Cùng trông lại …

LH (Exryu SCA)

Không biết bạn có như tôi, đã từng nghe hoặc từng đọc những câu chuyện mà khi người kể đã thôi nói hoặc quyển sách đã gập lại, bạn chưng hửng, hụt hẫng, thất vọng rồi ấm ức: Chẳng lẽ chỉ vậy thôi à? Rồi sao nữa? Phải có kết luận chứ!

Không ấm ức sao được, bạn nhỉ, khi câu chuyện đang đến hồi gây cấn lại bị kết thúc ngang xương. Ta đã để lòng theo dõi từng diễn biến, ta đã “sống” với các nhân vật trong chuyện nên muốn vấn đề được giải quyết tới nơi tới chốn, rành rọt trắng đen. Ta không muốn phải bận tâm, vương vấn, phải chân bước phân vân lòng hỏi lòng. Ta ngại phải ôm nỗi niềm canh cánh bên lòng như ...thiền giả ôm công án. Cố nhiên là ta sẽ không “nhất niệm quy về một mối” như các ngài mà là ngổn ngang trăm mối bên lòng. Ta lo cho ...số phận người sư nữ của Nhất Linh,  thế rồi một buổi chiều, nàng bỏ chùa bỏ Phật đi theo tiếng gọi xa xăm;  ta xót xa cho anh chàng Phạm Thái một thời kiêu hãnh “ta tráng sĩ, hề !”, chẳng lẽ chàng cứ mãi ngêu ngao túi thơ hồng trách ai se mối, đến nửa chừng bỗng nới dần ra, chẳng lẽ chàng cứ mãi than khóc bên đôi mắt mỹ nhân đà khép kín, chẳng lẽ chàng không thoát nỗi vòng tục luỵ, tiếp tục sứ mạng Tiêu Sơn ?? Câu chuyện không đoạn kết làm ta không an tâm, ta ...ở không yên ổn ngồi không vững vàng !!

Có lẽ vì thông cảm với nỗi lòng lỉnh kỉnh của những đọc giả như tôi, thỉnh thoảng có vài văn hào, sau lần xuất bản đầu tiên trở lại viết thêm đoạn kết. Thậm chí có những vị viết hai ba chung cuộc khác nhau để đọc giả ...tự điền vào chỗ trống cho hợp nghĩa!  Có lẽ bạn đang chê tôi ...quê quá, không hiểu giá trị của một tác phẩm đâu chỉ nằm ở cốt chuyện mà còn ở văn chương và tư tưởng. Vâng, thì xin đồng ý trên nguyên tắc nhưng những câu chuyện thuộc loại nửa chừng xuân, không có hậu vẫn làm tôi bị dị ứng !!

Mà bạn này!  Có phải người ta bỏ lững câu chuyện với mục đích chia bớt cho ta  quyền tạo tác, quyền ban ơn giáng hoạ cho "kẻ" khác, hoặc vì tác giả muốn thử thách trí tưởng tượng vốn rất phong phú của ta? Vậy thì tại sao ta cứ ngại ngùng, cứ ởm ờ ...thôi thôi tôi chả ?? Không rõ bạn thì sao chứ cá nhân tôi, sở dĩ tôi  dùng dằng nửa ở nửa về vì tôi sợ tạo nghiệp lắm, dầu chỉ vừa tác ý! Đành rằng gieo gió thì gặt bão, ác quả thì ác báo nhưng tôi nao núng quá khi phải phán cho “người ta” cái bảng án chung thân, tôi không kham nỗi những kết luận u ám. Còn trong những câu chuyện ái tình thời đại, hai tâm hồn yêu nhau tha thiết, vượt qua bao nhiêu trắc trở, bao nỗi đoạn trường để đến với nhau, “cho” họ một nhà sum họp trúc mai  là lẽ đương nhiên nhưng ta phải duyệt lại hồ sơ lý lịch của anh chàng... Kẹt quá! chàng xuất thân từ hạn cùng đinh khố rách, không sở trường sở đoản, không môn đăng hộ đối, và phụ mẫu của nàng thì cực liệt phản đối đến giọt ...châu cuối cùng, nhất định chia uyên rẽ thúy. Thôi thì ta đành “kính lão đắc thọ” mà để anh ở đầu sông em cuối sông !!  Bạn thấy không, tiến thoái lưỡng nan nên tôi phải cậy vào tác giả. Tôi muốn họ như những kiếm vương, đã xuất kiếm thì chỉ có bước tới, không quay mặt ngoảnh đầu !!

Nhan bài, cùng trông lại,  tôi mượn thơ trong Chinh Phụ Ngâm:

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy,
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu,
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai ?

Dĩ nhiên tôi không dám lạm bàn tâm tình, tư tưởng hoặc gởi gắm của tác giả. Tôi cũng không có ý kiến và không thích thú chi mấy về công việc làm thống kê, vẽ đồ biểu so sánh luật bằng trắc, âm vận giữa Kiều, Chinh Phụ Ngâm và Cung Oán Ngâm Khúc, ba tác phẩm rất thanh tú và mỹ lệ của nền văn học Việt Nam. Tôi phân bua dông dài, rào trước đón sau, chẳng qua là muốn thổ lộ với bạn về một cuộc ...cách mạng văn hoá bản thân mà tôi sắp “dấn thân” vào !! Tôi mượn thơ của người xưa để có đà mà kể bạn nghe một câu chuyện mà tôi sẽ “gồng mình” viết luôn đoạn kết. Có điều là trong đoạn kết, tôi xin thỉnh cầu sự góp ý từ phía  bạn vì tôi biết chắc nếu một mình tôi đơn phương, câu chuyện lại không có hậu, và tôi lại ở không yên ổn ngồi không vững vàng !

Bây giờ thì mời bạn, ta ...cùng trông lại để mà cùng thấy vì chẳng qua đoạn đầu câu chuyện bạn cũng đại khái biết rồi, ít ra là trên một bình diện hoặc khía cạnh nào đó.

*

Vì là phận má hồng, tôi không phải lo chuyện đứng lên đáp lời sông núi nên sau khi được cấp nghị định đi du học, tôi nấn ná ở nhà ăn tết tây, tết ta, đi xí chỗ giùm bạn đang theo lớp SPCN ở đại học khoa học, đi thăm nơi này, viếng chỗ nọ, mãi đến tháng tư mới khăn gói quả mướp lên đường.

Nước mắt vòng quanh, tôi níu tay áo mẹ bịn rịn không muốn rời. Tiễn tôi đi Nhật có ba mẹ, các em, cô dì cậu mợ và đám bạn. Ngọc Mai, Kim Hưng, Hiếu, Nguyệt, Nhàn, mỗi đứa một câu dặn dò tôi phải thư từ thường xuyên, phải ăn uống đi đứng nằm ngồi cho ...phải phép, phải này, phải nọ. Tôi ừ ừ hử hử nhưng đầu óc gởi tận trên chín tầng mây. Tôi đang vừa buồn vừa lo. Nghe đồn tiếng Nhật ngoằn ngoèo quanh co khúc khuỷu, cơm Nhật nhão nhẹt như cháo, nhà Nhật bé tí như chuồng bồ câu, người Nhật nghiêm nghị khó tánh, v.v... Bao nhiêu gian khổ tôi sắp phải đương đầu! Biệt ly, nhớ nhung từ đây, ôi còi tàu như xé đôi lòng, tôi gạt nước mắt bậm môi buông tay mẹ ngoảnh mặt quay lưng bước ra sân bay. Suốt quãng đường từ Saigon, ghé Hồng Kông, Đài Bắc, Osaka rồi trạm cuối Tokyo, tôi âm thầm tuôn châu đòi trận vò tơ trăm vòng.

Chuồng bồ câu của hai chị em Nga Vân có 2 phòng ngăn nhau bằng tấm phên dán giấy hoa, phòng ngoài 6 chiếu, phòng trong 4 chiếu.Từ bên ngoài đẩy cửa  bước vào đụng ngay "nhà bếp" vừa đủ rộng cho một mình Nga đứng xào xào nấu nấu. Nga Vân, hai vị ân nhân đầu tiên của tôi trong số bao nhiêu người tôi đã thọ ơn trên hành trình "xếp cuộc chơi theo nghiệp bút nghiên" dẫn tôi lên sứ quán làm giấy tờ, đi bưu điện báo tin về bên nhà, đi ngân hàng đổi tiền, đi gặp các bạn cùng năm, đi ngắm hoa đào, đi ăn ramen. Tối về Nga rủ đi tắm ofuro ... Cái gì? Nhà không có buồng tắm à? Phải bưng thau bưng xà bông đi à? Rồi thoát y tại chỗ à? Trời ơi! Chướng quá! Dị quá! Ai mà tênh hênh giữa thanh thiên bạch nhật! Thôi thôi, Hà mới tắm trước khi ra phi trường sáng hôm qua! Và tôi không nhớ mình đã “đầu cơ tích trữ" ghét bẩn trên thân thể bao nhiêu ngày cho đến khi bị ...phát giác!

Hai ba hôm sau, sempai Tín lên đón tôi xuống Osaka, lớp Nhật ngữ sắp bắt đầu. Rồi nào là học cách lên xuống xe điện, đi kiếm apato, đi sắm chén bát nồi niêu để tự nấu ăn lấy, biết thân biết phận, tôi đã cẩn thận nhét theo cuốn nữ công gia chánh của Trang Hương Thuỷ. Rồi một năm, hai năm, ba năm trôi qua, hỉ nộ ái ố lục dục thất tình tôi nếm đủ. Cong lưng gò mấy ngàn chữ Kanji, thi monbusho, thi trường, rồi cũng arubaito mùa hè mùa đông vì tiền học bỗng phải chờ nha học chánh bên nhà đóng triện son, phải băng rừng vượt suối mới đến với chúng tôi.

Thế rồi một buổi chiều, buổi chiều định mệnh, anh chàng từ Tokyo xuống Osaka thăm bạn. Lơn tơn đi vào shokkudo gặp tôi đang ngồi nhìn ra, nơi bàn dành cho Mít gần cửa ra vào. Không biết có phải vì tôi phảng phất giống “chủ nợ” từ muôn kiếp trước mà chàng nằng nặc đòi trả cho bằng được, trả cho hết, trả cho sạch mặc dầu tôi sẵn lòng ... xí xoá. Tôi đi ăn tối ...không coi ngày, lỡ để sợi tóc vương chân người nên đành nhắm mắt đưa tay, mặc cho thuyền ơi thuyền theo gió hãy lênh đênh.

Rồi cuộc chiến bùng nổ, cuộc chiến leo thang, sơn hà bị nhuộm đỏ, và ước mơ trở về mái nhà xưa bỗng chốc tan tành. Tôi ngơ ngác, dáo dác trước một tương lai mù mịt. Hơn một tháng bặt vô âm tín, một ngày tháng 5 tôi nhận được thư nhà đến từ đảo Guam, rồi chiếu khán đi Mỹ đoàn tụ gia đình được cấp phát đột ngột. Cuối tháng mười tôi rời Nhật, ngày mưa thu giăng mờ phi trường Haneda.

Gần một tháng ở trại chuyển tiếp Fort Chaffee, ngày ba bữa đứng xếp hàng lãnh cơm. Vì chung đụng với lớp người tị nạn đủ mọi giai cấp và trình độ văn hoá, vì việc học và cuộc sống đang êm đềm bỗng dưng bị đứt đoạn, tôi giọt ngắn giọt dài tiếc nuối khôn nguôi ba năm ngắn ngủi nơi xứ Phù Tang. Ra khỏi Fort Chaffee, tôi bôn ba từ El Paso, Boston đến Newark. Rồi bao nhiêu thăng trầm, trôi nổi, bao nhiêu nước chảy dưới cầu, nay tôi an cư lạc nghiệp tại San Diego, thành phố quanh năm gió mát lòng người. Tôi yêu vô cùng xứ sở đang cưu mang tôi nhưng chân đi xa trái tim bên nhà, những chiều hôm nghĩ nhớ tới nơi chôn nhau cắt rún bên kia bờ đại dương, lòng không khỏi bồi hồi, xao xuyến.   

Lòng quê dờn dợn vời con nước
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

*

Rồi sao nữa? Chỉ vậy thôi à? Phải có kết luận chứ! Biết ngay! Bạn đang nóng lòng và tôi, tôi như một kiếm vương ...giả dạng, đã lỡ xuất kiếm thì chẳng lẽ lại tra vào vỏ !! Ậy, bạn cứ thong thả, bây giờ thì xin bạn xăn tay áo nhảy vào nhập cuộc. Tôi đã thưa từ lúc nãy là đoạn kết phải có sự hợp tác của bạn kia mà!

*

An cư lạc nghiệp? Một tuần năm bữa sáng vác ô đi tối vác về. Hai tuần một lần hí ha hí hững ra nhà băng ký gởi tiền lương vào trương mục. Cuối tuần giặt giũ, nấu nướng, tiệc tùng, nhóm bạn. Thỉnh thoảng lấy một hai tuần nghĩ phép đi loanh quanh đó đây. Rồi sao nữa? Chẳng lẽ một ngày như mọi ngày, một tuần như mọi tuần cho đến khi ...hoá thân thành mây trắng thong dong? Thế còn hoài bảo dấn thân, ước mơ về lại mái nhà xưa, giấc mộng mang bàn tay khối óc làm đẹp cho đời mà tôi từng ấp ủ trong tim, ba mươi năm nơi xứ người đã khiến lòng tôi phôi pha? 

Cùng trông lại, tôi nghĩ bạn cũng như tôi, yêu quá đỗi thời hoa niên son trẻ. Tuổi trẻ vô tư, nhiệt tình. Tuổi trẻ bồng bột, đam mê mà thành thật. Tuổi trẻ đi vào cuộc đời trong thơ thới, hân hoan. Bây giờ lỡ làm "người lớn" tôi đâm ra phức tạp quá, ưu tư nhiều quá. Tôi "hăng hái" sống giùm, nói giùm và thở giùm người. Nhưng cái nhiệt tâm và lòng hăng hái của tôi hôm nay không phải được thúc đẩy bằng ý hướng hy sinh, xây dựng không điều kiện của tuổi trẻ mà bằng tham vọng chiếm hữu hoặc tranh chấp ảnh hưởng trên một trận tuyến nào đó. Trên đường đi, tôi nhặt làm hành trang bao nhiêu đá sỏi của thành kiến, tị hiềm, mâu thuẫn và ngộ nhận. Tôi lỡ bị trói cứng trong xiềng xích của ý thức hệ, lỡ mang nặng tư kiến tư dục nên thấy thực tại đầy dãy những điều bất như ý.

Làm được gì? Tôi loay hoay với nỗi niềm và cố gắng tìm cho mình một hướng đi. Tới, lui, phải, trái, hướng nào tôi cũng thử đặt chân. Rồi tôi tìm được Đạo. Bụt dạy tôi biết quay nhìn lại mình, trang bị cho tôi chút bản lãnh để chiến đấu với tự thân, làm sống lại nơi tôi niềm tin ở tha nhân, tạo cho tôi tinh thần tích cực, vô trước và nhất là lòng từ bi không so đo, không điều kiện. Tôi hạnh phúc trong mưa Pháp và tin chắc rằng mưa xuân nhẹ hạt đất tâm ướt, hạt đậu năm xưa nở nụ cười. Và gần đây, tôi tham gia bằng tài vật vào những công tác từ thiện, đặc biệt là bảo trợ các cháu hiếu học bên nhà. Đọc thư các cháu gởi cám ơn, lòng tôi chao động, rưng rưng vì cánh tay mình ngắn quá, không ôm hết được đau khổ bất hạnh của thế gian.

Làm được gì? Dĩ nhiên mỗi chúng ta có ưu tiên khác nhau, hành xử khác nhau, lề lối khác nhau. Riêng cá nhân tôi, tôi nghĩ mình sẽ không thể chuyển hoá được ai hết, không thể khai thông được bế tắc, không gây dựng lại được niềm tin, không thay đổi được tình huống nào nếu mình không cố gắng khởi sự từ chính nơi bản thân. Tôi đang cố gắng, và kết quả thì không phải một sớm một chiều mà là một cuộc "nội chiến" dài hạn.

*

Văn tự ngôn ngữ chỉ có giá trị tương đối và tôi thì không mấy tin tưởng vào khả năng diễn đạt của mình. Gắng hết sức mà hình như tôi vẫn không có được một kết cuộc cho ra hồn. Thôi nhờ bạn bổ túc giùm cho nhé!

Lệ Hà

Ưu ái tặng những ân nhân, những người bạn  tôi có cơ duyên gặp gỡ trong thời gian ở Nhật. Và thương tặng “con nợ" từ muôn kiếp trước.

Ghi chú:  Những hàng chữ viết nghiêng được cóp nhặt từ truyện Kiều và Chinh Phụ Ngâm. Có vài câu thơ của Nguyễn Bính, Nguyễn Tất Nhiên, Vũ Hoàng Chương, Huy Cận và lời nhạc của Trịnh Công Sơn, Doãn Mẫn. Vì chỉ viết theo trí nhớ, không có sự tra cứu kỹ lưỡng nên chắc chắn không đúng nguyên tác. Xin thành tâm sám hối với tác giả, và xin cáo lỗi cùng các anh chị.