Khung Trời Kỷ Niệm

Lê văn Phụng (66, Waseda)

Ðây là loạt bài đã đăng trên báo của gia đình Exryu Nam California năm 1998. Chia sẻ bằng harcopy từ anh Ðoàn Cảnh Ðức. Post lại trên ERCT với sự đồng ý của Anh Lê Văn Phụng.

Thân tặng tất cả các bạn cựu SVVN du học tại Nhật, đặc biệt các bạn đã một thời trọ học tại Kokusai.

VÀI NÉT VỀ TRƯỜNG NHẬT NGỮ VÀ CƯ XÁ KOKUSAI

Ðối với đa số sinh viên(sv) VN đã từng sống và học tại Nhật Bản, danh từ Kokusai Gakuyukai Nihongo Gakko có lẽ đã in sâu vào tâm trí mỗi người. Sinh viên quốc phí, tư phí hay sinh viên nghiên cứu, tu nghiệp về nhiều lãnh vực: y-khoa, cắm hoa, sửa sắc đẹp v.v... chắc ai cũng nhớ ngôi trường củ kỹ, những dãy nhà trọ (ryo) dẫy đầy kỷ niệm. Trường Nhật Ngữ và cư xá Kokusai gắng liền với cuộc đời du học - hay đúng hơn là trọ học- của mỗi chúng ta nhất là những sv tư phí. 

Hình ảnh Okubo-eki, Sanwa Ginko hoặc tiệm thịt bò Ðại Hàn Rosu dưới hầm nhà ga, quán bà Ðịnh (bà Vương Tuyết Ðịnh) chắc không khỏi chập chờn thoáng hiện lên khi bạn nghe nhắc nhở đến chữ Kokusai. Con đường từ ga Okubo, qua Okubo-dori đi vào con hẻm nhỏ dẫn đến cư xá Kokusai nào ai quên được. Tôi còn nhớ sau mỗi bữa cơm chiều tại Shoku-do của Kokusai, chúng tôi thường tản bộ ra ngoài mua trái cây, ramen cùng rau cải để về phòng chuẩn bị cho mấy tô mì gói sau nhiều giờ học khuya. Ở Nhật mà không biết nấu mì thì không gọi là ở Nhật nữa phải không các bạn? 

Nói về trường Nhật Ngữ Kokusai, vài năm trước tôi có dịp trở lại Nhật và có ghé thăm trường xưa.. Con đường từ ga Okubo dẩn vào cư xá Kokusai vẫn nhộn nhịp như dạo nào, hàng quán người người đi lại rất tấp nập, có điều là nhiều cao ốc (building) mọc lên, nhiều xe hơi hơn xe gắn máy. Thỉnh thoảng vẩn còn thấy mấy chiếc Honda nhỏ chất đầy mấy thùng mì "de-mae". Mấy tiệm thịt, rau cải và trái cây vẫn còn đó, các tiệm kishaten thì đã mất nhiều, có lẽ đã lỗi thời nên nhường chổ cho các quán Karaoke. 

Quán bà Ðịnh nay không còn bán thức ăn nữa mà đã sửa lại thành một tòa nhà lớn, đẹp hơn xưa nhiều. Sinh Viên Kokusai và Kiraku-Nam (Hỷ Lạc Nam - tên quán) được gắn liền với nhau như hình với bóng. Ngày xưa, thèm thức ăn Việt Nam cứ ra quán bà Ðịnh là có một bữa ăn thịnh soạn; một nồi nước lèo cho đủ món: nào là phở, nào là hủ tiếu, nào là mì; thậm chí đến cả món miến ga tất cả đều cùng một loại nước lèo, chỉ khác có mấy miếng chanh. Thật là gọn. 

Ngoài việc thèm món ăn Việt Nam, anh em sinh viên còn thích lại quán bà Ðịnh để còn có dịp "chiêm ngưỡng" hai cô gái Việt lai Nhật thật xinh: Masako và Kyoko. Trong các sinh viên VN, có lẽ hai anh Nguyễn Quý Tề và Nguyễn Anh Ðào là hai vị đóng đô tại quán này nhiều nhất, vì đã suýt làm rễ bà Ðịnh rồi đó. Ông Ðịnh đã mất từ nhiều năm qua, riêng bà Ðịnh có lẽ giờ cũng đã già yếu lắm. Thời gian trôi qua thật là nhanh, mới đó mà đã hơn 30 năm rồi. 

Vào tới trường Kokusai, điều đập vào mắt tôi trước nhất là những dãy nhà cũ kỹ, cổng trường rong rêu ngày xưa đã nhường chỗ cho những dãy nhà mới cất cao, đẹp và rất là "hiện đại". Tất cả đều đổi mới: từ văn phòng đến những lớp học, phòng ăn; những dãy nhà trọ bên trong nay đã bị cắt bớt nhiều và cất cao hơn. Số sinh viên ngoại quốc học rất đông, hầu hết cũng vẫn từ những nước Ðông Nam Á và Trung Ðông. Sinh viên VN bây giờ không còn học ở Kokusai nửa.

Trước năm 1975, số sinh viên VN học tại Nhật lên xấp xỉ gần 1000 người và tập trung tại 2 thành phố Tokyo (vùng Kanto) và Osaka (vùng Kansai). Khoảng trước năm 1970, đa số sinh viên mới đến Nhật đều theo học tại Kokusai vì số người qua ít. Từ năm 1970 trở đi hằng năm có đến vài trăm SV nên đã có thêm những trường Nhật Ngữ khác được mở ra như trường Yoyogi (do ông Mine sáng lập), trường Tokai, Waseda, Keio..... 

Nói về trường Nhật Ngữ Kokusai, hầu hết anh chị em cựu SVVN tại Nhật trong thập niên 60-70 đều biết đến vì có lẻ không người nào là không có dịp ăn cơm, chơi thể thao tại đó. Thậm chí đến việc giặt quần áo, tắm rửa... anh em cũng chọn mặt gởi vàng tại cư xá quốc tế này. Thật cũng dễ hiểu vì ở aparto (Nhật mà) nào có máy giặt máy sấy đâu. Ði ofuro thì mất tiền và mất công nữa. Cuộc đời sinh viên trọ học tại Nhật nghèo lắm. Cứ vài hôm vào Kokusai vừa ăn cơm vừa giặt quần áo, vừa tắm rửa.... nhất cử tam tứ tiện, ai mà không thích. 

Trở lại lịch sử trường Kokusai, các bạn có biết trường được thành lập từ bao giờ không?. Xin thưa là năm Chiêu Hoà thứ 10 vào tháng 12. Thực ra, du học sinh đến Nhật đã có từ thời vua Minh Trị (Meiji), hầu hết đến từ Trung Hoa và Triều Tiên... Vào sơ kỳ thời vua Chiêu Hoà (Showa tức vua Hirihito), sinh viên Trung Quốc bắt đầu đến Nhật học đông hơn. khoảng các năm Showa 8,9 số sinh viên đến từ các nước nước Ðông Nam Á bắt đầu gia tăng. Việc SV ngoại quốc đến Nhật càng ngày càng đông khiến chính phủ Nhật nghĩ đến việc thành lập các trung tâm dạy tiếng Nhật tại các thành phố lớn như Tokyo (miền Trung), Osaka (miền Nam) và Sendai (miền Bắc nước Nhật). 

Trường Nhật Ngữ Kokusai ra đời khoảng tháng 12 năm 1935 tức năm Showa thứ 10 và đến năm Showa thứ 15 trường được chính thức mang tên là Kokusai Gakuyukai, Nihongo Gakko (....) Những năm đầu trường đặt trụ sở tại Nishi-Okubo 1-Chome, 458 Banchi-no-ichi; Sau đó dời về Kashiwaghi-Cho và rồi lại đổi thành 3-22-7 Kitashin-juku, shinjuku-ku, Tokyo tức trụ sở hiện tại. 

Trường thành lập được 4 năm thì thế chiến thứ hai bùng nộ Năm Showa 16 (1941) Nhật tham chiến khi Không Quân Hoàng Gia Nhật tấn công Trân Châu Cảng. Hoa Kỳ tuyên chiến với Nhật sau đó, năm Showa thứ 19 (1944) chiến tranh bắt đầu tàn phá các đô thị Nhật Bản, trường Kokusai phải tạm thời đóng cửa từ năm Showa 20 (1945) cho đến năm Showa 26 (1951). Trường hoạt động trở lại vào năm Showa 27 (1952). Theo tài liệu của trường thì vào khoảng Showa 27 đến 30 (1952-1955), có 5 sinh viên VN ngụ tại cư xá này. Có lẻ đây là những "sempai" tiên phong du học Nhật Bản sau thế chiến thứ hai trong đó có một số tu sĩ Phật Giáo như thầy Thiên Ân, Mẫn Giác...Ðến Năm Showa 29 (1954), chế độ quốc phí được thành lập. Chính phủ Nhật cấp học bổng cho sinh viên các quốc gia Ðông Nam Á; đồng thời dưới thoả ước bồi thường chiến tranh, rất nhiều SV Nam Dương, Mã Lai, Phi hoặc Thái Lan lần lượt qua Nhật học hoặc tu nghiệp. Tính đến năm Showa 35 (1960), có ít nhất 400 SV Nam Dương sang Nhật dưới chương trình này. Sinh Viên Nam Dương có riêng một cư xá ở Meguro với sức chứa lên đến 2000 người. Tháng 8 năm 1978 (Showa 53), trường sở củ được phá bỏ và biến thành trường Kokusai mới hiện tại. Năm Showa 60, Kokusai đã kỹ niệm 50 năm thành lập (từ Showa 10 đến 60 - 1935-1985). Trong thời gian 50 năm, trường đã thu nhận và đào tạo hơn 13,000 sinh viên ngoại quốc, đa số đều tốt nghiệp các đại học toàn quốc Nhật. 

Riêng các sinh Viên VN, sau năm 1975, đa số đều đã rời Nhật và định cư trên nhiều quốc gia trên thế giới. Riêng tại Nhật số còn lại có lẽ không quá 100, đa số đều đã an cư nhưng không biết có lạc nghiệp không? 
Một số anh em đã trở thành giáo thụ tại các trường đại học như anh Ðặng Lương Mô (Hosei Dai), Nguyễn Văn Chuyển (Nihon Joshi Dai), Trần Văn Thọ (Obirin Dai), anh Lê Thành Nghiệp và Ðào Hửu Dũng (Josai Dai). Một số anh em khác lập những cơ sở thương mại và số còn lại vẫn làm "salary man" cho các hãng xưởng Nhật Bản. 

Ngồi viết lại những kỷ niệm ngày tháng ở Nhật với mái trường Kokusai - không biết đáng yêu hay đáng ghét - tôi cảm thấy bồi hồi xúc động. Thời gian như gió thoảng mây bay, mấy chốc đã hơn 30 năm. Một vài bạn bè đã vĩnh viễn ra đi, số còn lại đang vật lộn với cuộc sống trên thế giới. Tất cả giờ là kỷ niệm. Kỷ niệm nào mà không đẹp, không thơ mộng nhưng có lẽ kỷ niệm cuộc đời SV trọ học sẽ không bao giờ tàn phai trong tâm khảm chúng ta phải không bạn? 


San Jose - Thung lủng hoa vàng
Mùa Thu 1997
Lê Văn Phụng