|
John Muir là một nhà tiền phong của phong trào bảo vệ
giới Nguyên-sinh, giới Thiên-nhiên của Mỹ quốc vào giữa thế kỹ thứ
19, trong một thời kỳ mà đa số dân Mỹ c̣n mê muội với cái ư tưởng là
dùng thiên nhiên để phục vụ con người dù rằng có phải đưa đến sự tàn
phá của môi trường thiên nhiên, cả môi trường nhân sinh như ta thấy
đang diễn ra ngày nay ở Trung Quốc, Ấn Độ, v.v.
Sinh ra ở xứ Scotland, gia đ́nh John Muir di dân
sang Mỹ vào năm 1849 và định cư ở tiểu bang Wisconsin. Vốn là một
sinh viên ngành thảo mộc, John Muir rẩt yêu chuộng giới thiên nhiên,
đă từng đi ngàn dặm trên chân ḿnh từ Indiana đến Florida. Vào năm
1868, John Muir sang San Francisco xong rồi lập tức lên viếng vùng
mang tên là "Yosemite". Yosemite thời đó ít có người da trắng đặt
bước tới, nơi đó chỉ được nghe qua những giai thoại của người da đỏ:
"một nơi quá hoang-dă, chỉ có thú dữ, núi cao tuyết phủ hiểm trở và
thần linh ngự trị". Đối với John Muir, đến viếng nơi nầy chẳng khác
ǵ như Vũ Lăng t́m đến Đào Hoa Nguyên (chuyện của Đào Tiềm), làm cho
ông ta say mê sững sờ ... (mời xem thêm tập h́nh
Yosemite)
Sau khi khám phá ra vùng thiên-thai có một không
hai của cỏi người, John Muir đi chu du khắp nước truyền bá những
điều ǵ ḿnh đă chứng kiến cho dân gian nghe. Ông kể lại những cảnh
lạ của thung lũng Yosemite với những tảng đá hoa cương khổng lồ như
Half Dome và El Capitan, những cây redwood đồ sộ cao đụng mây và tạo
ra mưa với sương sớm, những cụm thông Douglas fir, Ponderosa pine
cao nghệu mang đầy rong riêu lichen, những hồ đọng nước trong veo
nằm trên đỉnh suối cao hơn 1 cây số, những cảnh hùng vĩ của miền sơn
lâm Sierra qua những tác phẩm sưu khảo và biên soạn của ông.
Chuyện của John Muir kể đă làm thay đổi ḷng người
như là xoay dời núi sông - từ chỗ tham lam muốn chiếm hữu mọi vật
không có chủ, đến chỗ muốn bảo tồn thế giới tự nhiên vô ngôn bất lực,
chiêm ngưỡng thiên nhiên và quyết tâm bảo vệ cái đẹp của tạo hóa cho
thế hệ tương lai ngàn đời.
Như là một khoa học gia về địa chất có tài khảo
sát vô song, John Muir đă nhận thấy cái sức mạnh của băng-hà và sức
nước từng cạo gọt sường núi Sierra Navada hàng triệu năm trước để
tạo ra thung lủng Yosemite hay Kings Canyon ngày nay dù rằng thời đó
ít có người nhận biết đến hiện tượng nầy, thậm chí có nhiều phản
luận gay gắt với ông. Như là một triết gia, John Muir rất sùng bái
giới thiên nhiên , ông là một Avant-garde - “đại lăo tiền bối” cho
cái được gọi là "Naturalist" - Vâng, ông là một Champion của danh từ
nầy. Chính nhờ sự thuyết phục của John Muir, tổng thống Theodore
Roosevelt và quốc hội Mỹ đă đống ư cho thiết lập công viên quốc gia
Yosemite vào năm 1890, đấy là một national park thứ ba của Hoa Kỳ
sau Yellowstone và Sequoia N.P.
Với cái nh́n thấu hiểu quá khứ trở về hàng triệu
năm trước, với cái quyết tâm muốn giữ ǵn bảo vệ (conserve and
preserve) cái gia tài trời ban cho thế gian nầy và truyền lại cho
hàng ngàn thế hệ sau ta, John Muir quả là một bật tổ sư của trào lưu
Naturalist, là một khoa học gia xuất chúng lỗi lạc, hoặc giả ta có
thể khen rằng: "Đây mới là kẻ của đỉnh cao trí tuệ thực thụ của loài
người" chăng?
Nhàn-sĩ Huỳnh văn Ba
--------
*Đọc thêm về John Muir: xin click vào
http://en.wikipedia.org/wiki/John_Muir và
xem thêm nguyên tập h́nh :
Sequoia và Kings Canyon
National Park
|
|
