Đây là mẫu chuyện và tập ảnh ghi lại trong chuyến đi vừa chạy xe đạp vừa cấm trại (self-contained tour or Adventure bicycling tour) từ ngày 13 đến 21 tháng 6, 2008 vừa qua.  (xin click vào link dưới đây để xem slideshow : http://picasaweb.google.com/ohiobhuynh/AlleghenyCOTrailsTour/photo#s5216376862447201858  or Click Here)

Chuyến đi khởi đầu ở Columbus, Ohio. Chúng tôi lái xe và kéo theo đồ nghề (xe đạp) bằng chiếc xe tải (trailer) của anh Jeff đến thành phố Cumberland, tiểu bang Maryland (MD). Đoàn chúng tôi có 7 người gồm 5 trai 2 gái (xin xem ảnh ở dưới) đều trong tuổi "xuân-thì" và thuộc về hàng đỉnh cao trí tuệ của làng chơi; Amen!).

Hành trình di chuyển cho chuyến đi là chạy trên đường mòn Great Allegheny Passage (gọi tắt la GA) giữa Cumberland và Ohiopyle, và đường mòn Chesapeake&Ohio (gọi tắt la C&O) giữa Cumberland và Hancock. Đuờng mòn GA và đường mòn C&O vốn là mạch máu phục vụ kinh tế Mỹ vào thế kỹ 19 đến thế kỹ 20, nay đã bị phế thải và được chuyển hóa ra con đường đất trải cát cho khách hành lạc giải trí du ngoạn trên chân người, lung ngựa hoặc bằng xe đạp. Về thực chất hai con đường mòn nầy hoàn toàn khác nhau. GA vốn là đường xe lửa do công ty Baltimore & Ohio (B&O) xây cất, sau đó sáp nhập vào công ty CSX trước khi bị phế thải. C&O là đường thồ (gọi là towpath) cho lừa kéo phà hay bè hàng hóa (barge) trên kinh đào (Canal). Cả hai con đường nầy được khởi công cùng một ngày (4 tháng 7) vào năm 1828 với cùng một mục đích là: Tây Tiến về vùng sông Ohio miền Midwest nơi rất trù phú về nông lâm sản, và miền Tây của Virginia và Pennsylvania nơi có nhiều mỏ than đá rất cần cho kỹ nghệ nặng mới bắt đầu ở Bắc Mỹ, nhất là vùng vịnh Chesapeake gần thủ đô Hoa Thịnh Đổn. Tuy B&O và C&O được hoạch định với một mục đích giống nhau, nhưng trên thực tế, 2 công ty nầy là 2 đối thủ doanh nghiệp kình địch, cạnh tranh quyết liệt cho sự tồn vong của mình, qua thử thách thành bại của 2 phương án kỹ thuật đương thời: bằng sức kéo của con "lừa" hay là sức kéo của con "ngựa sắt". Rốt lại như chúng ta đều biết, con "ngựa sắt" đã thắng rất vinh quang trong cuộc tranh đua bá quyền nầy, chẳng khác gì trào lưu dân chủ tự do sẽ chế ngự nền chính trị kinh tế của thế giới về sau với sự ra đi lần hồi của chế độ quân chủ cũng như độc tài đi ngược dòng tiến hóa của nhân loại.

Trên địa lý nước Mỹ thành phố Cumberland là một cứ điểm vô cùng quan trọng chẳng khác gì Đèo Hải Vân trên đường Nam tiến của dân Viêt Nam chúng ta. Đây là vùng eo núi gọi là "Gap", bởi vì từ đông sang tây, muốn vượt qua dãy trường sơn Appalachia và dãy núi Allegheny, đây là nơi mà xe ngựa thời đó có thể xuyên qua tương đối dễ dàng. Trong những chuyến đi trước đây (2006, 2007), chúng tôi lúc nào cũng bỏ một ngày để nghỉ chân ở nơi nầy trên một hành trình dài khoảng 500 km, đây là trạm xe nửa đường (Midway).

Phố Cumberland là thành phố cổ kính, đẹp và thơ mộng vì còn nhiều tòa kiến trúc của tiền thế kỹ được bảo tồn cẩn thận và tu bổ. Những quán ăn và quán cà phê rất tuôm tất cùng với những Art gallery có phẩm chất cao. Chúng tôi thường ghé sang tiệm bán rượu  trên đường về nhà YMCA để cấm trại trên sân cỏ của nhà nầy. Cumberland cũng là nơi dừng chân tạm thời (184.5 miles của 460 miles)- rồi trở thành vĩnh viễn của con kinh đào C&O sau khi kiệt quệ về tài chính đầu tư, thua lỗ qua sự cạnh tranh với hãng tàu hỏa B&O. Đường thiết lộ Western Maryland Scenic Railroad hiện nay còn giữ và phục vụ một nhà ga hành khách duy nhất nơi đây. Du khách có thể mua vé tàu hỏa do đầu máy đốt than (steam locomotive) hay đầu máy Diesel kéo lên miền núi Allegheny. Chuyến xe nầy sẽ ngừng ở trạm Frostburg, là một thành phố du lịch đã được dựng lên cho trường Frostburg State University (Maryland) ở trên đồi. Vào mùa thu với lá vàng đỏ, phong cảnh vùng nầy rất là ngoạn muc. Lữ khách phương xa đến thăm thường ngẩn ngơ với cái đẹp lạ lùng của núi đồi vùng cao nguyên Allegheny. Nhìn cảnh dưới thung lũng bao la qua những “cửa sổ địa đàng" (vistas) dọc theo 2 bên đường mòn GA, cái hoài cảm hào hứng về chuyến đi của một lữ khách như tôi thật là khó quên được khi về.

Ngày đầu của chuyển đi là giành cho sự di chuyển đến Cumberland - mất khoảng 6 tiếng lái xe hơi, nghỉ lại một đêm, xong rồi là lên đường chạy về hướng Tây Bắc trên đường GA về Confluence. "Confluence" có nghĩa là nơi 2 con sông gặp nhau. Nơi đây sông Casselman và Laurel Hill Creek nhập vào sông Alleghiogheny. Chúng tôi ngủ lại 2 đêm trong một bãi cấm trại (outflow campground) và dùng nó làm cứ điểm cho chuyến chạy xe đạp về hướng Tây Bắc đến Ohiopyle State Park trước khi trở về Cumberland.

Ohiopyle là một công viên do tiểu bang Pennsylvania thiết lập, nơi có nhiều thắng cảnh với 1 thác nước to chỉ sau Niagara ở Miền Đông nước Mỹ. Trước thời đại xa lộ, khách phương xa đến viếng thăm vùng nầy phải dùng xe lửa (nay đã phế thải thành đường mòn GA) hay xe ngựa. Nếu ai kia có lòng ham mộ nghệ thuật kiến trúc, một chuyến ghé xem tác phẩm vĩ đại của kiến trúc sư Frank Lloyd Wright, như tòa nhà mang tên lưu-thủy "Fallingwater" được xây trên-và-trong một thác nước, chắc phải ngẩn ngờ khi ra về, tự hỏi mình có phải ta đã đi lạc vào một chốn Thiên Thai hay là Long Cung của tiền thế?

Trên đường GA giữa Ohiopyle và Frostburg có nhiều cầu thiết lộ, có nơi bắt ngang thung lủng sâu hơn cả trăm feet. Cầu cao "Viaduct" Salisbury dài đến 729 m, kế đến là cầu Keystone dài khoảng 350 m. Xen vào đó là những đường hầm thông qua núi, dài nhất là Big Savage Tunnel gần 1 mile (khoảng 1.5 km), kế đến là Borden Tunnel, Brush Tunnel và Pinkerton Tunnel (nay đã bị phế). Trên Salisbury Viaduct nhìn về huớng Meyersdale và Garret, những cánh chong chóng khổng lồ của máy phát điện phong lực (wind turbine) tạo ra một phong cảnh vừa hùng vĩ vừa dị thường, đột nhiên khiến ai kia phải trầm lặng  lắng tai nghe tiếng gió thổi vi vu trên đồi Laurel xanh ngát rồi thả hồn theo mây trắng bay lẫn lờ dưới bầu trời của mạng Truờng-sơn Allegheny....

Rockwood là một trạm nghỉ trước khi đến Garett trên đuờng về Cumberland. Nơi đây có một quán cơm vốn là nhà hát Opera House xưa kia. Ngoài việc thưởng thức món ăn nướng lò (grill) độc đáo, khách của quán nầy có thể vào xem di tích của một hí truờng vào thế kỷ 19-20 còn được giữ lại phía sau của quán nầy. Bên kia đường "trail" là một tiệm sửa xe đạp và một lữ-quán B&B (Bed and Breakfast) mới mở gần đây để giúp đỡ khách phương xa lỡ đường qua đem hoặc cần đến sự săn sóc cho con ngựa sắt của mình.

Gần Deal, địa điểm cao nhất của Great Allegheny Passage (GA; 729 m), có một "lằng" xương sống địa lý học phân chia đại lục gọi là Eastern Continental Divide. Khi mưa rơi xuống phía Đông của lằng nầy, nước sẽ đổ về Vịnh Chesepeake rồi ra Đại Tây Dương. Còn nếu mưa rơi xuống phía Tây của lằng nầy thì bạn biết sao không? - nước sẽ được gôm góp như những giọt lệ lưu luyến của người da đỏ xưa kia rồi tìm đường ra biển ở Vinh Mễ Tây Cơ qua hệ thống  sông ngòi Ohio và Mississippi!

Từ Cumberland đi về hướng đông nam theo đường mòn C&O là đi về thủ đô Washington. Trong chuyến hành trình nầy, vì mưa lụt nên chúng tôi phải bỏ cuộc nhiều đoạn, có đêm phải tìm Hotel để ngủ vì tìm không ra bãi cấm trại. Con đường nầy tuy không được chỉnh đốn cao ráo như đường GA, nhưng cũng không thua gì đường kia về vẽ đẹp thiên nhiên. Thêm một điểm nữa là vùng nầy có rất nhiều địa danh lịch sử (Historic Landmark) có tiếng trong thời lập quốc của quốc gia nầy, thời chiến tranh Nam Bắc (1861-1865) như là Hancock, Berkeley Spring nơi Tổng thống Washington từng thăm viếng ôn tuyền, bãi chiến truờng Harpers Ferry (West Virginia), bãi chiến trường Antietam (Maryland) nơi mà huynh đệ một nhà tương sát hàng vạn sinh mạng con người trong một ngày chỉ vì sự bất đồng về chính kiến, về chủ nghĩa nầy với kia, thật là buồn thay...

Đối với bikers dân đi du lịch bằng xe đạp hoặc xe mô tô như chúng tôi, có những nơi mà mọi người đi sang bắt buột phải ghé thăm vì nơi đó nổi tiếng rất là "cool" (hết xẫy). Trên đường đi từ Hancock về Cumberland, nơi làng Little Orleans dọc theo đuờng C&O, có quán Bill's Place. Nơi đây vừa có cơm ngon do bà Bill nấu, vừa có la de rượu mạnh do ông Bill service, ngoài ra là một ít hàng vặt cho khách lở đường như bin điện, nước đá, nước ngọt, áo thun, v.v. Ông Bill năm nay đã ngoài 80 nhưng vẫn còn mạnh khoẻ và tươi vui yêu đời. Đặc biệt một điều là trên trần quán ông Bill đã được đề-co với những đồng tiền giấy đô la Mỹ, trong đó có nhiều tấm được ký tên bởi những tài tử, ca sĩ, chính trị gia, v,v., tổng cộng có thể đến hàng nghìn đô la chăng, đó là điều ước đoán của khách làng chơi. Ông bà Bill rất dể thương nên khách phương xa nghe tiếng đều muốn đến thăm, ngay cả người ngoại quốc nữa. Business của quán nầy do gia đinh ông Bill đều hành, vào những ngày cuối tuần cả bầy cháu nội ngoại, cháu cố đến phụ giúp trong việc sắp đặc hàng hóa của quán nầy. Nhìn em bé mới 4-5 tuổi cũng tỏ ra sốt sắng trong công việc phục vụ cụ Bill, ai lại khỏi phải thán phục sự đoàn kết của đại gia đình nầy?

Sau khi từ giả ông Bill, bọn tôi lên đường đi về đường hầm Paw Paw Tunnel. Đây là một đường hầm đặc biệt vì dùng cho kinh đào qua núi. Đường hầm nầy dài đến gần 1 km (dài nhất thế giới) dành cho đường thủy lộ. Chương trình đào đường hầm và kinh qua núi thoạt tiên dự tính cho 2 năm, nhưng vì gặp phải đá rắng, tranh chấp lao động, ngân hủy khô kiệt, nên trì trệ sau 14 năm mới hoàn tất. Thương thay, khi đào xong tunnel nầy rồi thì thời đại "canal" cũng sắp chấm dứt. Thay gì được đón chào rạng rỡ như một kỳ công của sức lao động và kỹ thuật của đất nước, quốc hội Mỹ đã quyết định giải tán đồ án cho đường kinh đào, nhường mọi ưu tiên cho thiết lộ đang trên đà phát triển ào ạt khắp đại lục. Như chúng ta đã chứng kiến, hệ thống đường sắt đã trở thành đại động mạch cho nền kinh tế cường quốc Mỹ trong thế kỷ thứ 20, trước khi bị đe dọa bởi mạng xa lộ và đang xe hơi tràng ngập khắp nơi vào hậu bán thế kỷ thứ 20. Nhưng chúng ta rồi phải cùng suy nghĩ, sự phát triển của xe hơi do Henry Ford mang đến cho nước Mỹ rồi có thể tồn tại mãi mãi không, hay rồi cũng sẽ bị đào thải và thay thế bởi những kỹ thuật mới tiện lợi hơn, siêu việt hơn?.

Với giá săng càng ngày càng đắc đỏ,  mối lo âu đó càng rấm rứt trong đầu ốc mọi người. Tiểu sinh nay đã ngoài 60, chu-du sơn thủy ngàn dậm trên yên ngựa sắt như thế nầy là một niềm vui và hạnh phúc trên đời. Rồi biết đâu một ngày “hết xăng” nào đó, tiểu sinh tôi sẽ đến tìm thăm bạn trên chiếc xe đạp củ kỷ, để chia xẻ những mẫu chuyện đã từng mắt thấy tai nghe qua những chuyến đi trước đây, trong đó có đoạn đường mòn Great Allegheny Passage và đường mòn C&O bất hữu, mong rằng bạn còn nhớ nó cho... NARUHODO!

<Mời xem thêm toàn tập hình>

Cảm tưởng xin gởi về HVBa@erct.com