Ngày xưa tại một làng hẻo lánh của vùng đất Bắc, có một cậu bé tên Chi được cha nuôi sau khi mẹ qua đời vì bệnh. Gia đình họ rất nghèo. Người cha kiếm sống bằng nghề bẩy thú rừng, đốn củi và đào cây thuốc trong rừng để đem bán. Một hôm trời lạnh lẽo có một người đàn bà dẫn theo 1 đứa con trai nhỏ tuổi hơn Chi dừng trước cửa nhà. Bà van xin cha của Chi cho họ ở lại qua đêm. Người cha từ chối và nói rằng “Chúng tôi rất nghèo ở đây. Bà hãy đi sang làng khác để tìm nơi trọ”.    

[Long ago, in a remote village of the Northern Land a young boy named Chi was raised by his father after his mother passed away due to disease. The family was poor. The father made living by trapping wild animals and gathering fire wood and medicinal plants for sale from forest. One cold day a woman appeared at the front door of their house with a little boy who was younger than Chi. The woman begged the father for sheltering them overnight. The man refused and said “we are very poor here. Go to another village for help”.]

Bị từ khước người mẹ rất buồn tủi. Bà kéo thằng bé trở lại trên con đường đất hướng đi ra ngoài làng. Thằng bé bắt đầu khóc: “Mẹ, con đói bụng, con đói bụng”. Chi thấy vậy vội chạy vào trong nhà van bố cho phép cậu bé và mẹ nó ở lại với gia đình: “Bố ơi, thằng bé đang khóc. Bố không giúp họ được sao? Nếu họ ở lại đây thì con có 1 đứa bạn để cùng chơi. Con rất cô đơn!". Người cha nghe xong bước ra ngoài nhìn nhưng vẫn còn ngần ngại về sự rước người lạ vào nhà. Một lúc sau, người đàn bà nói: “Nếu ông cho tôi ở đây tôi sẽ giúp nấu ăn mỗi ngày. Tôi cũng sẽ quét dọn nhà sạch sẻ, nuôi gà, vịt và lợn. Ông có thể rảnh tay để đi vào rừng cả ngày khỏi lo lắng”. Người cha do dự rồi cuối cùng miễn cưỡng chấp nhận. Ông cho phép 2 mẹ con ở lại với mình. Chi mừng rở. Nó liền hỏi thằng bé: “mầy tên gì”. “Thưa Bo ạ!”. Về sau bố Chi lấy mẹ của Bo làm vợ.

[The woman was very sad after being turned away. She dragged the little boy back to the dirt road and headed out. The little boy started to cry: “mother…I am hungry, I am hungry”. Chi saw that and ran inside the house asking his dad to allow the boy and his mother to stay with them – “Dad, he is crying. Can’t you help them? If they stay here then I can have a friend to play with. I am very lonely!”  The father went out to see but he still hesitated to accept the strangers. Moment later the woman said: “If I can live here I will help you preparing the meals every day. I also clean the house, raise chicken, duck and pig. You can go out to the forest whole day without worry”. The father reluctantly changed his mind and allowed the woman and her son to stay with them. Chi was so happy. He asked the young boy “what is your name? – “Bo”, the boy answered. Later the father married the woman.]

Vài năm sau gia đình trở nên sung túc hơn xưa.Từ sáng đến tối người cha đi vào rừng tìm đồ bán để tăng thu nhập. Thậm chí ông còn có dư để mua rượu uống.  Hai cậu bé trở thành bạn thân không thể tách rời. Chi thương em của mình và Bo cũng thương anh. Gia đình sống rất hạnh phúc.

[Several years later the family became well off. The father went to the forest from dawn-to-dusk to gather more products. He even had extra money for drinking wine. The 2 boys became inseparable friends. Chi loved his stepbrother and Bo did the same to Chi. Family had been lived in happiness.]

Rồi một hôm cha đi vào rừng và không về. Dân làng nói rằng ông đã bị thú dữ giết chết. Sự mất mát nầy làm tan vở cuộc sống bình yên của gia đình Chi.

[One day the father went to forest and did not return. Villagers said that he was killed by wild animal. The bad incident destroyed the peaceful life of Chi’s family.]

Sau cái chết của cha, Chi phải vào rừng lượm củi thay cho ông. Tuy khó khăn cho cậu nhưng Chi không bao giờ phàn nàn. Một hôm khi vào rừng Chi bị nước lũ cuốn đi mất tích. Bo quá đau buồn về sự mất mát của người anh nuôi.

[After the death of his father, Chi had to go to the forest for gathering in place of the old man. It was tough for a young boy. But Chi never complained. One day, while in the forest, Chi too went missing by the flash flood. Bo was so devastated by the loss of his stepbrother.]

Để giúp gia đình bây giờ Bo phải nhận trách nhiệm của cha và anh nuôi làm những việc như thuở họ còn sống. Khi vào trong rừng nó vừa lượm củi vừa  tìm kiếm người anh thân thương. Để tránh bị đi lạc Bo thường rải đá sạn dọc theo đường làm dấu để giúp mình tìm lối về. Một ngày nọ, Bo hết sạn , thay vào đó, nó rải những mảnh bánh mì mẹ làm cho mang theo ăn trưa trên đường. Trước khi chiều xuống Bo bắt đầu quay về nhà. Thật không may, những mảnh bánh mì anh ta đã rải đều  bị chim ăn hết. Không có dấu chỉ đường Bo không tìm được lối về nhà. Trong khi đi lạc trong rừng, nó liên tục gọi người and của mình là “Koo-koo, koo-koo (i.e., 哥哥 – tiếng Hoa “ca ca”). Rồi Bo chết vì đói và khát.

[To have the income for family now Bo had to take on the task of his stepfather and stepbrother who did before him. Every day he went to the forest where he also looked for his loving late stepbrother. In order to help him find the way back home from the deep wood Bo used to lay stone pebbles along his path. One day Bo ran out of pebbles, instead, he scattered small pieces of bread his mother made for him as packed lunch for the day. Before dusk Bo began to head home. Unfortunately, the bread pieces he had scattered had been eaten by birds. Without the guides Bo was unable to find the way home. While straying in the forest he kept calling his stepbrother “Koo-koo, koo-koo…” (i.e., older brother in Chinese 哥哥). Later Bo died from hunger and thirst.]          

Về sau, dân làng nghe có con chim hay hót tựa như “koo-koo, koo-koo” (tương đương với “cuckoo, cuckoo” của Anh ngữ). Họ nghĩ là con chim nầy đầu thai từ  cậu bé “Bo”.

[Year later villagers heard a bird making calls like “koo-koo, koo-koo” (equiv. to “Cuckoo, cuckoo…). That bird was said to be reborn from Bo, the younger boy.]

Chú thích:

Câu chuyện trên được viết lại dựa theo bài tự học tiếng Anh mà tôi theo dõi qua Đài phát thanh Saigon làn sóng ngắn hơn 60 năm trước ở Việt Nam. Một số chi tiết có thể bị thiếu sót hay không được chính xác. Nếu bạn không đồng ý với tôi thì cứ nói là “anh bịa ra đó, anh Ba. Đó là câu chuyện của anh”. Tôi không giận đâu. Ha ha ha...

[Note:

The above story is written based on a self-taught English lesson that I learned from the Saigon SW Radio broadcast 60 some years ago in Vietnam. Some details might be missing or inaccurate. If you don’t prove it, then just say “you make it up Ba. That is your story”. I am ok with that! Ahh haa haa… ] 

Vài hôm trước thấy con chim cu mỏ vàng (tếng Anh gọi là “Yellow-billed cuckoo”) trong Công viên Duranceau giúp gợi lại một ký ức về thời trẻ của tôi - sống giữa hòa bình và chiến tranh. Hồi đó thiên nhiên và động vật dã sinh còn rất phong phú. Bây giờ họ tiêu diệt hết rồi và tôi đang ở đây khóc “cúc-cù cu...”

[Seeing a “yellow-billed cuckoo” several days ago in Duranceau Park brought back a memory of my youth time – living between peace and war. Back then the nature and wildlife were still great. Now they destroy all and I am here crying “cuckoo, cuckoo…”]

Cảm tưởng từ đọc giả qua Facebook Central Ohio Bird Photography site/Reaction from readers of Facebook Central Ohio Bird Photography site:

James Taylor:   Nghe buồn ghê. Tuy nhiên câu chuyện và hình ảnh rất hay – một lần nữa xin cám ơn/Sad, but once again both the pictures and the story were done well and appreciated  

Arnie Berger:  Câu chuyện thật lý thú. Tôi rất vui khi biết con chim “cu” nầy đã nhắc lại những kỷ niệm xưa của bạn để chia sẻ/ Wonderful story. I’m glad the Cuckoo brought back memories for you that you shared

Linda Guth: Ô cha, thật là 1 kỷ niệm tuyệt vời của thời trẻ đó a. Ba ơi. Sung sướng quá vì nhờ anh thấy được con chim “cu” nầy và chia sẻ câu chuyện xưa với chúng tôi/ Wow, such a great childhood memory, Ba! So glad you spotted the Cuckoo and shared this story!

Sandy Allen:  Câu chuyện lâm ly nhưng quá bi đát đó a. Ba! Hình ảnh lúc nào cũng đẹp cả/Great story Ba but SO tragic! Beautiful pictures as always!

Nancy Pelone Lee: Chuyện thật ly kỳ đó a. Ba! Cám ơn sự chia sẻ của a. nhé! Mãi cho đến tuần trước mới thấy được con chim “cu” nầy lần đầu tiên. Nếu gặp lại nữa tôi sẽ ôn lại câu chuyện của anh đấy/What a story Ba, thanks for sharing. I saw the cuckoo last week, the first I have seen one. If I see one again I will be reminded of your story  

J Elwood Guy: Cám ơn hình ảnh và câu chuyện của bạn. Lúc nào cũng đầy lý thú/Thank you for the photos and the story. Always a pleasure

Ann McFarlan:  Thích cả hình ảnh và câu chuyện/Love both the story and the photos

Laverne Sue Raye: Cám ơn a. Ba, câu chuyện hay và hình ảnh đẹp/thanks Ba wonderful story great shot 

Cảm tưởng xin gởi về bahuynh@hotmail.com