NHỮNG ĐIỀU NÊN GHI NHỚ ĐỂ SỐNG (1)

MATSUSHITA Kônosuke (*)

Dịch: Nguyễn Sơn Hùng

***

LỜI NGƯỜI DỊCH

Khi sắp trọn 90 tuổi, MATSUSHITA Kônosuke, nhà sáng lập tập đoàn Panasonic ngày nay, đă tuyển chọn đút kết 28 hạng mục mà ông nghĩ là nên ghi nhớ để sống ở đời. Trong tác phẩm “NHỮNG ĐIỀU KIỆN CỦA NGƯỜI LĂNH ĐẠO” (2) ông đă nêu ra 102 điều. Từ đó chúng ta có thể hiểu 28 hạng mục được giới thiệu dưới đây rất quan trọng đối với ông để thành công trong việc làm người. Có những điều trong 28 hạng mục cũng có trong 102 điều kiện của nhà lănh đạo. Điều này cũng dễ hiểu v́ để là một nhà lănh đạo con người đúng nghĩa cần phải thành công trong việc làm người. Một điều thú vị là dù cùng một hạng mục trong 2 quyển sách nhưng chi tiết trong sách này b́nh dị dễ hiểu hơn sách về người lănh đạo.

Tác giả tŕnh bài 28 hạng mục trong 28 bài viết ngắn. Trước mỗi bài viết ông tóm tắt đại ư trong vài câu ngắn gọn. Trong bài này người dịch giới thiệu đến quư độc giả trước phần ĐẠI Ư để độc giả có thể nắm được tổng thể nội dung mà tác giả muốn đề cập. Đối với các độc giả có nhiều kinh nghiệm sống khi đọc xong đại ư có thể đoán ra nội dung chi tiết. Người dịch mong rằng qua đối chiếu nội dung chi tiết với kinh nghiệm của bản thân ḿnh, quư độc giả có thể phát hiện thú vị hoặc lợi ích mới. Người dịch sẽ tiếp tục giới thiệu lần lượt phần chi tiết sau.

Tựa đề của các hạng mục trong phần ĐẠI Ư người dịch dịch thoát để dễ đọc. Mục đích giới thiệu LỜI MỞ ĐẦU của sách để quư độc giả có thể biết được bối cảnh và suy nghĩ của tác giả khi biên soạn, trước tác sách này.

*** 

LỜI MỞ ĐẦU 

Tôi sắp trọn 90 tuổi. Nhớ lại ngày mẹ tôi tiễn tôi tại nhà ga Kinokawa ở quê nhà lúc 9 tuổi để lên thành phố Osaka làm việc không lương học nghề, tôi tưởng chừng như thể mới xảy ra ngày hôm qua.

Từ ngày đó đến nay 81 năm trôi qua, có vô số việc xảy ra. Người ta thường hỏi tôi “Chắc ông đă phải chịu rất nhiều khổ cực?”. Tuy nhiên, thật lạ lùng tôi thật sự không có cảm giác là ḿnh đă cực khổ. Tôi chỉ biết để hết tâm sức làm hết công việc của mỗi ngày và đi tới. Tôi đă gặp vô số sự việc, vô số con người và đă trở thành bản thân của tôi ngày hôm nay. Khi nghĩ đến việc này, ḷng tôi tràn đầy sự biết ơn đối với thế gian, đối với con người và đối với công việc. Tôi đă viết hoặc thuyết tŕnh về những ư tưởng và cảm nhận mà thỉnh thoảng tôi đă t́m ra trong cuộc hành tŕnh nói trên, và trong thực tế đă xảy ra sao th́ tôi viết hoặc nói y như vậy. Quyển sách “Những điều nên ghi nhớ để sống” này tôi đă đúc kết lại những ǵ liên quan đến nhân sinh (đời người) từ những nội dung tôi đă viết hoặc nói chuyện trong quá khứ.

Đời người thật vi diệu, phức tạp và sâu sắc. Bản thân tôi c̣n trên con đường tu nghiệp mà nói chuyện về đời người thật là không biết lượng sức ḿnh. Tuy nhiên, với nguyện vọng mong muốn các thể nghiệm của bản thân và những ư tưởng căn cứ vào các thể nghiệm này có thể giúp ích quư vị tham khảo để có được đời người tốt đẹp hơn nên tôi mới mạo muội ghi chép lại đây. Thật là niềm vui sướng cho tôi nếu được nghe ư kiến, cảm tưởng của quư vị.

Tháng 8 năm 1984

Matsushita Kônosuke   

ĐẠI Ư

1.     Cách sống

Nếu hợp với quy luật của tự nhiên, không có việc ǵ mà không thành. 

2.     Phát huy vận mệnh của bản thân

Cố gắng hết sức ḿnh rồi chờ trời định đoạt. Tùy theo cách sống, bạn có thể phát huy hữu hiệu hơn vận mệnh trời cho bạn.  

3.     Bản chất của con người

Con người có bản chất sáng chói giống như đá nguyên thủy của kim cương. Nhưng nếu không mài giũa th́ bản chất ưu tú đó sẽ không được phát huy. 

4.     Sống với thiên phận (3)

Hăy phát huy trọn vẹn thiên phận trời đă ban cho bạn. Đó là cách sống đúng đắn có thể thỏa măn bản thân và người khác, đồng thời thành công của việc làm người cũng có trong đó. 

5.     Tự t́m ra thiên phận

Hăy tự t́m ra thiên phận của bạn. Trước hết hăy thiết tha mong muốn và cầu nguyện. Nếu bền tâm tiếp tục cầu nguyện, tự nhiên tự bạn sẽ t́m ra thiên phận của ḿnh trong cuộc sống hàng ngày. 

6.     Trước hết là tin tưởng

Nếu được tin tưởng, con người sẽ cố gắng đáp lại sự tin tưởng này. Hăy triệt để ḷng tin của bạn dù có thể bị dối gạt.  

7.     Biết ơn

Không nên quên tinh thần biết ơn. Có biết ơn, bạn mới biết trân trọng đồ vật, mới biết khiêm tốn đối với người, và mới biết được niềm vui sướng của sự sống ở đời. 

8.     Biết sợ

Không ǵ nguy hiểm bằng việc không biết sợ. Bạn hăy tự ḿnh t́m ra nỗi sợ của bạn và cảm thấy sợ để biết thận trọng là điều quan trọng.  

9.     Vi diệu của t́nh người

T́nh cảm con người không thể dứt khoát bằng lư lẽ. Bạn nên biết tác dụng vi diệu của t́nh người để căn cứ theo đó mà xây dựng mối quan hệ phong phú với người khác và cẩn trọng trong hành động và lời nói của ḿnh. 

10.  Tích lũy thể nghiệm hàng ngày

Thể nghiệm của đời người không phải chỉ là những đại thành công hoặc những đại thất bại. Tùy theo cách suy nghĩ của bạn, bạn có thể tích lũy được nhiều thể nghiệm trong đời sống yên ổn hàng ngày của bạn. 

11.  Sở trường và sở đoản

Không nên quá đắc ư về sở trường và cũng không nên quá tự ti về sở đoản của ḿnh. Cả 2 đều là cá tính trời cho và đặc điểm riêng của bạn.

12.  Nghe ư kiến của người khác

Khi không biết nên làm sao, bạn hăy thử hỏi ư kiến của người khác. Bạn nên nắm vững suy nghĩ của ḿnh và lắng nghe ư kiến của người khác với tâm tự nhiên(4). Phương pháp này giúp bạn bắt đầu sống cuộc đời chắc chắn. 

13.  Công việc/nghề nghiệp và vận mệnh

Với cách suy nghĩ “Đối với bất cứ việc ǵ cũng hành động theo ư chí của chính ḿnh” th́ khi có sự việc khó khăn lớn xảy ra, bạn sẽ dễ lung lay dao động. Do đó bạn cũng nên hướng về một mục tiêu vượt qua ư chí của bạn (thí dụ điều mà bạn cho là sứ mệnh trời giao cho bạn) để sống. 

14.  Nhiệt tâm và thành ư

Kiến thức, trí tuệ, tài năng cả 3 đều quan trọng nhưng quan trọng hơn tất cả là nhiệt tâm và thành ư. Có 2 điều này th́ bất cứ việc ǵ cũng có thể hoàn thành được. 

15.  Học vấn

Học vấn chỉ là dụng cụ của con người. Bạn nên ghi nhớ sự tự chủ của ḿnh để sử dụng, không nên bị trói buộc hoặc làm nô lệ cho học vấn. 

16.  Đối với bệnh tật

Đối với bệnh tật, nếu bạn sợ và tránh xa, nó sẽ đuổi theo sau bạn. Nhưng nếu bạn thân thiện tích cực đến gần, bệnh tật sẽ tự bỏ đi. 

17.  Đối với phiền năo

Con người vốn không có phiền năo. Nếu bạn có phiền năo đó là do bạn đang có cách nh́n cố chấp. 

18.  Tiếp tục và chịu đựng

Thành công là sự tiếp tục sự việc cho đến khi thành công. Trong lúc bạn nhẫn nại chịu đựng và cố gắng tiếp tục, t́nh thế chung quanh sẽ thay đổi và con đường dẫn đến thành công sẽ mở ra. 

19.  Tự xét ḿnh

Nên biết đúng năng lực và tŕnh độ thích ứng của bản thân. Bằng cách b́nh tĩnh quan sát bản thân từ bên ngoài với thái độ như tiếp xúc với người ngoài. 

20.  Không có vật ǵ vô dụng

Tất cả mọi vật có trong đời này đều có ích lợi cho đời sống con người. Bạn nên có nhận thức căn bản này và nỗ lực phát huy từng mỗi vật. 

21.  Nhận thức đúng và phát huy giá trị mọi vật

Bạn nên nhận thức đúng giá trị của mỗi vật và đối xử thích hợp với giá trị. Đó là cách phát huy chân chính vật đó. 

22.  Nên tôn trọng lẫn nhau

Con người tùy theo tuổi tác mà hương vị (khả năng) phát huy khác nhau.  Do đó chúng ta nên tôn trọng sự khác biệt này lẫn nhau và cùng phát huy hương vị (khả năng) của nhau. 

23.  Phái nữ và công việc

Nam nữ mỗi phái có đặc tính và vai tṛ khác nhau. Nhận thức đúng sự khác biệt này và hoàn thành vai tṛ vốn nên đảm nhận của mỗi phái mới là b́nh đẳng chân chính. 

24.  Trách nhiệm của cha mẹ

Trách nhiệm của cha mẹ là có tư thế sống vững chắc và nhân sinh quan rơ ràng. Hai điều này đủ có sức thuyết phục đối với con cái.  

25.  Sống trân trọng hiện tại

Giờ phút hiện tại chỉ có trong giây lát. Tích trữ việc sống cho hết mỗi giây phút tạo cho bạn cuộc đời phong phú, măn nguyện và đem tới cho bạn sự trẻ trung. 

26.  Nghề nghiệp và lẽ sống

Công việc chiếm vị trí rất quan trọng trong cuộc đời của bạn. T́m được lẽ sống trong công việc hay không là ch́a khóa để mở cánh cửa vào cuộc đời hạnh phúc của bạn. 

27.  Nhân sinh (đời người) tốt đẹp là ǵ?

Đời người là chuỗi vận doanh của sản xuất và tiêu thụ. Hàng ngày để ư quan tâm sao cho có sản xuất và tiêu thụ tốt đẹp cả hai mặt tinh thần và vật chất sẽ kết nối bạn với đời người phong phú và măn nguyện. 

28.  Hoàn thành tuổi thọ trời cho.

Bạn nên dùng hết sức để đi trọn cuộc hành tŕnh đời người của bạn với hành trang là hy vọng và dũng cảm, để phát huy hữu hiệu trọn vẹn tuổi thọ mà trời ban cho ḿnh. 

Nguyễn Sơn Hùng

26/8/2022

(*) Nguồn: MATSUSHITA Kônosuke: NHÂN SINH TÂM ĐẮC THIỆP (人生心得帖), Viện Nghiên Cứu PHP xuất bản 1984 khổ A5, xuất bản 2001 khổ A6. 

Ghi chú

(1)  Tựa tiếng Hán là NHÂN SINH TÂM ĐẮC THIỆP.

(2)  MATSUSHITA Kônosuke: NHỮNG ĐIỀU KIỆN CỦA NGƯỜI LĂNH ĐẠO, Viện Nghiên Cứu PHP xuất bản 1975 khổ 127x188 (mm), xuất bản 2006 khổ A6.

(3)  Thiên phận: đặc tính bẩm sinh trời ban cho mỗi người.

(4)  Tâm tự nhiên: nguyên văn là sunao na kokoro, tâm trung thực một cách tự nhiên. Tâm tự nhiên là một khái niệm triết học quan trọng của Matsushita Kônosuke, nghĩa gốc gần giống như “chân tâm”, “tâm bẩm sinh”, “tâm vô nhiễm” nhưng hàm chứa nhiều ư tưởng khác nên ở đây tạm dịch là “tâm tự nhiên” để phân biệt. Tâm tự nhiên tương tự như “phật tánh” của Phật học, “tâm bất sinh” của thiền sư Bankei Eitaku (Bàn Khuê Vĩnh Trác, 1622~1693), “lương tri” của Vương Dương Minh (1472-1528). Mười đức tính của tâm tự nhiên là không vị kỷ, biết lắng nghe ư kiến người khác, khoan dung, nh́n thấy thật tướng của sự vật, hiểu biết đạo lư của sự việc, hiếu học, thung dung tự tại, điềm tĩnh, biết giá trị sự vật, bác ái (Theo “Để có được tâm tự nhiên”, Matsushita Kônosuke (2004, 2006), Viện nghiên cứu PHP).