 Có phải nền dân chủ Hoa Kỳ đang bị phá sản? (*) Nghiêm Nguyễn Chưa bao giờ nền dân chủ ở Hoa Kỳ bị xuống cấp trầm trọng, cũng như chưa bao giờ người dân Mỹ bị chia rẽ, phân hóa cùng cực như hiện nay, nước Mỹ dưới thời đại Donald Trump. Sống trong một quốc gia được mệnh danh là tự do dân chủ, tân tiến nhất thế giới mà tưởng như đang sống trong một quốc gia độc tài đảng trị hay dưới thời đại phong kiến. Tinh thần đảng phái, phân cực được thể hiện rơ trong các cuộc bỏ phiếu luận tội và tha bổng Tổng Thống Donald Trump vừa rồi. Người ta chứng kiến Chủ tịch Thượng viện Cộng ḥa Mitch McConnell hiệp đồng với các Thượng Nghị Sĩ Cộng Ḥa đă dùng mọi thủ đoạn, thủ tục của quốc hội để cấm các nhân chứng xuất hiện trong phiên ṭa luận tội. Chẳng hạn nếu cựu cố vấn An Ninh Quốc Gia John Bolton ra làm nhân chứng chắc chắn là điều vô cùng bất lợi cho ông Trump. Nội dung bản thảo của cuốn sách sắp xuất bản của ông Bolton chứa đựng một số cáo buộc, chỉ trích chính sách đối ngoại của ông Trump trong đó tiết lộ chuyện ông Trump muốn tiếp tục phong tỏa 400 triệu tiền viện trợ cho Ukraine để áp lực chính phủ này mở cuộc điều tra cha con cựu Tổng Thống Joe Biden, một đối thủ chính trị của Trump. Với đa số ghế thuộc đảng CH trên Thượng Viện, phe Dân Chủ thừa biết thế nào ông Trump cũng được tha bổng. Tuy nhiên đảng Dân Chủ mang ông Trump ra đàn hặc một phần muốn dân chúng biết việc làm sai trái của ông ta, một phần có lẽ là do áp lực của phe cấp tiến Dân Chủ trong Hạ Viện. Kết quả cuộc bỏ phiếu luận tội cho thấy rơ rệt sự phân cực chính trị và tinh thần đảng phái. Về tội danh đầu tiên lạm quyền, chỉ một người duy nhất phía Cộng Ḥa bỏ phiếu cùng đồng viện phía Dân Chủ về tội danh này là Thượng Nghị Sĩ Mittt Romney, đại diện tiểu bang Utah. Nhưng qua tội danh thứ hai là cản trở điều tra của Quốc Hội, Thượng Nghị Sĩ Romney bỏ phiếu theo chiều hướng của các đồng viện thuộc đảng Cộng Ḥa của ông. Chỉ v́ bỏ phiếu kết tội Trump về tội danh thứ nhất mà Thượng Nghị Sĩ Mitt Romney bị một số người trong đảng buộc tội là phản bội. Như vậy theo quan điểm của họ, một thành viên, đảng viên không được phép chỉ trích, phê phán những lănh tụ trong đảng của ḿnh dù những kẻ này làm những việc sai trái, lầm lỗi. Sao mà mang hơi hướng giống như luật lệ, qui định của đảng CS. Chỉ có hơi khác là ông Mitt Romney không bị kỷ luật, trục xuất ra khỏi đảng mà thôi. Dường như vẫn chưa vừa ḷng, một số người ủng hộ Trump c̣n lên tiếng phàn nàn, bắt bẻ một số báo chí dùng chữ được “tha bổng” thay v́ được “trắng án”. Họ lập luận ông Trump đâu có làm tội ǵ mà nói là tha bổng. Những buổi điều trần trước Hạ Viện của một số viên chức chính phủ và ngay cả một số Thượng Nghị Sĩ Cộng Ḥa đều thừa nhận ông Trump đă sai trái khi dùng khoản tiền viện trợ để áp lực chính phủ Ukraine. Như thế không thể bảo ông Trump vô tội, c̣n tội này có đáng bị truất phế hay không là một vấn đề khác, tùy theo quan điểm chính trị của mỗi người. Thật ra dù ông Trump có phạm lỗi nào nặng nề hơn nữa có lẽ những người thuộc đảng CH đều bỏ qua cho ông. Nhất là giới lăo niên nặng đầu óc bảo thủ, cố chấp và tinh thần đảng phái. Đó là những “Ông B́nh Vôi” của Phan Khôi, Lê Đạt trong Nhân Văn Giai Phẩm. Một số người đảng Cộng Ḥa lên tiếng chỉ trích bà Chủ Tịch Hạ Viện Nancy Pelosi về chuyện xé bản sao bài diễn văn của ông Trump ngay sau khi ông kết thúc bài diễn văn liên bang, gọi đó là một vết nhơ trong lịch sử Hoa Kỳ. Trong khi đó họ lại bênh vực chuyện ông Trump từ chối không bắt tay bà Pelosy trước đó, lấp liếm cho rằng có lẽ ông Trump không thấy hay chỉ là một hành động thiếu sót nhỏ. Dù vài ngày sau bà Pelosi giải thích về hành động này, cho biết chuyện xé bản sao không phải là hành động trả đũa chuyện ông Trump không bắt tay mà chỉ v́ thấy bài diễn văn liên bang của ông Trump chứa đầy những thông tin sai lệch, đánh bóng tên tuổi ông ta cho mục đích tranh cử. Nhưng v́ lư do ǵ, chuyện không bắt tay và xé bản sao bài diễn văn là những h́nh ảnh không đẹp đẽ lắm trước mắt công chúng. Ngạn ngữ có nói “Chiến thắng không gian lao là chiến thắng không vinh quang”. Kết quả cuộc bỏ phiếu là điều ai cũng dự đoán được khi mà đảng CH chiếm đa số trong Thượng Viện. Vậy mà ông Trump có vẻ vênh vang tự đắc trước chiến thắng, cầm tờ báo Washington Post với hàng chữ in đậm “Trump Acquitted”. Nhưng ông có biết khi ông reo mừng chiến thắng, không phải đảng Dân Chủ là kẻ thua cuộc mà chính là đất nước ông đang lănh đạo đang bị chia rẽ, phân hóa trầm trọng.
Ngày Trump được tha bổng, Grand Central Station ở thành phố New York tràn ngập các cuộc biểu t́nh Chưa đầy 48 giờ đồng hồ sau khi được tha bổng, ông Trump đă bắt đầu chiến dịch trả thù những ai mà ông cho rằng đă tiếp tay cho việc luận tội ông ta trước Quốc Hội. Trump ra lệnh triệu hồi ông Gordon D. Sondland (chủ nhân của một chain khách sạn vốn đă tặng $1 triệu cho ủy ban nhậm chức của ông) về Bộ Ngoại Giao và phải từ bỏ chức vụ đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hiệp Âu Châu. Cùng ngày, Trung Tá Alexander S. Vindman, một cựu chiến binh được huân chương đă từng tham chiến ở Iraq hiện là nhân viên của Hội Đồng An Ninh Quốc Gia, bị hộ tống ra khỏi Ṭa Bạch Ốc bởi nhân viên an ninh. Không những thế, người anh em song sinh của ông Vindman, Trung Tá Yevgeny Vindman, một sĩ quan quân đội đang phục vụ ở Hội Đồng An Ninh Quốc gia cũng bị cách chức cùng lúc đó dù ông này không phạm lỗi ǵ. Hành động trả thù này không khác ǵ ở các đất nước thời phong kiến, hay độc tài CS, khi một người phạm tội, thân nhân, họ hàng đều bị liên lụy, vạ lây. Trong hơn 3 năm Trump cầm quyền, chính giới nước Mỹ và cả những nhà lănh đạo thế giới thường đau đầu v́ lối ăn nói bỗ bă, thô lỗ, những hành xử thiếu suy nghĩ chín chắn, các quyết định nhiều khi dựa trên cảm tính, thiếu suy xét thận trọng của ông Tổng Thống thứ 45 của nước Mỹ này. Chuyện gần đây nhất khiến công luận xôn xao khi bộ trưởng Tư Pháp William Barr tuân hành mệnh lệnh cá nhân của ông Trump, yêu cầu giảm nhẹ bản án sắp đưa cho ông Roger Stone, một người bạn lâu năm của ông Trump. Sự can thiệp này đă gây làn sóng phẫn nộ trong giới chức ngành tư pháp, 4 công tố viên liên bang những người đă đề nghị mức án từ 7 dến 9 năm tù cho ông Stone đệ đơn xin từ nhiệm, hơn 1100 cựu quan chức trong bộ Tư Pháp Hoa Kỳ yêu cầu ông William Barr phải từ chức v́ hành động của ông bộ trưởng này “đă gây thiệt hại cho danh tiếng của Bộ Tư Pháp về sự chính trực và hành xử theo luật pháp”. Có lẽ v́ là một doanh nhân, chủ nhân của nhiều cơ sở thương mại nên ông Trump điều hành đất nước một cách độc đoán như khi điều hành công việc kinh doanh của ông. Trump cần người trung thành với ḿnh hơn là một người có khả năng. Vô số những viên chức trong chính phủ bị ông sa thải, cách chức khi họ làm trái với ư ông ta muốn. Cho nên người ta không ngạc nhiên khi ông Trump tỏ ra ngưỡng mộ các nhà lănh đạo độc tài như Putin, Tập Cận B́nh, Kim Jong Un…. Ông Trump muốn được như họ nhưng tiếc rằng luật pháp và hiến pháp Hoa Kỳ không cho ông trở nên như vậy. Những lư tưởng của nước Mỹ về tự do, dân chủ và công bằng cho tất cả mọi người có thể chưa bao giờ được thực hiện thành công tuyệt đối, nhưng giờ đây dưới thời đại Trump những giá trị này đang bị tấn công công khai, xói ṃn dần. Trước cơn khủng hoảng của nền chính trị Hoa Kỳ có phải nền dân chủ Hoa Kỳ đang bị phá sản hay đang trên bờ vực phá sản. Không ít người quan ngại tương lai nền dân chủ này sẽ đi về đâu nếu ông Trump tái đắc cử thêm một nhiệm kỳ 4 năm nữa. President’s Day 2020 Nghiêm Nguyễn * Bài đă đăng trên Diễn Đàn WW, được bổ sung 23/2/2020 |
