|
(Click vào link dưới đây xem
Slideshow)
https://photos.app.goo.gl/3bKGmQ2zp5sHtcsY6

Thành Himeji về đêm
Trong chuyến về thăm gia đình (bà xã) năm nay
chúng tôi dành 3 đêm 4 ngày đi về miền Tây Nhật Bản để xem
cảnh mùa Thu vùng còn sót trong những chuyến đi trước -
trong đó có Himeji, Hiroshima và Kyoto. Hotel Monterey Himeji
nằm sát bên nhà ga xe điện JR được chọn làm nơi để ngủ lại
mỗi đêm. Với cái JR (Japan Rail) Pass mua trước khi đến Nhật
và sự lợi dụng xe bullet train “original invention of Japan”
chúng tôi di chuyển ở tốc độ 320 km/giờ xuôi ngược trên
đường Tokaido và Sanyo Shinkansen giữa 3 thành phố nói trên
không thấy mệt.
Sau gần 3.5 tiếng ngồi trên chuyến tàu siêu
tốc hành Hikari Shinkansen từ Tokyo chúng tôi đến thành phố
Himeji vào buổi xế chiều. Check-in xong với hotel liền ra phố
tản bộ. Ngoài trời nắng chiều mùa Thu vàng ấm. Chúng tôi
đi ngang qua một “shotengai” (shopping mall) dẫn về thành Himeji
vừa “window shopping” vừa tìm nơi ăn vặt vì hơi đói. Trước
khi đến Nhật tôi có xem chương trình Youtube nói về món ăn
đặc sắc của Himeji là “oden” nên ngó láo liên tìm nhưng
chẳng thấy quán nào. Rốt lại có quán “yatai” bán món thịt
nướng “wagyu” (bò Nhật) khá hấp dẫn nên mua ngay một xâu ăn
thử. Bỏ vào miệng ăn thấy quá ngon và đáng đồng tiền (600
yen) nên mua thêm xâu khác. Tôi thắc mắc tự hỏi không biết bò
nầy có phải là bò Kobe không vì Himeji và Kobe rất gần với
nhau và cùng nằm trong tỉnh Hyogo.

Khoảng cách từ Hotel đến thành Himeji độ
chừng một cây số. Con đại lộ Otemae (大手前) dẫn về cửa thành
rất khang trang, hai bên lề có trồng nhiều loại cây đẹp như
Icho (cũng gọi là Gingko) và Sweet gum của Mỹ nên vào mùa
Thu có lá vàng đỏ rất trữ tình. Ngoài việc di chuyển lề
đường còn dùng làm gallery lộ thiên cho nhiều pho tượng đồng
điêu khắc rất thanh nhã. Như ta thường thấy ở những nước văn
minh, phố Himeji rất sạch sẽ và dễ thở vì không có biểu
ngữ nhàm chán làm gay mắt người bộ hành. Đi hết con đường
Otemae ta sẽ bước vào khuôn viên của cổ thành.
Cho đến năm 2018 thành Himeji được du khách
Thế giới chấm điểm cho là ngôi thành đẹp nhất của nước
Nhật. Năm 1993 thành được đăng lục vào UNESCO Cultural World
Heritage Sites – đó là vinh dự đầu tiên cho NB. Ngày nay nhiều
kiến trúc của thành Himeji được coi là quốc bảo và được
chuyên gia ngành xây cất thế giới chiêm ngưỡng thán phục.

Festival of Light
Đi ngược dòng thời gian đất Himeji được chọn
để xây thành từ năm 1333. Lúc bấy giờ thành còn rất đơn sơ
chỉ đủ để phòng thủ lúc bị biệt kích. Sau nhiều thời đại
chiến chinh kế tiếp đến năm 1545 thành được nhà Kuroda
khuếch đại với hào lũy bao quanh. Năm 1580 chủ thành Kuroda
Yoshitaka tặng thành cho bạo chúa Toyotomi Hideyoshi . Toyotomi
cho cất thêm một lầu canh gọi là “tenshu” hay “tenshukaku” (天守閣
) ba tầng. Sau khi Toyotomi Hideyoshi mất thành rơi vào tay của
Tokugawa Ieyasu người khai nghiệp của triều đại Edo. Thành
Himeji từ đó về sau trở thành tiền đồn phòng thủ cho chính
quyền Edo và là nơi do các con rể của Shogun Tokugawa trấn
đóng. Hình ảnh ta thấy ngày nay của thành đã được hoàn
tất từ năm 1609. Qua hơn 400 năm chinh chiến tao loạn thành
chưa bao giờ bị công phá.
Thành Himeji có tường màu trắng tinh và
dáng như con cò đang tung cánh bay lên trời. Chính vì thế
thành được dân gian ái mộ gọi là thành “Shirasagi”, thành
“Hakuro” – Trong tiếng Nhật “shira” (shiroi là tỉnh từ) có
nghĩa là trắng còn “sagi” là con cò, “hakuro” là tiếng Hán
Nhật 白鷺 (bạch lộ) cho từ “shirasagi”.

Có đi viếng thành Himeji vào đêm ta mới thấy
được cái dáng đẹp huyền ảo của thành nầy. Vào mùa Thu
giữa 11/16 đến 12/2 trong khuôn viên thành Himeji có lễ chiếu
đèn – gọi “Festival of Light” hay “Hikari no shukusai” (光の祝祭) theo
tiếng Nhật. Trong quảng trường San-no-maru của thành có dựng
một cái màn “display” hình khối lập phương với chiều cao là
15 m. Trên đó những hoạt cảnh về thành Himeji và lịch sử
của nó được chiếu bằng ánh sáng qua kỹ thuật “computer
graphics 3 chiều” (3DCG) . Dưới bầu trời đêm giám đốc kỹ
thuật Mitani Tadashi trình bày cho khán giả thấy cái huyền
bí của ngôi thành bằng ánh sáng – ông gọi nó là “the castle
of light”. Thỉnh thoảng hoạt cảnh là mấy con cò trắng tung
cánh bay lên trời với những tia laser hội tụ trên đỉnh đầu.
Đàng sau màn “display” là thành Himeji trắng bạch như phấn
trên da mặt của các cô “geisha” đất thần kinh buổi chiều tối
trong phố Gion. Dưới ánh sáng trăng khán giả đứng im lặng
quan thưởng cái cảnh kỳ thú có một không hai của đất Banshu
(播州・bá châu – tên cũ của tỉnh Himeji ).

Ngoài trò “light show” nói trên, về đêm thành
có tổ chức một cuộc dạ du với đèn lồng gọi là
“Hikari-no-kairo” (光の回廊). Người tham dự được cho mượn một cái
đèn lồng LED và hướng dẫn đi trong hành lang “Hyakken Roka”
trước khi bước vào vườn “Nishi-no-maru”. Cái hành lang nầy
tối đen, lối đi được lót gạch thỉnh thoảng có chướng ngại
vật để ngăn chận “địch” khi lọt vào. Nếu không có đèn chắc
phải có kẻ vấp chân té ngã. Hành lang trong bóng đêm tạo ra
một không khí uyển quặc ma quái. Đây là nơi được dùng để
quay phim “quái đàm” thí dụ như “Banshu Sarayashiki”
(播州皿屋敷・người tì nữ bị ghép tội oan ức vì đã đánh vỡ đĩa
quí của chủ nên gieo mình xuống giếng. Về sau cô trở thành
yêu quái về thành nhát người). Trong vườn “Nishi-no-maru” có
một cái giếng nước rất sâu mang tên “Okiku”, i.e. người tì nữ
nói trên.
Ban ngày đi thăm thành ta sẽ được cho vào bên
trong và leo lên đến tầng trên nhất của lầu canh “tenshukaku”.
“Tenshukaku” (天守閣) là những kiến trúc cao của thành như một
lâu đài. Thành Himeji có cái “tenshukaku” cao đến 31.5 m trên
cái nền đá 14.85 m. Nhìn từ bên ngoài “tenshukaku” nầy có 5
mái với 1 cái nền nhưng khi vào bên trong sẽ thành 6 tầng.
Vách thành có song cửa kiên cố nên ánh sáng ít lọt vào.
Hành lang thường chật hẹp và có bẩy để phát giác sự xâm
nhập bất ngờ của “Ninja” phe địch. Sự thật với ngoại lệ
của thành Osaka thì từ thời Edo trở đi “tenshukaku” chỉ được
dùng cho việc phòng thủ, làm nhà kho hay “hoạc giả” làm nhà
tù để sư Takuan giam giữ kiếm khách Miyamoto Musashi như theo
tiểu thuyết “fiction” của nhà văn Eiji Yoshikawa (英二吉川) kể. Chủ
thành và gia nhân sống trong cung điện phía dưới của “tenshukaku”.
Lý do có lẽ vì thời đó chưa có thang máy và thiếu kỹ
thuật chống sét cho lầu cao sanh ra hỏa hoạn.

Đi thăm thành Himeji giữa ban ngày và ban đêm
lần nầy mang đến cho chúng tôi một trải nghiệm mới khó quên.
Himeji nằm trong địa phận của Kinki chẳng xa Osaka và Kyoto
mấy. Đến đây ta có thể nhìn thấy dấu tích lịch sử NB của
nhiều thế kỷ trước. Trên trái núi Shosha (書写山) nhìn xuống
thành phố Himeji là cổ tự Engyoji (円教寺). Từ hơn 1000 năm
trước chùa nầy đã tiếp tục hướng dẫn pháp tâm của muôn dân.
Đây là nơi có cảnh thiêng linh nên thường được giới điện ảnh
đến quay phim, trong đó có phim “The last Samurai” do Tom Cruise
đóng vai chánh rất nổi tiếng.

Đối với tôi ngoài yếu tố lịch sử thành
Himeji còn có cái đẹp rất quyến rủ về kiến trúc. Khi nói
đến kiến trúc tôi thường hay so sánh để tìm hiểu. So với
Đại Nội - Huế thành Himeji quá đồ sộ, quá kiên cố mặc dù
được xây hơn 200 năm trước cái của ta. Về vật liêu thành
Himeji không dùng gạch mà dùng đá thiên nhiên để xây nền
thành và lũy, xung quanh có hào sâu. Trong thành có nhiều
“tenshukaku” với hệ thống phòng vệ chiến lược, nhiều lỗ
châu mai hình dạng khác nhau để bắn tên, ném đá và đổ dầu
sôi lên đầu địch. Sự sắp đặt của hành lang trong thành như
một mê lộ. Có vào trong một lần ta mới thấy rồi tháng
phục. Quả đúng như lời khen của du khách thế giới từng đến
viếng Nhật Bản: thành Himeji là thành No. 1 của xứ nầy.
Là một cổ thành có tuổi hơn 400 năm đương
nhiên huyền thoại xung quanh nó phải có. Ngoài chuyện
Miyamoto Musashi và Okiku như kể phía trên còn có chuyện về
Senhime. “Sen” là nàng công chúa và cháu nội của Tokugawa
Ieyasu - người sáng lập ra nhà Edo. Lúc mới 6 hay 7 tuổi công
chúa Sen bị ông nội bắt gả cho Toyotomi Hideyori – người con
trai của Toyotomi Hideyoshi để cầu thân với ông nầy. Hideyoshi
là một võ tướng của Oda Nobunaga cũng như Ieyasu, cùng có
công trong việc kết thúc nội chiến và thống nhất nước Nhật.
Vốn xuất thân từ giới bần cố nông, sau khi chiếm đoạt gian
san từ con trai của Oda, Toyotomi Hideyoshi cho xây thành Osaka,
trở thành bạo chúa và sống rất xa hoa phung phí. Ông đã
từng phái binh đi chinh phục nước Triều Tiên và nhà Minh
nhưng không thành công, là kẻ ra lệnh cho Sen-no-rikyu (i.e.,
một trà thánh của Nhật) phải tự tử bằng “seppuku” (mỗ
bụng).

Sau khi Hideyoshi chết người nối nghiệp của
ông bị Ieyasu tước quyền và lập ra nhà Edo kéo dài hơn 200
năm (1603 đến 1868). Tokugawa Ieyasu là người cao trí và kiên
nhẫn. Lúc thành Osaka thất thủ Ieyasu buộc Toyotomi Hideyori
cùng mẹ phải mỗ bụng tự sát. Công chúa Sen được cứu mang
về nhà Tokugawa. Sau đó Shogun Tokugawa Ieyasu gả cháu lần
nữa cho Honda Tadatoki lúc cô được 19 tuổi. Honda Tadatoki là
cháu nội của Honda Tadakatsu - người có công trong cuộc chiến
thắng quyết liệt ở Sekigahara giúp Ieyasu kết thúc nhà
Toyotomi. Tadatoki được Ieyasu tặng cho thành Himeji và dọn về
đó ở với công chúa Sen.

Chuyện ly kỳ của lịch sử còn khiến cho ta
muốn tìm hiểu sâu thêm nữa là Tadatoki, i.e., người chồng
của Senhime, chính là con của Kumahime - một cháu gái khác
của Ieyasu. Vậy giữa Kumahime và Senhime vừa là chị em họ
vừa là mẹ chồng con dâu. Còn mẹ của Hideyori, i.e., người
chồng trước, là Yododono chính là chị em với mẹ của Senhime.
Như thế Hideyori và Senhime là chồng vợ vừa là anh em bạn dì.
Gia hệ của nhà Tokugawa thật phức tạp. Đây có lẽ là một
chiến lược để người ta giữ gìn quyền thế chăng? Theo khoa
học ngày nay giàn xếp hôn duyên như thế được gọi là
“inbreeding” và sẽ mang đến sự suy nhược của dòng dỏi. Trong
chính trị hay kinh tế cũng thế, nhất đảng nhất nghiệp rồi
sẽ trở nên độc tài và thoái hóa vì không cạnh tranh được
với đa nguyên đa dạng.
Sau cùng việc Ieyasu ép gả cháu cho nhà
Toyotomi là một sách lược chiến tranh. Ở nước ta công chúa
Huyền Trân cũng từng đi làm dâu xứ Chiêm Thành trong đời
Trần. Tội nghiệp cho những người con gái trẻ nầy. Họ sinh
ra trong thân thế quyền quí nhưng rồi cũng bị dùng như một
món đồ để trao đổi. Có ai biết họ đã đổ bao nhiêu nước
mắt và đau khổ đến mức nào? Dù là với danh nghĩa gì
người đời nay như tôi đây thật khó chấp nhận.
Naruhodo! - Mùa vãn Thu năm 2018
|