Truyện số 38

KHÔNG NÊN KEO KIỆT CHI PHÍ GIÁO DỤC CON CÁI

FUKUZAWA Yukichi (*)

Dịch: Nguyễn Sơn Hùng

***

Phong tục tập quán hội không dễ tiêu mất được. 

Ngày xưa, khi hội của Nhật Bản c̣n phong kiến, giáo dục đặc ân riêng của giai cấp . Chỉ con cháu, thân tộc của họ mới được học chữ hay nghệ. Các thầy dạy vốn các nhận bổng lộc của phiên, không phải những người sống bằng nghề dạy học như ngày nay. Do đó, thù lao dạy học không thành vấn đề lớn với họ. Vào cuối năm các học tṛ chỉ cần mang đến nhà thầy một ít lễ vật hay tiền bạc để bày tỏ tấm ḷng biết ơn thể học được đạo đức nhân lễ nghĩa trí tín hay cực ư, yếu quyết của nghệ. Do đó người dân Nhật từ xưa đă thói quen xem giáo dục không tốn tiền, suy nghĩ này đă thấm vào cốt tủy. Cho đến ngày nay cha mẹ cho rằng lăng phí, tốn tiền ích khi phải chi trả cho việc giáo dục con cái họ.  

Từ đầu các cha mẹ này không phải người ḅn xẻn keo kiệt, ngoài trừ chi phí giáo dục, họ không ngại chi tiền ăn mặcđôi lúc c̣n xa hoa nữa. Họ thản nhiên dùng rất nhiều tiền để mua cây, mua gạch để làm vườn, mua tranh sách hay đồ cỗ. Trái lại, chi phí để gửi con cái nội trú hay đi học chỉ tốn khoảng 40 đến 60 ngàn yên (nguyên văn 2 hay 3 yên) mỗi tháng. Nhưng nếu bây giờ trường học nào chủ trương học phí mỗi tháng bằng số tiền này sẽ làm họ giật ḿnh ngạc nhiên! Không tiếc xài số tiền lớn cho thú vui không hẳn cần thiết lại tiếc rẻ số tiền 40 đến 60 ngàn yên mỗi tháng cho tương lai của con cái thân yêu, thật không biết tính toán! Sau khi bản thân qua đời, tài sản to lớn như vườn, tranh sách, đồ cổ ai sẽ giữ ǵn cho? Người ǵn giữ tài sản chính con cái, thế lại tiếc tiền của để giáo dục con cái nghĩa làm sao? Kết cuộc, sức khỏe tinh thần của con cái không được phát triển đầy đủ, không những không ǵn giữ được tài sản lại làm tán bại th́ sao? Nếu họ không phải người không biết phân chia nặng nhẹ th́ ?  

Cách suy nghĩ không muốn tốn tiền cho việc giáo dục con cái thật hết chỗ nói nhưng nếu truy cho cùng th́ nguyên nhân của sự việc chẳng qua thói quen đă từ xưa: không biết đầu cho giáo dục. Bởi cho đến ngày hôm nay vẫn chưa thoát khỏi cách suy nghĩ xưa này. 

Sự việc nói trên ư nghĩa ? Phải chăng mặc hiện nay văn minh mỗi ngày mỗi tiến bộ nhưng phương pháp giáo dục con cái chưa được cải tiến đầy đủ. do người giàu cũng không bỏ tiền mướn thầy riêng dạy con trẻ; lập trường th́ chỉ thu nhập được một số tiền công rất nhỏ, khó khăn để kinh doanh duy tŕ trường tiếp tục lâu dài. Người viết rất khổ tâm nhưng ngoài cách kiên nhẫn chờ đợi thời đến không cách nào khác. 

Nguyễn Sơn Hùng

Tháng 6/2017 

(*) Nguồn: Truyện số 38 trong quyển “Phúc Ông Trăm Truyện” của Fukuzawa Yukichi, 1897, Thời Sự Tân Báo Xă phát hành.