Nói đến sở thú Columbus người ta phải nhớ đến John Bushnell "Jack" Hanna với nickname là "Jungle Jack"- ông là một giám đốc của sở nầy (1978-1993) và được người ta biết đến vì có lên nhiều chương trình TV shows thường xuyên trong những năm 80-90 về thú vật và đường rừng. Ta có thể so ông với Steve Irwin - nickname là "Crocodile Hunter" của xứ Úc. Sở thú Columbus cũng là nơi "Colo" baby gorilla chào đời lần đầu tiên trên thế giới trong hoàn cảnh nhân tạo (December 22, 1956) rồi sống lâu nhất trong loài dã nhân.

Về đại cương sở thú Columbus có thể được chia ra thành 5 khu chính đó là: (1) Khu Châu Phi với thú lớn như sư tử, voi, tê giác, gorilla,v.v., (2) khu Châu Á với cọp, gấu, trăng, đười ươi, khỉ đột,v.v., (3) Khu Châu Mỹ với chó sói, gấu Grizzly, wolverine, v.v., (4) Khu Châu Úc với Kangaroo, koala bear, v.v. và (5) khu Thủy Sinh Hải Học hay "Aquarium" cho cá biển và san hô. Xen giữa những khu trên là những khu triển lãm "exhibitions" đặc biệt như nhà chim, bãi cò cho chim "hồng hạc" – flamingo, nhà cho rắn và sâu bọ.

Tập ảnh nầy tôi xin dành cho gia đình họ "Điểu" để nhớ mùa Xuân.

Mùa Xuân là mùa đi di trú (annual migration) cho nhiều loài chim. Họ bay hàng ngàn cây số, thường phải vượt sang nhiều quốc gia và nhiều đại lục như giữa Châu Âu và Châu Phi, Nam Mỹ và Bắc Mỹ, Tây Bá Lợi Á và Đại Dương Châu để kiếm ăn và tìm bạn đời lập tổ ấm. Ngày nay khi thấy chim chúng ta nên nhớ rằng "họ" là "người quốc tế" đi di trú khắp nơi như ta. Đừng bắt chim mà ăn nghe vì mình không bao giờ nuôi họ và đang ở nhờ vào quê hương của tổ tiên họ khám phá ra hàng ngàn năm trước ví dụ như Trường Sa và Tây Sa...

Chim trời ngày nay thỉnh thoảng có mang vòng số mã (band hay ring) dưới chân. Đây là những con chim đã được đăng ký qua hiệp định quốc tế, trong đó có những con chim mang theo GPS tracking device để cho ta theo dõi khi họ bay từ Argentina đến Canada, từ Ấn Độ sang Nhật Bản chẳng hạn. Thỉnh thoảng ta thấy có những con chim lạ mang cái "ba lô" (radio transmitter) trên lưng - Đó là Sứ giả của Hòa Bình xin các bạn nhớ vơ tay chào họ nhé…

Chim cũng như người - có nhiều hình dạng và chức năng khác nhau. Ta có thể đoán loại chim qua cái bóng "silhouette" của họ. Dễ nhất là con "quạ ô" vì cái mỏ của nó đã kể hết mọi chuyện của con chim "nhiều chuyện" nầy. Mỏ chim là một trong những điểm quan trọng cho các nhà "Điểu học" (ornithologist) dùng để phân loại chim - Nó giống như "Hair styles" (đầu tóc) của người Nhật giữa thời Edo nói lên chức năng của mình: It is "A matter of life or death!".

Cái mỏ con quạ là mỏ tổng quát - thứ gì cũng ăn được. Mỏ con chim "chickadee" và chim "warbler" là mỏ để ăn sâu. Mỏ chim sẻ là để ăn hạt như lúa, bông cỏ. Mỏ con két (vẹt) dùng để cắn hạt rắn như walnut. Mỏ con hồng hạt là dùng để lọc lựa mấy con tép rong và algae. Mỏ con pelican (bồ nông) dùng để chài cá và mỏ con chim ưng dùng để xé thịt. Con hammingbird có mỏ dùng để hút mật hoa trong khi con kênh kênh có cái mỏ to dùng để quét dọn (scavenging) những xác chết còn lại. Tôi phục nhất là con chim gõ kiến vì nó có cái mỏ cứng như thép dùng đục lỗ trên cây để tìm sâu và giấu hạt của mình. Nếu ai muốn đào mỏ thì phải mướn con chim nầy!

Ngoài đặc điểm trên chim còn được nhớ qua tiếng hót của mình. Ở Việt Nam ta "xưa kia" có loài Sơn ca hót rất hay. Vùng Bắc Mỹ thì có nhiều loài "Xướng điểu" （唱鳥） (songbirds) như chim "Robin" (một loại sáo) áo cam, Cardinal "áo đỏ", "Junco" áo xám, "cockoo" áo rằn ri (con cu -nó giống như bồ câu, xin đừng hiểu lầm!), Nuthatch áo lam, warbler áo vàng.

Nhưng trên đời nầy không có nơi nào có con chim vừa đẹp vừa ca hay như loài chim của vùng Cực Lạc (bird of paradise) - New Guinea và chim Superb Lyrebird của Úc Châu. Theo chổ tôi nghĩ con chim "Blue-bird-of-Paradise" còn đẹp và ca hay hơn cả Ý Lan cơ (xin lỗi người đẹp nhé!). Còn con chim Lyre của Úc thì khỏi nói. Nó nhớ đến mấy chục thứ tiếng ca của chim khác, trong đó có cả tiếng người ta đang nói trong máy radio, tiếng còi alarm xe hơi, tiếng cưa máy (chainsaw) nữa thật là "ghê"(2). Khi nghe chim nầy trình diễn tôi nhớ đến quái kiệt Trần Văn Trạch của Miền Nam mình xưa kia. Nhưng nếu nghiên cứu sâu một tí thì ta sẽ biết rằng - khác với loài người, trong giới điểu và thú vật, phái "Đẹp" phải là "Nam". Nếu không đẹp thì các nàng sẽ không để ý đâu. Vì thế loài công (peacock) và gà lôi "Pheasant" có bộ "Cẩm Bào" (錦袍) nào có khác gì vua chúa xưa kia đâu? - Naruhodo!

Xin click vào 2 links dưới đây để xem phim chim Lyre của Úc qua Youtube:

(2) "ghê" : 芸・nghệ - người Nhật đọc là "gei", nghĩa là tài năng