GIỚI THIỆU TÁC PHẨM DỊCH THUẬT “ĐỜI ĐẠO LÝ”

Nguyễn Sơn Hùng

***

Lời mở đầu

Trong quá trình tìm hiểu từ “đãng trí” có từ khi nào, người viết tình cờ thấy tác phẩm “Đời Đạo Lý” trong tạp chí Nam Phong liên quan về đạo làm người, đề tài mà người viết đang quan tâm nên để ý tìm hiểu thêm.

Được biết tác phẩm dịch thuật này do một bác sĩ y học người Pháp viết để giải thích nội dung hàm chứa trong thi phẩm Les vers d’Or mà người đệ tử tên Lysis của nhà hiền triết và toán học Phytagore (tiếng Pháp; tiếng Anh: Pythagoras) (TCN 582~ TCN 496) đã soạn ra để giữ lại cho đúng cái đạo của thầy mình và truyền dạy rộng cho đời sau. Tên “Kim Thi” mà Thượng Chi dịch làm cho người viết liên tưởng đến kinh Thi của Trung Quốc.

Người viết cũng đã có ý định so sánh về quan niệm đạo làm người của Đông phương và Tây phương nên lập mục lục chi tiết để sau này có thể tham khảo.

Trong quá trình lập mục lục này, điểm thú vị là thấy có sự giống nhau giữa các chủ trương, quan niệm của Phytagoras, Khổng Mạnh học trong sách Luận Ngữ và sách Mạnh Tử, Sơ học Luân Lý của Trần Trọng Kim, Nhân Sinh Tâm Đắc Thiệp của Matsushita Konosuke v.v...

Giới thiệu sơ lược tác phẩm này ở đây để quý độc giả biết thêm quan niệm tu thân ở thời cổ đại Hy Lạp và cũng để nhớ đến công sức của các tiền nhân đã dịch thuật truyền đạt lại cho đời, thiết tưởng cũng không phải là vô nghĩa. 

Sơ lược về bản dịch “Đời Đạo Lý”

“Đời Đạo Lý” do Thượng Chi Phạm Quỳnh dịch tác phẩm La Vie Sage của Bác sĩ Paul Caron dịch và giải thích nội dung Les Vers d’Or của phái Phytagore vào năm 1915. Tra trên Internet thấy Amazon có bán sách này (Hình 1).

“Đời Đạo Lý” được giới thiệu trên tạp chí Nam Phong trong các số sau: 144, 145, 148, 151, 153, 156, 158, 159, 161, 163, 169, 172 (12 kỳ). Trong số đầu tiên 144, dịch giả có tóm tắt nội dung của toàn tác phẩm. Tạp chí Nam Phong được giới thiệu trong trang web “Nhà Kho Quán Ven Đường”. 

Mục lục chi tiết

Mục lục chi tiết của “Đời Đạo Lý” như dưới đây. Văn phong của dịch giả vào thời quốc ngữ còn đang trên đường phát triển nên có thể khó hiểu nhưng với mục đích để quý độc giả biết thêm quốc ngữ lúc đương thời nên ở đây giữ nguyên văn.

Có nhiều từ người viết cảm thấy không được “tự nhiên” nhưng không biết nguyên văn nên không tiện tu sửa. Thí dụ: thời kỳ, thờ, thờ bè bạn. 

ĐỜI ĐẠO LÝ

Dịch: THƯỢNG CHI PHẠM QUỲNH (1929)

Nguyên tác: LA VIE SAGE của Bác sĩ PAUL CARTON (1915)

Giảng giải nội dung Les vers d’Or của phái Phytagore 

Mục lục chi tiết

Lời dịch giả

Lời tự luận (của tác giả)

Nói về tập “Kim Thi”(Les Vers d’Or) của phái Phytagore

***

Dịch tập “Kim Thi” của phái Phytagore 

THỜI KỲ CHUẨN BỊ

Thờ Thượng đế: người ta phải có tôn giáo 

THỜI KỲ TINH LUYỆN

Thờ gia đình: người ta phải yêu mến cha mẹ.

Thờ bè bạn: người ta phải yêu mến đồng loại của mình.

Tu luyện mình

A.    Tu luyện về tâm trí:

-    Phải biết khắc kỷ

-    Phải biết thật thà, ngay thẳng, công bằng

-    Phải biết suy nghĩ

-    Phải biết giữ lòng mà làm việc

-    Phải nên khoan dung và kiên nhẫn

-    Phải có trí phán đoán cho ngay thẳng và cho vững vàng

-    Phải nên biết phòng xa

-    Phải biết khiêm tốn

B.    Tu luyện về thân thể

-    Phải ăn ở cho thanh sạch và hợp với sinh lý

-    Phải tập thể thao

-    Phải nên cẩn thận

-    Phải nên điều độ 

THỜI KỲ THÀNH ĐẠO

Các phương tiện tinh tiến

-    Phải nên tự kiểm sát (kiểm điểm) mình (khi mới thức dậy)

-    Tỉnh khắc (số 161)

-    Tư niệm: Nên ngẫm nghĩ những lời khuyên đây.

-    Tín ngưỡng: Nên đem hết lòng mà yêu chuộng những lời đó.

-    Đời đạo đức: Nên gắng sức thực hành, sẽ tới được cỏi chí đức, chí thiện.

-    Quan niệm (Học) về vũ trụ: Ta nói đây là lời nói thật, xin thề trước đấng mầu nhiệm đã vạch ra trong trí ta cái hình “tứ giác” (la Tétrade) thiêng liêng, là nguồn gốc, và là biểu hiện của vạn vật vô cùng.

-    Cầu nguyện: Nhưng khi khởi công tu luyện, phải nên cầu nguyện thần linh luôn, để người giúp cho làm được trọn vẹn.

-    Giác ngộ: Khi đã hiểu rõ được những điều răn dạy đây thời sẽ quan niệm được cả bản thể của thần nhân cùng của vạn vật, và sẽ thấu được cái lẽ duy nhất nó chủ trương trong cuộc thiên diễn vậy. Bấy giờ mới biết cái luật lớn trong vũ trụ, là khắp trong thế gian đâu đâu cũng vậy, vật chất với tinh thần là đồng thể với nhau cả.

-    Trí tuệ:Bây giờ trí tuệ đã sáng suốt, trong lòng sẽ không phải băn khoăn về những điều vọng tưởng nữa.

-    Lẽ thần bí: Ôi Thượng đế, là cha sinh ra chúng ta! Xin cầu nguyện Thượng đế tế độ cho loài người khỏi phiền, chỉ thị cho họ biết tự mình có cái sức thần thông là dường nào! 

THỜI KỲ KẾT QUẢ

Cỏi trí đạo

Các lẽ mầu nhiệm đó đã thấu được rồi, thì những lời ta khuyên dạy ở đây sẽ làm được dễ dàng, và đáng được giải thoát cả mọi sự phiền não.

Cỏi vĩnh viễn cực lạc

Được như thế thì khi đến dời bỏ cái khu xác này sẽ bay bổng lên cõi thanh hiên, và bấy giờ không phải theo luật sinh tử nữa, sẽ biến hóa thành một vị thần tiên bất diệt vậy.

Hết

Hình 1 La Vie Sage của Paul Carton (Amazon)

Tài liệu tham khảo

1)     Trang web “Nhà Kho Quán Ven Đường”

http://ndclnh-mytho-usa.org/Nam%20Phong%20Tap%20Chi.htm