ĐÔI DÒNG VỀ CHUYẾN CÔNG DU

BA NƯỚC TRUNG ĐÔNG CỦA THỦ TƯỚNG NHẬT

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Trong lúc tình hình căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang dâng cao, hôm chủ nhật vừa qua (12/01/2020), Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đã bắt đầu chuyến công du 3 nước Trung Đông (Saudi Arabia, U.A.E và OMAN). Ba nước này đều nằm ở phía tây nam và đông nam của Vịnh Ba Tư, đối diện với Iran. Các tàu bè chở dầu từ Trung Đông đi Nhật đều phải đi qua vịnh này.

Ngoài việc củng cố mối quan hệ thương mại với 3 nước, chuyến công du lần này của ông Abe có 1 mục đích chính là yêu cầu các nước hợp tác và hỗ trợ cho việc Nhật Bản triển khai Lực lượng Phòng vệ (máy bay và tàu khu trục) tới Trung Đông để đảm bảo tàu thuyền liên quan đến Nhật Bản đi lại an toàn trong khu vực này. Đây là vấn đề mà T/thống Trump đã nhiều lần yêu cầu phía Nhật Bản chia sẻ công việc bảo vệ các tàu chở dầu từ Trung Đông đến Nhật .

Vịnh Ba Tư

Nước đầu tiên mà ông đặt chân là Saudi Arabia, vì nước này cung cấp dầu nhiều nhất, 68 triệu kilolitres dầu hàng năm, chiếm khoảng 40% của tổng số dầu nhập của Nhật.

Ông đã hội đàm với Quốc vương Salman bin Abdulaziz tại thủ đô Riyadh và sau đó gặp Thái tử Mohammed bin Salman, cuộc họp kéo dài khoảng 1 tiếng đồng hồ tại Al-Ula, một thành phố ở Tây Bắc Ả-rập Xê-út.

< Thái tử Mohammed bin Salman là người có quyền lực đằng sau ngai vàng của vua Salman, phụ trách kế hoạch kiến thiết kinh tế và đảm nhiệm vai trò Bộ trưởng Quốc phòng. Ông đang có kế hoạch xây dựng siêu thành phố mang tên NEOM trị giá hơn 500 tỷ USD, nối liền miền Tây nước này với Ai Cập và phần còn lại của châu Phi qua biển Đỏ. Ông đang kiểm soát cty dầu khí Aramco có giá trị 2.000 tỷ USD, cao gấp đôi Apple. Gần đây bị chỉ trích là đã ra lệnh giết hại nhà báo Jamal Khashoggi ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, vì đã chỉ trích chiến dịch của ông chống lại quân nổi dậy Houthi tại Yemen, làm hàng ngàn dân thường thiệt mạng năm 2015. Tuy bị chỉ trích nhưng tất cả các lãnh tụ các nước vẫn muốn giữ quan hệ hợp tác làm ăn với ông. T/thống Mỹ Donald Trump lúc đầu tuyên bố thái tử có trách nhiệm trong vụ giết nhà báo nhưng sau đó nói rằng không ai biết được sự thật về vụ ám sát này. Business Insider cho biết ông Trump có mối quan hệ làm ăn mật thiết với Saudi Arabia. Tại Hội nghị thượng đỉnh G20 ở Argentina vào tháng 12/2018, Tổng thống Nga Vladimir Putin nhiệt tình chào đón Thái tử Mohammed bin Salman. Ngoài các nhân vật chính trị, thái tử còn có mối quan hệ gắn bó với các đại công ty công nghệ Mỹ như Google và Apple. Năm 2018, ông đã gặp CEO Apple Tim Cook, CEO Google Sundar Pichai và nhà sáng lập Google Larry Page và Sergey Brin. Được biết vào tháng 3/2017, Nhật Bản và Saudi Arabia đã ký kế hoạch Tầm nhìn 2030 cho Saudi-Nhật Bản >

Nhật là đồng minh của Mỹ nhưng cũng có mối quan hệ với Iran (nước thù địch với Saudi Arabia). Nhật luôn đóng vai trò hòa giải mỗi khi có xung đột giữa 2 nước.

< Iran và Saudi Arabia không có quan hệ ngoại giao từ khi xảy ra một cuộc tấn công vào Đại sứ quán của Saudi Arabia ở Tehran vào tháng 1 năm 2016 sau khi Saudi Arabia xử tử ông Sheikh Nimr al-Nimr, một giáo sĩ Saudi Arabia, đã học về hồi giáo tại Iran, kêu gọi bầu cử tự do ở Saudi Arabia, bị kết tội tử hình vì đã tìm kiếm sự can dự của ngoại quốc vào nội bộ của Saudi. Trong Nội chiến Syria, Iran đã hỗ trợ chính phủ Syria trong khi Saudi Arabia viện trợ cho các nhóm phiến quân. Cả hai nước đều muốn chứng tỏ vai trò thống trị khu vực của mình >

Hôm thứ hai, T/tướng Abe đã đến thăm nước thứ hai là U.A.E ( Các tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất). Ông đã gặp Hoàng thái tử Mohamed bin Zayed Al Nahyan trong khoảng 1 tiếng. Hoàng thái tử Mohamed bin Zayed Al Nahyan được báo New York gọi ông là "một trong những người đàn ông quyền lực nhất Trái đất." Ông Abe cũng đã giải thích và yêu cầu hỗ trợ về việc Nhật Bản triển khai Lực lượng Phòng vệ tới Trung Đông để đảm bảo tàu thuyền liên quan đến Nhật Bản đi lại an toàn trong khu vực này. Ngoài ra, ông cũng cho biết Nhật Bản sẽ cho phép khách du lịch từ U.A.E nhập cảnh mà không cần thị thực. UAE là quốc gia xuất khẩu dầu lớn thứ hai sang Nhật Bản sau Ả Rập Saudi. Công ty phát triển năng lượng Nhật Bản Inpex Corp nắm giữ quyền khai thác các mỏ dầu ngoài khơi Abu Dhabi.

< U.A.E (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) là 1 đất nước theo đúng tên gọi của nó là bao gồm nhiều vùng đất bên trong các tiểu vương quốc khác nhau. Mỗi tiểu vương quốc do một vị quân chủ chuyên chế cai trị; họ hình thành Hội đồng Tối cao Liên bang. Một trong các quân chủ được chọn làm tổng thống của liên bang. Năm 2013, dân số Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất là 9,2 triệu, trong đó 1,4 triệu người có quyền công dân và 7,8 triệu người là ngoại kiều. thành phố nhất là Dubai, thu nhập đầu người cao, (68.000 USD đứng hàng thứ 13 trên thế giới . ( Mỹ : 59.800 USD, Nhật : 42.900 USD ) . Pháp và Hoa Kỳ giữ vị thế quan trọng chiến lược nhất trong hợp tác quân sự của U.A.E >

Nước thứ ba mà ông Abe đến thăm là Oman. Tuy Oman là 1 nước nhỏ chỉ có 4,6 triệu dân và có lượng trữ dầu mỏ khiêm tốn, xếp thứ 25 toàn cầu, nhưng đây là lần thứ hai Thủ tướng Abe sẽ ghé thăm, bởi vì năm 2018 Oman đã xuất dầu hỏa và khí đốt trị giá 322,7 tỷ yen cho Nhật, nhập lại xe hơi, đồ điện và máy móc trị giá 224 tỷ Yen từ Nhật. Nhật muốn giữ quan hệ tốt với Oman vì Oman theo đuổi một chính sách đối ngoại trung lập và nằm ở vị trí địa lý rất quan trọng chiến lược tại cửa vịnh Ba Tư, đồng thời có biên giới hàng hải với Iran và Pakistan.

Hôm qua, Thủ tướng Shinzo Abe đã đến Muscat, thủ đô của Oman để gặp nhà lãnh đạo mới, ông Sultan Haitham bin Tariq Al, người mới được phong chức Quốc Vương 3 ngày trước đó theo di chúc của Cố quốc vương Qaboos bin Said Al Said. Sultan đã từng là bộ trưởng văn hóa, khác với các lãnh đạo Trung Đông khác là chỉ biết quân sự và an ninh. Năm ngoái, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã bất ngờ thăm Oman, lần đầu tiên của một nhà lãnh đạo Israel trong hơn 20 năm. Oman có lập trường trung lập nên có quan hệ với Mỹ, Anh, Iran, Palestine,… .

---

Bất kỳ cuộc đối đầu quân sự nào xảy ra ở Trung Đông đều có thể tác động đến sự gián đoạn đường cung cấp năng lượng cho nước Nhật, nơi mà 4,5 triệu thùng dầu được tiêu thụ mỗi ngày. Tuy rằng dự trữ dầu trong trường hợp khẩn cấp của Nhật là 324 triệu thùng (barrels) nhưng chỉ đủ cho 72 ngày. Hơn ai hết, Nhật luôn mong muốn có sự ổn định và hòa bình ở khu vực Trung Đông . Nhật luôn luôn chủ động đi trước để nắm bắt tình hình khi có biến động. Vào tháng 11 năm 2016, khi Ủy ban Bầu cử của Hoa Ky tuyên bố ông Donald Trump đắc cử tổng thống, Thủ tướng Abe đã nhanh chóng gọi điện chúc mừng và đã xin được gặp ông Trump tại tháp nhà riêng ở New York.

Thủ tướng Abe luôn chủ động đi nắm bắt tình hình khi có biến đổi và sẳn sàng uyển chuyển một khi biết tình hình đã thay đổi . Cuộc gặp gỡ tuy chỉ kéo dài khoảng 1- 2 giờ nhưng với tài lãnh đạo của mình chắc chắn ông sẽ nắm bắt được 1 phần nào tánh cách và đường lối lãnh đạo của nước đó. Ông đã phát biểu trước quốc hộ Nhật 1 câu Ngạn ngữ Nhật : 君子は豹変す (Kunshi wa hyōhensu),có nghĩa là “A wise man changes his mind, a fool never”.

Tục ngữ Việt Nam mình cũng có câu tương tự : “Trăm nghe không bằng một thấy”.

Ông Shinzo Abe là một nhà lãnh đạo khôn ngoan của nước Nhật.

Montreal, ngày 15/01/2020

Ngô Khôn Trí