dựng căn cứ hải qun cho Hong gia Anh v sau đ trở thnh 1 căn cứ chiến lược quan trong trong suốt 2 cuộc đệ nhất v đệ nhị thế chiến. Chủ quyền của cc hải đảo ny trở thnh đề ti tranh ci trong nữa sau của thế kỷ 20. Năm 1945, khi k vo hiến chương Lin Hiệp Quốc, Argentina khẳng định chủ quyền của mnh v tuyn bố đi lại cc hải đảo ny. Nhưng Anh trả lời rằng điều kiện tin quyết v thiết yếu l phải thi hnh nghi quyết 1514(XV) của LHQ. Đối với cc thuộc địa vẫn cn đang bị chiếm đng, vấn đề rt qun phải ty vo kết quả của cuộc trưng cầu dn của dn cư trn cc hải đảo đ. Gần 1800 của 2000 cư dn l gốc Anh, muốn Anh ở lại. Chnh v thế cc cuộc đm phn giữa 2 nước vo những thập nin 1960 đ khng đi đến kết quả. Vo ngy 2 thng 4 năm 1982 Argentina đ dng 8000 lnh v 20 chiến xa đổ bộ ln quần đảo, nắm quyền kiểm sot, lấy l do l v họ đ dnh được độc lập, thot khỏi nền cai trị của Ty Ban Nha từ năm 1816 v Ty Ban Nha đ để lại cc quần đảo đ cho họ. Ngy 3 /4 /1982 Lin Hiệp Quốc biểu quyết yu cầu qun đội Argentina rt lui nhưng Argentina từ chối. Thủ tướng Anh đương thời l b Margaret Thatcher (mệnh danh l Iron lady) đ ra lệnh cho 27 000 lnh v 100 tầu chiến xuất trận (rất t người Anh biết về những hải đảo đ). Chiến tranh diễn ra trn biển v trn khng. Argentina đ sử dụng chiến đấu cơ A-40 Skyhawks mua của Mỹ để đnh chm 3 chiến hạm Sheffield, Coventry v SirGalahad của Anh.Tuy nhin, cuối cng, vo ngy 14/6/1982, sau 72 ngy giao chiến, Anh bao vy v Argentina đầu hng. Pha Anh c 225 lnh tử vong, 3 cư dn chết 777 người bị thương v 59 t binh. Pha Argentina c 649 lnh tử vong, 1068 người bị thương v 11 313 bị bắt lm t binh. Kể từ 1/1/1983 tất cả cư dn phải nhập tịch Anh. Argentina thua đậm v nhiều l do : -Anh c nhiều vũ kh tối tn
hơn trong khi vũ kh của Argentina cũ kỷ
v t hơn. Trong lần tranh chấp lần ny Argentina đ khng dng giải php chiến tranh. Họ đ : -Yu cầu Tổng thư k Lin Hiệp Quốc can thiệp v đồng lc yu cầu Mỹ đng vai tr trung gian để p London ngồi vo bn đm phn.(Ngy 1/3/2010 Ngoại trưởng Mỹ, b Hiraly Clinton ni sẽ ủng hộ cho việc đối thoại nhưng trnh n pht biểu cng khai. Tại Uruguay, B đ pht biểu l sẽ sẳn sng gip đỡ 2 pha, nhưng khi đứng bn lnh đạo Argentina b từ chối khng đứng ra ha gii vụ ny.) -Nữ Tổng thống Cristina Fernandez de Kirchner đ tranh thủ được sự ủng hộ mạnh mẽ của cc nước tham dự Hội nghị Thượng Đỉnh cc nước Nam Mỹ v Caribean. Tổng thống Hugo Chavez của Venezuela tuyn bố ; Nếu xẩy ra xung đột, Argentina sẽ khng đứng ring rẽ 1 mnh. . -Dng biện php cứng rắn bằng cch ra sắc lnh bắt buộc cc tu b ra vo quần đảo phải xin php khi đi qua lnh hải hoặc sử dụng cc cảng của Argentina. Việc đấu tranh dnh lại chủ quyền trn cc hải đảo từ cc cường quốc l 1 nhiệm vụ v cng kh khăn v khng tranh thủ được sự ủng hộ của cc nước lớn, bản thn cc nước lớn đều l những nước đang c vấn đề với cc thuộc địa m họ đ v đang chiếm đng. Sự can thiệp của Lin Hiệp Quốc cũng bị giới hạn v mọi nghị quyết của Hội đồng Bảo an chỉ được thng qua với sự nhất tr của 5 nước thnh vin cố định l Hoa Kỳ, Anh, Php, Nga v Trung Quốc. Mỗi khi c một nghị quyết của Hội đồng Bảo an khng được thng qua do 1 nước thnh vin cố định bỏ phiếu chống, th coi như l đ phủ quyết. Do đ, việc tranh thủ cc nước thnh vin mới như : Đức, Nhật Bản, Brasil, Ấn Độ, Nam phi hoặc Nigeria rất cần thiết cho tương lai. Cho d tinh thần dn tộc c ln cao đi nữa nhưng n khng thể thể hiện được trn những hn đảo xa xi với những chiến hạm yếu km v t ỏi. C những quốc gia bằng lng hợp tc khai thc ti nguyn chia sẻ quyền lợi thay v chạy đua vũ trang lm ngho ngn sch quốc gia, cũng c những quốc gia đấu tranh quyết liệt để dnh lại chủ quyền. Nhưng cũng c những quốc gia dng ngoại giao v sức mạnh mền để lm vũ kh chống lại, v.v Một vấn đề trọng đại cần được xem xt cẩn thận v nhn xa. Lạm bn (bn luận ngoi phạm vị hiểu biết của mnh). Montral, ngy 30/3/2010 N.K.Tr
|
"Khi pht hnh lại bi ny
cần phải c sự đồng của tc
giả
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com"