Half Dome

Ansel Easton Adams (thường được biết là Ansel Adams) là một nhiếp ảnh gia lừng danh xứ Mỹ vào những thập niên đầu 1900’s. Ông chuyên dùng máy ảnh hộp chụp bản phim trắng đen khổ lớn, i.e., 4×5 inches (102×127 mm) hay lớn hơn. Nếu so với phim 35 mm (i.e., Leica size) phim khổ 102×127 mm có diện tích 16 lần to hơn và sức giải tượng (resolution) cũng theo đó mà gia tăng nên rất thích hợp cho ảnh nghệ thuật cao.

Những tác phẩm của Ansel Adams thường được biết đến là những hình ảnh trắng đen chụp các vườn quốc gia miền Tây Hoa Kỳ. Ông vốn là một hội viên của “Sierra Club”, có lúc phục vụ chức hội trưởng, là nhà bảo tồn thiên nhiên. Nếu John Muir được xem là cha đẻ của vườn quốc gia Yosemite thì Ansel Adams chính là người mang mối tình yêu nồng nhiệt của dân chúng Mỹ và Thế giới đến cho vườn nầy. Công ông không kém gì khi so với công của họa sĩ Thomas Moran đối với vườn Q.G. Yellowstone (1).

Ansel Adams chụp rất nhiều ảnh trong Yosemite và nhiều công viên Q.G. khác, thí dụ như Yellowstone, Grand Teton. Khi chụp ảnh ông đo lường ánh sáng và cự ly rất chính xác, quan sát mọi chi tiết với đầy kiên nhẫn, phối cảnh rất cô động. Sau khi chụp xong ông lại có tài điều chỉnh trong phòng tối rất khoa học, thấu suốt nguyên lý “zone system” của màu sắc và ánh sáng để tạo ra một tác phẩm nghệ thuật thu hút con mắt người xem.

Những tấm ảnh trắng đen do Ansel Adams chụp và sang lại với số hạn định cùng chữ ký ngày nay được bán với giá từ 4,000 đến 70,000 đô la mỗi tấm. Những bản phim gốc của nó phải kể là vô giá. Ngày nay hàng trăm ngàn ảnh in offset dưới dạng poster, postcard, sách, lịch, v.v. được trưng bán trong các “Art gallery” trên khắp Thế giới và Internet. Người hâm mộ nhiếp ảnh không ai quên được tấm “Moon Over Half Dome” (2) của ông. Nó là một tượng đài cao của nghệ thuật hình ảnh - Tuy đơn giản hai màu trắng đen nhưng thực ra quá súc tích như Thiền.

Riêng tôi khi nhìn ảnh “Moon Over Half Moon” trong đầu liền nhớ lại bài thơ Doi Bansui (土井晩翠) đặt cho nhạc bản “Ánh trăng soi sáng một hoang thành” (3) của nhạc sĩ thiên tài yểu mệnh Taki Rentaro (滝廉太郎) của Nhật Bản trong thời Meiji. Tuy không bị chiến tranh tàn phá như thành Tsuru, “Half Dome” được tạo ra do sức tàn phá của nước, gió, nóng, lạnh và địa chấn mang đến với thời gian. Thành lũy kiên trì hay núi non hùng vĩ rồi cũng có lúc tàn lụn. Nếu ai đó còn hoài nghi thì tôi xin đề nghị hãy hỏi “ông Trăng” trên trời thì biết ngay...

Naruhodo!

Chú thích:

(1) https://www.erct.com/2-ThoVan/HVanBa/Yellowstones-2015/Yellowstones-082015.htm

(2) https://www.coolantarctica.com/Shop/ansel_adams/moon_and_half_dome.php

(3) https://www.erct.com/2-ThoVan/HVanBa/Kojonotsuki/Kojonotsuki.htm