CHỢ CHẠY

MN

Minh quê ở Hà Tây. Mặc dù cô bé chưa học hết lớp 7 nhưng đã ý thức được việc bố mẹ phải cực nhọc kiếm tiền để nuôi ba đứa em nên cô quyết định thôi học. Tuy cố giấu diếm tâm trạng buồn và lo lắng nhưng trong cô vẫn luôn ấp ủ ý chí học tập cho dù cảnh nghèo khó đã làm cho Minh không thể tiếp tục đến trường như bạn bè cùng trang lứa.

Ngày ngày, cô đạp xe xuống Hà Nội chừng 25 km để bán bưởi. Lúc mới vào nghề, cô gặp gì buôn nấy nhưng sau một thời gian, cô bé quyết định chỉ buôn một loại duy nhất. Vì tình cờ được một chủ vườn bưởi nổi tiếng trong làng tin tưởng và ưu tiên bán cho cô với giá gốc, mặc dù cô chỉ lấy 50 quả mỗi ngày. Chiếc xe đạp từ đời ông nội để lại, chằng chịt những vết rỉ sét nhưng vẫn tốt hơn nhiều lần so với những chiếc xe có thương hiệu Trung Quốc bán khắp thị trường Việt hiện thời. Với tiếng cót két của chiếc xe đạp và tiếng rao lanh lảnh mỗi khi vào những khu tập thể cũ, cô bé đã để lại âm thanh quen thuộc với những người dân chốn thị thành. Trên môi luôn nở một nụ cười tươi và đôi bàn tay thoăn thoắt gọt bưởi ngày càng điêu luyện. Cô bé đã khiến cho những người Hà Nội gốc dù có khó tính mấy cũng thấy hài lòng. Mỗi quả cô chỉ lời hai ngàn đồng và ngay cả những khách hàng mua lần đầu cũng không bao giờ phải mặc cả vì giá bán của Minh mềm nhất trong số những người bán hàng rong như cô . Gương mặt trái xoan, mái tóc dài mượt, đôi mắt thông minh lanh lợi và phong cách không giống con nhà nghèo ấy đã khiến cô ngày càng có nhiều khách quen hơn và họ cứ giới thiệu cho bạn bè. Cuối cùng, Minh cũng tăng tốc cho những chuyến hàng với số lượng gấp đôi và bỏ mối cho những nhà thường xuyên mua bưởi của cô. Cô đã dần mạnh dạn hơn trong vai trò bán hàng rong chuyên nghiệp.

Những hôm trời nắng, từng giọt mồ hôi đẫm ướt, Minh càng nuôi cho mình một nghị lực để chiến đấu với số phận nghèo khổ. Hôm nào hết hàng sớm, cô cũng ghé hiệu sách tìm những quyển sách dạy phương thức kinh doanh nhỏ lẻ rồi phát triển dần lên thành cơ sở lớn. Ngoài ra, cô còn đầu tư cho các môn như tiếng Anh và tranh thủ thời gian đọc sách phổ thông rồi tự mày mò học. Sau hai năm bỏ dở, Minh ghi danh lớp học bổ túc văn hoá vào các buổi tối ở nơi gần nhà.

Các em của Minh noi gương chị, chăm lo nhà cửa và chăm chỉ học hành. Mỗi tháng cô kiếm được đủ tiền nuôi các em ăn học mà không cần sự giúp sức của bố mẹ. Mỗi tuần Minh viết cho mẹ một lá thư kể tình hình của bà nội và 3 đứa em. Bố mẹ Minh đi vào Đắk Lắk lập nghiệp đã 5 năm nhưng vẫn còn túng thiếu, số tiền gửi ra không thể đủ để trang trải cho cuộc sống của cả nhà nên mọi quyết định của Minh đều được phân tích hợp lý để thuyết phục cho bố mẹ yên tâm. Cô bé đã trưởng thành ở độ tuổi 17 và nổi tiếng là giỏi giang nhất làng.

Dần dần, cô táo bạo trong việc "mở rộng thị trường" và đặt mua trọn gói tất cả các vườn bưởi của làng Diễn rồi tìm mối lớn để bỏ. Minh thành công trong việc kinh doanh vào năm thứ 3 và cũng đã hoàn tất chương trình học hết cấp 2 bổ túc văn hoá.

Với số tiền 6 triệu mà cô dành dụm được, Minh mạnh dạn mua chiếc xe 82 cũ của một khách hàng quen, nhờ đó mà Minh thuận tiện hơn trong việc đi lại và bắt mối rộng ra nhiều nơi. Cuối cùng, thị trường Hà Nội cũng được Minh phân phối hết số bưởi làng Diễn nổi tiếng miền Bắc trong mỗi mùa thu hoạch.

Tiếng lành đồn xa. Minh mạnh dạn nâng cao thị trường và phân phối xa hơn. Hai năm tiếp theo Minh đã trở thành một bà chủ ở tuổi 19. Lúc này, Minh cũng đã hoàn thành xong khoá học bổ túc văn hoá cấp ba.

Bố mẹ cứ hai năm mới về một lần, nhìn thấy các con trưởng thành, cả hai mừng ứa nước mắt. Tuy nhiên, để đảm bảo cho đời sống kinh tế lâu dài, họ không thể ở lại quê nhà vì vùng đất ở Tây Nguyên nắng gió kia vẫn réo gọi họ. Trách nhiệm của họ là phải tiếp tục canh tác hoa màu trên mảnh đất mà họ đã gầy dựng nên.

Với một niềm tin luôn ấp ủ trong con tim nồng ấm và nhân hậu, Minh tiếp tục suy nghĩ cách mở rộng hướng kinh doanh cho những loại hoa quả khác để cho các chủ vườn không phải vất vả đi tìm mối hoặc phải buôn bán nhỏ lẻ. Cô quyết định bỏ vài ngày đi khảo sát thị trường hoa quả trong thành phố. Hơn nửa ngày vào siêu thị và phát hiện ra ở đó không hẳn chất lượng đã cao nên cô nghĩ sẽ phải tìm hiểu kỹ về thị trường chợ xổm và gánh hàng rong.

Những khu phố tấp nập mua mua bán bán, những con đường loanh quanh khu chợ bao giờ cũng có vô số những gánh hàng rong giống như cô lúc mới vào nghề. Không khí trở nên nhốn nháo hơn khi kẻ đứng người ngồi, rồi họ chủ động di chuyển khi có những thay đổi nho nhỏ khi thấy xe của công an phường đi qua. Dường như mọi chuyện đã khá quen thuộc với cả người mua lẫn người bán. Minh quan sát thật lâu và quyết định đến xem chiếc xe đẩy của một thanh niên bán trái sầu riêng. Khi cô đến gần và hỏi giá rồi quyết định chọn mua để ăn thử xem chất lượng ra sao thì chiếc xe của công an phường lại đi qua.

Lần này những người thi hành công vụ có nét mặt nghiêm nghị hơn và thế là những người bán rong chạy tán loạn, họ tìm đường tẩu thoát khỏi khu vực đó vì có vẻ như cuộc dẹp trật tự dần nóng lên. Vì mãi nhìn theo họ nên tay Minh bị gai sầu riêng làm chảy máu khi chiếc xe của anh chủ hàng đột ngột tiến về phía trước để tìm đường chạy trốn. Không biết cái phản xạ chạy thật nhanh của Minh mỗi khi thấy hiện tượng tương tự đã mất đi từ bao giờ, nhưng có lẽ một phần do lúc này cô vẫn đang trong tâm trạng là khách mua hàng nên không có cảm giác việc sắp thiệt hại về vật chất quan trọng đến mức nào.

Minh vẫn thừ người quan sát và mọi thứ tiếp tục diễn ra trước mắt làm cô không khỏi xúc động về sự khổ cực của những người chạy hàng rong giống như mình trước đây. Cô lấy ngón cái đè chặt chỗ ngón trỏ đang rỉ máu và dõi mắt nhìn về phía anh chàng bán sầu riêng đang oằn người đạp xe xa dần phía khu chợ. Minh cẩn thận dắt chiếc xe máy của mình đứng nép vào một góc để chứng kiến cảnh tượng mà người dân vẫn thường thấy mỗi ngày ở hầu hết các khu phố tương tự.

Những cảnh bắt bớ, chạy trốn và giằng co, rồi xin xỏ và quát nạt diễn ra còn hấp dẫn hơn trong phim mà hễ ai chứng kiến cũng có thể khẳng định là trật tự và luật lệ không được đưa ra một cách cụ thể và giải quyết cho triệt để. Họ – những người sớm trưa nặng gánh bán hàng rong để kiếm đồng tiền đang dần bế tắc. Họ luôn luôn thấy bất an trên con đường mưu sinh nhưng lại không có sự lựa chọn nào khác. Còn nhóm công an đi bắt bớ thì hành xử như một trò hề, lập lại những bài biểu diễn cũ rích và sáo rỗng nhưng lại tưởng mình hay ho và oai vệ.

Chừng 20 phút sau, khi các công an phường đã dời chiếc xe đi chỗ khác thì những ông bà chủ hàng rong lại rộn ràng kéo nhau về chỗ cũ và không khí lại như không có gì xảy ra. Minh dắt chiếc xe máy đi dọc theo con đường thẳng đến ga, mải mê suy nghĩ về những điều vừa chứng kiến – gương mặt cô lúc này buồn rười rượi và sâu trong đôi mắt đó là ánh nhìn xa thẳm. Tiếng còi tàu rú inh ỏi đang tiến dần vào ga và ánh vàng buổi chiều chiếu vào con vật bằng sắt ấy tạo nên những tia sáng lấp lánh chạy dọc theo thân hình to dài loằng ngoằng, nhịp nhàng uốn lượn.

Thời gian cứ trôi và những gì đọng lại không hẳn đã là kỷ niệm đẹp. Tuy nhiên, với Minh thì tất cả dường như mới hôm qua và luôn là những hình ảnh đáng nhớ trong cuộc sống của cô bé vốn phải mưu sinh từ rất sớm. Nghĩ đến những ngày Tết sắp đến, lòng Minh cuộn lại vì vui và tâm trạng sắp được gặp bố mẹ càng làm gương mặt thanh tú của cô rạng ngời hẳn. Cả nhà Minh sẽ được đoàn tụ và cùng nhau ăn những bữa cơm tương đối tươm tất hơn những bữa đạm bạc ngày thường. Chỉ còn hai tuần nữa là Minh thêm một tuổi để tròn con số 20. Dù là tuổi 20 dạn dày trong mưa nắng như cô, hay là tuổi của những cô cậu ốc sên vẫn cuộn tròn trong lớp vỏ cứng cáp mà đa số những người cha mẹ giàu có vẫn thường bao bọc con cái mình.

Minh bỗng nở một nụ cười nhẹ – nụ cười của một thiếu nữ sẵn sàng đón nhận một tuổi 20 không có bất kỳ lớp vỏ bọc nào. Cô biết rằng những người vốn có hoàn cảnh tương tự như cô đều có thể định hướng cho mình một con đường. Ước mơ của những người gánh hàng rong là được yên tâm buôn bán không phải lo chạy trốn bởi các cuộc dẹp trật tự. Dù sự may mắn có lẽ không nằm ngoài hai từ "số phận", nhưng con đường có thể biến ước mơ đó thành hiện thực chỉ có thể sáng lên nếu họ thực sự có những cố gắng trong suy ngẫm, nếu họ thực sự dũng cảm, cần mẫn và tận tâm. Như nàng.

MN

Texas Feb. 1. 2013