Truyện số 24

VỢ CHỒNG NÊN KÍNH TRỌNG LẪN NHAU

FUKUZAWA Yukichi (*)

Dịch: Nguyễn Sơn Hùng

***

Vợ chồng cùng sống chung, thân thiết thương yêu lẫn nhau là lẽ đương nhiên. Biết rằng lời khuyên của người ngoài ít khi được để ư đến, nhưng có một chuyện mà người viết vẫn muốn khuyên thêm ở đây là ngoài yêu thương và thân mật, vợ chồng nên tương kính nhau (kính trọng lẫn nhau).

Trong nhiều điều kiện để gọi là tương kính nhau, không có ǵ bất kính bằng người này dấu diếm hay giữ bí mật không cho người kia biết điều họ cần phải biết. Kết hôn thành vợ chồng, cùng sống chung dưới một mái nhà, đồng ḷng cùng sức chịu chung trách nhiệm xây dựng và duy tŕ gia đ́nh mà lại ém dấu giữ bí mật không truyền đạt cho người bạn đời biết, nếu họ không vui hay bất măn th́ cũng không thể trách họ được.  

Nếu quan sát kỹ, chúng ta sẽ thấy trong khi người vợ tận tụy chăm sóc đảm đang các việc trong nhà th́ người chồng bận rộn bươn chải khổ cực lo sinh kế cho gia đ́nh ở bên ngoài. Do đó, có rất nhiều trường hợp người vợ không biết người chồng kiếm tiền như thế nào, tiền sinh kế cho gia đ́nh lấy từ đâu ra. Cũng có trường hợp người chồng không biết hiện trạng sinh kế của gia đ́nh đang như thế nào, dư dả hay thiếu thốn. Tài sản gia đ́nh trong năm nay so với năm trước tăng hay giảm cũng không biết. 

Sinh kế gia đ́nh phụ thuộc vào hoàn cảnh hay t́nh huống sinh sống. Dọn đến nhà mới có thể khá giả hay túng thiếu hơn. Cũng có trường hợp sinh hoạt gia đ́nh phải thay đổi lớn như cả nhà vừa di chuyển đến nơi xa nhưng v́ người chồng phải đổi việc làm nên phải trở lại nơi cũ. Trong trường hợp này người vợ chỉ nghe người chồng nói sơ lược nhưng không biết nội dung chi tiết, sâu xa. Người vợ chỉ biết nhận tiền từ chồng và liệu tính chi tiêu cho gia đ́nh. Bởi vậy mang tiếng là nữ chủ nhân (người nội trợ) của gia đ́nh nhưng trong thực tế không khác ǵ người khách ở tạm trong nhà. Số trường hợp người vợ không phải là chủ mà là khách không phải ít. 

Nếu người vợ là phụ nữ dễ dăi và lạc quan, sống như người khách trong gia đ́nh cũng không bận tâm hay thắc mắc th́ có thể nói là may mắn v́ chỉ phải tốn kém nhiều tiền hơn cho sinh kế (1) nhưng sinh hoạt gia đ́nh được suôn sẻ không xảy ra vấn đề. 

Ngược lại, nếu người vợ là người mẫn cảm, có tính hay lo lắng, mỗi ngày thấy các hành động đáng nghi ngờ của chồng, có hỏi cũng không được giải đáp cặn kẽ, rồi sinh ra suy nghĩ một ḿnh, tâm thần lo lắng nên có ăn mỹ vị cũng không thấy ngon, trong ḷng nghi hoặc nên mặc quần áo xinh đẹp cũng không vui vẻ thoải mái, măi u uất trong ḷng rồi phát bệnh tâm thần, trường hợp này dù ở thời đại nào cũng có nhiều. Trong lúc người chồng c̣n sống gia đ́nh có thể b́nh an vô sự nhưng chính sau khi ông mất đi cảnh ngộ của bà mới thật rất đáng thương. Khi chồng c̣n sống, người vợ không biết ǵ cả, có xem sổ sách để lại cũng không hiểu nên phải nhờ bà con, thân thuộc hay bạn bè chỉ dẫn. Khi c̣n sống, người chồng thận trọng giữ bí mật không nói cho ai biết nhưng nay phải công bố ra, mọi người liên quan đều biết, người này truyền qua người khác, trở thành câu chuyện của người đời lúc rỗi rănh. Phải nói đây là t́nh trạng xấu ngoài ư muốn nhất. 

Tóm lại, đây là tội lỗi của người chồng. Tội là chủ của gia đ́nh nhưng không kính trọng và xem nhẹ người vợ, cộng sự đối đẳng của ḿnh, và đă không truyền đạt những chuyện gia đ́nh cần vợ chồng cùng nhau bàn bạc đảm đương.  

Mặc dù nói vậy nhưng công việc ở bên ngoài của người chồng không hẳn trực tiếp liên quan đến người vợ ở nhà hoặc là nội dung mà người vợ có thể hiểu được. Do đó, không phải người viết chủ trương rằng bất kỳ chuyện ǵ vợ chồng cũng phải cùng chia sẻ với nhau. Điều mà người viết muốn nói là người chồng cần nên truyền đạt cặn kẽ tường tận các sự việc quan trọng của ḿnh và thỉnh thoảng cho người vợ biết t́nh trạng tiến triển của chúng.  

Dù không tài giỏi hay thông minh nhưng nếu tŕnh bày, giải thích tĩ mỹ, cặn kẽ chắc chắn không có phụ nữ nào không hiểu đại khái công việc của chồng và t́nh huống của gia đ́nh đang có. Các bậc nam giới nên nhớ kỹ điều này. 

Nguyễn Sơn Hùng

Tháng 6/2017

(*) Nguồn: Truyện số 24 trong quyển “Phúc Ông Trăm Truyện” của Fukuzawa Yukichi, 1897, Thời Sự Tân Báo Xă phát hành. 

Chú thích

(1)  Phải tốn kém nhiều tiền hơn cho sinh kế bởi v́ người vợ không quan tâm và không giỏi tính toán lo liệu hợp lư trong việc chi tiêu của gia đ́nh.