 Bình Định, Quê Mẹ Quê Tôi
Ngày đó ta về thấy núi sông (MN) Miên man đâu đó lời thơ về một huyện nhỏ của tỉnh Bình Định được ra đời trong những ngày đất nước vẫn còn chia cắt hai miền, nhẩm tới nhẩm lui và ngẫm thấy ý tứ của các câu thơ tuy đơn giản nhưng thấm sâu trong tâm khảm của những người con xa xứ. “ Quê em ở Tam Quan Dẫu không thuộc hết bài và cũng không thể nhớ tên tác giả nhưng cái tình mộc mạc trong từng câu, từng chữ cũng đủ để ai đó yêu quê thêm và trân trọng hơn những gì thuộc về quá khứ. Bình Định là quê ngoại, mẹ tôi sinh tôi ra trên mảnh đất đầy nắng gió này. Dù sau đó không sinh sống nơi đây, nhưng theo lời mẹ kể năm nao, thì hình như bây giờ khác xưa nhiều. Là một tỉnh nho nhỏ của miền Trung, Bình Định đã vẽ rõ những đường nét riêng để du khách thập phương khó lẫn lộn với các tỉnh lân cận. Thuộc tỉnh Bình Định, Quy Nhơn là thành phố có bờ biển bao bọc hơn ba phần tư, với hệ thống các đảo lớn nhỏ quây quần tạo nên một bức tranh tuyệt đẹp khi nhìn từ trên cao xuống. Sinh động hơn nữa là nếp sống của người dân thành phố nhỏ này, họ ra bờ biển để tập thể dục khi bình minh ló dạng và xuống biển tắm khi mặt trời chếch bóng. Thói quen đó dần dần đã tạo một không khí yên bình, một sức khoẻ dồi dào và một tinh thần phấn chấn cho thành phố biển này. Địa hình khá phong phú, thành phố phù hợp với việc chia ra nhiều huyện để dễ biết được điểm mạnh yếu trong việc cai quản. Mỗi huyện cũng chia nhiều xã để nắm rõ đặc tính của từng khu. Nền kinh tế ở đây phong phú không thua kém bất kỳ nơi nào. Nông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp, du lịch đều được duy trì. Tuy ở tại xứ dừa của vùng xanh ngút ngàn này nhưng những người dân nơi đây vẫn nói rằng họ uống nước dừa thường xuyên nhưng uống nhiều vẫn thường hay mỏi gối . An Nhơn là một huyện nhỏ thuộc tỉnh Bình Định. Khu này nổi tiếng với nhiều địa danh và món ăn khác nhau được lưu truyền bằng miệng với những vần thơ dí dỏm: “ Tôm hùm Bình Ba (Ghi theo trí nhớ, không biết có chính xác không) Rồi lại có câu: Trai An Thái, gái An Vinh An Thái là địa danh nổi tiếng của một thị trấn nhỏ nằm giữa quốc lộ 1A và quốc lộ 19, cũng là một nơi có địa hình hiểm trở nhưng thơ mộng. Ở đó cũng có cái chợ cùng tên, với nhiều loại thức ăn rất rẻ, nhất là các loại dùng để ăn vặt như bánh xèo, bánh bèo, bánh căn, bánh hỏi, bánh ướt, bánh quai vạt, bánh bò, bánh canh và hàng chục loại bánh khác có thể ăn no mà chỉ hết vài ngàn đồng cho một người (vào thời điểm 2011). Còn hàng trăm loại thức ăn mặn ngọt khác nữa cũng có giá cả tương tự, đặc biệt hơn là có cây cầu tre cũng cùng tên bắt qua sông Côn. Tác giả Nguyễn Mộng Giác đã viết quyển tiểu thuyết Sông Côn Mùa Lũ như một bản giao hưởng nói về định mệnh dành cho những con người nơi đây, về những truyền thống quý báu nơi mảnh đất thiêng từng ghi dấu một thời oanh liệt trong chiến tranh chống giặc phương Bắc, mà giờ vẫn đang oằn mình để chiến đấu với những đói nghèo cơ cực. Sự kiên cường sát cánh với sức cần lao là những tố chất của mỗi người dân nơi thung lũng này. Những gì thú vị thuộc một nơi rất nhỏ bé luôn là một dấu chấm rất đậm trong trang giấy trắng. Dẫu đã có nhiều nét vẽ với phong phú sắc màu, dấu chấm ấy vẫn nổi bật với sự khiêm tốn, giản dị, chân thành, đôn hậu, rắn rỏi và mặn mòi. Tất cả nằm trọn trong thung lũng với bốn bề là núi, tuy những ngọn núi không cao vút nhưng cũng đủ hung dữ khi bao vây người dân bằng những trận lũ kéo dài hàng tuần, mỗi tháng có thể lập lại từ vài lần. Thế là bà con ôm hết một tháng chạy lụt. Có năm ông trời giận dữ làm mưa triền miên từ 2 đến 3 tháng và lũ lụt kéo về lúc dữ dội và ngắn ngủi, lúc lại êm ả nhưng kéo dài và nhấn chìm mọi thứ trong màu nước đục xám. Hầu như tất cả các ngôi nhà ở đây đều không tránh được lũ lụt vì địa hình ngập trũng nên nước dâng mạnh mẽ vào mùa mưa. Còn mùa khô thì hạn hán kéo dài khiến cho nông dân phải phơi mặt ngoài đồng cả ngày lẫn đêm để chờ nước của thủy lợi cứu hạn. Tuy hai mùa rõ rệt với những khắc nghiệt kéo dài và lập đi lập lại nhiều lần nhưng người dân nơi đây vẫn không hề than trách, bởi có lẽ sự chịu đựng lâu ngày đã biến họ thành những người vô cùng hiên ngang bất khuất. Dù biết mảnh đất bụi trần đó luôn oằn mình đón những trận thiên tai dữ dội nhưng vẻ đẹp nền nã vẫn không bị bào mòn, đôi khi còn ánh lên nét lãng mạn khi đón nắng xuân về, hay tô đậm vẻ rắn rỏi kiên cường trong những trận nắng cháy da cháy thịt. Con người ở miền quê gió cát và bão lũ này không rụt rè e thẹn nhưng vừa đủ nhiệt thành để đượm thắm lòng những ai đã từng đến đây và khắc sâu hình ảnh ấy trong tâm trí khi rời đi. Dù không sống đủ lâu ở đây nhưng tôi luôn coi đó là quê hương thứ hai của mình, nơi có những người cùng máu huyết đang phấn đấu cùng thiên nhiên cho cuộc sinh tồn. Để rồi tuy xa bao nhiêu năm tôi vẫn khôn nguôi nhớ thương, vẫn đợi tin mỗi ngày. Bình Định được nhắc đến như một đoạn ruột của dãi đất hình chữ S uyển chuyển nhất trái đất này, ở đó có núi xen kẻ, có sông uốn lượn, có đồng bằng rải rác, có đồi trọc liền kề, có biển ôm ấp đất liền, có những thắng cảnh và sự tích ly kỳ. Không ai là không biết về câu chuyện của Hàn Mặc Tử, có cả bài hát viết về ông như một sự tri ân và ghi dấu tình yêu của người thanh niên tài hoa có số phận nghiệt ngã. Bài hát luôn gây xúc động cho những ai nghe qua, bởi tình yêu đó rất đẹp lại chịu nhiều trắc trở. “ Hàn Mặc Tử xuôi về quê cũ giấu
thân nơi nhà xưa Đất Quy Nhơn gầy đã đón chân Hàn Mặc Tử với những nỗi muộn phiền, còn bãi tắm Hoàng Hậu thì lại mang kỳ tích tuyệt mỹ với những viên đá tròn xếp liền nhau. Có người kể rằng ngày xa xưa có vợ vua tắm ở đây, có người bảo rằng vì nơi đây đẹp nên chim nhạn hay lui tới từng bầy để thưởng ngoạn. Ngoài ra còn có suối nước nóng ở Phù Cát, nước ở đó trong ngần và bốc khói nghi ngút, nhiệt độ trên 60 độ C và có thể luộc trứng đến chín. Con suối chảy xuống khu đất và lan toả thành diện rộng, khách du lịch đến đó bất kỳ ngày nào trong năm cũng đều thấy nguồn nước nóng nhả khói trắng lên không trung. Hầm Hô ở Tây Sơn là khu có quang cảnh đẹp, suối chảy ven rừng và xen kẻ những hầm nước to được lớp đá to nhỏ bao bọc xung quanh. Tây Sơn còn nổi danh với môn võ cổ truyền. Hầu hết mọi người dân địa phương đều biết võ, có cả những lò võ dạy miễn phí cho người nghèo. Đảo Cù Lao Xanh và hơn 30 đảo lớn nhỏ khác đều đẹp. Chiếc cầu mang tên Nhơn Hội bắc qua eo biển, có những luồng mát rượi thổi xuyên từ eo biển với sức gió mạnh mẽ luôn lan tỏa không khí thuần khiết. Vẳng nghe câu hát bên tai Bài chòi, tuồng là hai loại hình nghệ thuật có từ lâu đời, tuy không được quảng bá mạnh mẽ nhưng chúng vẫn tồn tại và lưu truyền tới bây giờ. Khi nghe hát bài chòi, vừa là lạ, vừa chân chất lại vừa hài hài. Thân trách thân Chắc khó có ai mới nghe lần đầu mà hiểu được, ví dụ câu cuối cùng: “ Mà nó theo cái nẫu rầu ”, có nghĩa là : “ Nó (vợ) đã theo người đàn ông khác rồi”. Còn tuồng thì nổi tiếng hơn vì ở đâu cũng có, nhưng nguồn gốc là từ Bình Định và họ vẫn coi đó cái nôi của những tuồng hát hay nhất. Mỗi vùng miền đều có những đặc điểm riêng, Bình Định cũng không ngoại lệ. Từ ngôn từ, cách biểu đạt cho đến hành động, cử chỉ, ánh mắt, nụ cười, món ăn, văn hoá. Tất cả đều gói ghém trong cái nhìn tế nhị, yêu thương, tri kỷ, và đọng lại nỗi nhớ thiết tha. MN
|