(xin click vào đây để xem photo album)

Chuyến về Nhật năm nay tôi và má mấy đứa nhỏ dành 2 ngày để đi du lịch Nikko, đây là nơi chúng tôi cùng đi leo núi Shirane 35 năm về trước lúc vừa quen biết nhau. Âu cũng là do duyên số vì ngày đi năm nay cũng trùng hợp với xưa kia tức là cuối tuần đầu tháng 8.

Nói đến Nikko thì người biết về địa lý và lịch sử NB liền nghĩ ngay đến Nikko Toshogu (日光東照宮). Đây là một đền đài nguy nga nhất của xứ Phù Tang được dựng lên để phong thần và tưởng niệm người cha đẻ cho triều đại Edo (1).

Nikko còn có nhiều cảnh đẹp, và đẹp nhất là vào mùa Thu. Nhưng để xem cảnh ta phải đi sâu hơn nữa vào vùng núi gọi là Oku Nikko（奥日光）. Đây là một National Park của Nhật Bản.

Giao thông (交通)

Để đi đến Nikko từ Tokyo ta có thể lấy tàu điện tốc hành (特急) của hãng Tobu Nikko Line (東武日光線) ở nhà ga Asakusa (浅草) đi trực tiếp hay gián tiếp (đổi xe ở ga Shimo-Imaichi (下今市) mất khoảng 10 phút) đến thị xã Nikko. Mỗi giờ có một chuyến xe với giá vé khoảng 3200 yen và mất gần 1 tiếng 50 phút từ Asakusa. Ngoài ra để đi đến Oku Nikko ta phải dùng xe bus từ Nikko. Cách tốt nhất là mua vé Tobu free-pass cho 2 ngày khoảng 3000 yen thì ta có thể lên xuống xe bus bao nhiêu lần cũng OK.

Chỗ trọ（宿泊）

Vào mùa hè tương đối dễ dãi vì ta không cần book trước cũng có thể tìm được chỗ trọ trong thị xã Nikko hay ở làng Onsen (温泉・ôn tuyền) Chuzenji. Tuy nhiên nếu có book trước (qua internet) thì ta có thể chọn nơi mình thích và an tâm hơn lúc hối hả lên đường. Ngày chúng tôi đi vì không có book trước nên lúc mua vé xe điện trước ga, chúng tôi dùng tourist service ngay nơi bán vé để đặc nhà trọ. Họ rất tử tế và giá service là 100 yen (bargain né!).

Nói tí về chỗ trọ, ta có thể mướn Hotel theo "Tây" thì giá là bao cả phòng dù cho có 2 người đi nữa, thường có phòng tắm và toilet riêng. Nếu mướn phòng theo kiểu Nhật thì có 2 loại, đó là "ryokan" (旅館・lữ quán) và "minshuku" (民宿・dân túc, như B&B), thường giá là cho mỗi người với discount nếu trên 2 người, trong đó có bao cơm sáng và tối "rất ngon". Trong ryokan lại còn có thêm "Onsen ryokan", i.e. nhà trọ có hồ tắm ôn tuyền. Nếu nơi ta trọ không có ôn tuyền thì thường nhà trọ có thể gởi ta đến 1 ôn tuyền gần đó với coupon bớt giá, đây cũng là một cách khá hợp lý.

Oku Nikko (奥日光）

hồ Chuzenji (中善寺湖)

Khi chúng tôi đến nhà ga Nikko vì gần trưa nên phải đi ăn cơm ở restaurant gần đó. Xong rồi thì leo lên xe bus để đến Oku Nikko. Lý do chọn đi vùng nầy trước là vì chúng tôi muốn ngủ lại ở minshuku với option là tắm onsen, kế đến là để xem cảnh hồ Chuzenji (中善寺湖) lúc hoàng hôn và bình minh.

Đường xe lên vùng nầy phải chạy qua cái dốc "I-ro-ha"(イロハ坂 ). I-ro-ha có nghĩa là vần alphabet xưa của Nhật với 48 âm. Đường lên một chiều từ Umagaeshi (馬返) đến hồ Chuzenji có 20 cái cua quẹo (từ "i" , "ro", "ha".... đến "ne") và đường xuống một chiều có 28 cái cua quẹo (từ "na".... đến "n"). Nó gợi lại cái địa thế của "Col de la Madeleine" trên Rhone-Alpes của Tour de France.

Umagaeshi (馬返) có nghĩa là "trả ngựa về". Xưa kia núi non trên vùng nầy được coi là rất linh thiên. Khi người Nhật còn mê tín tin vào thần thánh của núi rừng, lúc đi kiến thần, trâu bò và đàn bà phải bỏ lại ở nơi đây.

(photo from internet)

Khi vừa bước xuống xe bus ở trạm Chuzenji-ko, không khí trong vùng tẩm đầy mùi lưu hoàng của onsen. Chúng tôi đi dọc theo ven hồ trước khi đến minshuku để check-in. Vùng nầy có nhiều khỉ (Japanese macaques) nên mỗi khi đi toilet công cộng ta phải nhớ khóa cửa trước và sau khi dùng.

In dưới mặt nước phẳng lặng của hồ Chuzenji là cái bóng của núi Nantai (男体山) giống như Phú sĩ sơn. Đây là một trái núi (2484 m) linh thiên, đã là thánh địa cho nhiều tôn giáo cổ từ thế kỷ thứ 4, trong đó có đền thờ Shinto Futarasan (二荒山神社). Chuzenji-ko là cái hồ do dung nham và tro của núi Nantai tạo cho 20 ngàn năm trước. Nơi đây là chỗ câu "Masu" (鱒・trout -cá hồi) rất lý tưởng. Dọc theo ven hồ có nhiều biệt thự nghĩ mát của các sứ quán Tây phương trong đó tòa nhà của sứ quán Italy là nổi tiếng nhất vì nó gần một công viên.

Ngoài ra khi trời tốt ta có thể đi hiking （2－3　tiếng) trong vùng đất lầy (marshland) có tên là Senjogahara (戦場ヶ原). Đây là một lòng chảo bao vây bởi núi Nantai (男体山), Taro（太郎山), Sannoboshi　(山王帽子山) và Mitake (三岳） ở cao độ 1394 m. Senjogahara có nghĩa là bãi chiến trường nhưng đây chỉ là chiến trường trong thần thoại xa xưa. Cảnh vào mùa Thu nơi đây rất nên thơ và bối cảnh rất giống Cades Cove của Great Smoky Mountains National Park (US). Đi lại trong vùng nầy đều là trên cầu ván (boardwalks). Mùa xuân trong Senjogahara có rất nhiều bãi hoa dại.

(1975 photo)

Xưa kia tôi và bà xã có camping gần Senjogahara để leo núi Nikko Shirane (日光白根山）- đây là núi cao nhất (2578 m) từ vùng Kanto (関東） trở lên miền Bắc, cao hơn cả núi Nantai dù rằng núi sau nầy rất được dân Nhật ái mộ vì lý do tín ngưỡng.

Trạm cuối của xe bus Tobu là Yumoto Onsen （湯元温泉）- Như tên của nó hint cho ta biết, đây là một làng ôn tuyền. Đi đến đây thì ta như đi lạc vào một vùng thâm sơn cùng cốc. Mọi thế sự phải được tước bỏ hết - ngay cả quân áo, để nhảy vào những bể nước nóng lộ thiên….(với gia đình khỉ hoang trong vùng thường đến đây thư giản nhất là vào mùa đông -uso da!).

(photo from internet)

Ryuzu falls

Ngày chúng tôi đến có lúc mưa râm râm từ đoạn nên không đi hiking lâu trong "Senjogahara". Tuy nhiên nhờ mưa nên nước đổ ầm ì ở thác "Ryuzu" (竜頭の滝) và thác "Kegon" (華厳の滝). Xưa kia chúng tôi có đến đây vào mùa Thu nhưng vì hạn hán năm đó nên thác không có nước trông giống như là "karesansui" (枯山水/vườn đá khô or zen garden). Thác Kegon và Ryuzu lấy trước tràn từ hồ Chuzenji và Senjogahara.

Kegon falls

Buổi chiều ngày hôm đó chúng tôi về lại minshuku "Okajin" (おかじん）ở sát bên ven hồ để dùng cơm tối.

Nhà trọ nầy có ông “aruji” (あるじ・chủ nhân), vừa là bếp và cũng là ngư phủ. Buổi sáng ông ra hồ Chuzenji đánh cá xong mang về làm thức ăn cho khách cộng thêm "sansai" (山菜・rau cỏ trong rừng) do "okusan" (bà vợ) làm. Vì là minshuku nên cơm ăn thả cửa lại có thêm súp "miso" (soybean paste soup), "nabe" (鍋・lẫu) thịt gà với nấm, trứng chiên, "nori"(海苔・rong biễn). Tôi và Hiroko order thêm 1 chai bear Sapporo để cạn chén mừng ngày 35 năm trở về chốn xưa. Sau đó thì đi tắm Ofuro (bath kiểu Nhật) rồi ngũ thẳng cẳng đến sáng.

Ngày hôm sau cũng được chủ minshuku cho ăn một bửa "asagohan" (朝ごはん・breakfast) rất ngon và no đến 2-3 giờ trưa. Giá trọ nơi đây là 7500 yen cho mỗi đầu người – include food. Not bad!

Okajin tuy không phải là khách sạn "5 sao" trong tour book. Tuy nhiên đối với chúng tôi nơi đây có nhiều điểm mà tiền bạc không mua được - đó là sự "settai" (接待・tiếp đãi) tận tình của "okusan" và "aruji san", nó chẳng khác gì như người trong gia đình. Chắc chắn là chúng tôi sẽ nhớ cái minshuku nầy rất lâu.

Nikko Toshogu (日光東照宮)

Sau khi cuốn gói rời minshuku Okajin chúng tôi lên xe bus trở về thị xã Nikko. Nơi đây chúng tôi bỏ hành lý vào "coin locker" để rảnh tay chụp hình.

"Shinkyo"

Từ trạm xe bus Tobu đi bộ đến cửa vào Toshogu khoảng 15 phút. Dọc theo 2 bên đường có nhiều quán ăn và tiệm souvenirs. Phía bên kia đường của cửa vào là con sông Daiya (大谷川）với cây cầu "Shinkyo" (神橋）sơn son đẹp mắt bắt ngang. Nơi đây du khách thường ngừng lại để chụp ảnh kỷ niệm sau khi sửa lại mái tóc (nếu còn) hay nụ cười.

Toshogu nầy thường được gọi là Nikko Toshogu để phân biệt với những nơi khác có cùng tên. Đây là một compound hay complex hỗn hợp nhiều Phật viện và thần xã Shinto (tất cà là 35). Nó là quốc bảo của NB và Di Sản Thế Giới.

Toshogu được xây cất theo ý nguyện của Tokugawa Ieyasu lúc còn sống. Mục đích là phong Thần cho ông, để vị Seii Taishogun(征夷大将軍・Chinh di Đại tướng quân) nầy tiếp tục bảo vệ đất nước NB muôn đời (2).

Từ cửa vào ta phải leo qua nhiều bậc tam cấp bằng đá ngang qua vườn hoa và hàng cây xanh mướt mùa nầy. Cảnh vật nơi đây làm cho tôi nhớ lại bài thơ "haiku" của Basho: "Arata futo, Aoba wakaba no, Hi no hikari" (あらたふと　青葉若葉の　日の光)(3) ghi trong chuyến hành trình "Oku no hosomichi" (奥の細道の旅) khi đến Nikko (4/1/1689).

Lúc leo đến ngoại cung, mọi người cùng nhau cuối đầu rồi chấp tay vang vái vài lời trước khi bước qua cái Torii (鳥居・cổng) bằng đá. Sau đó con đường mở rộng ra như một đại lộ bốn lanes. Có lẽ xưa kia đây là nơi binh tướng samurai sắp hàng trước khi vào miếu.

Trước cái Torii thứ 2 là một quảng trường trong đó có vài tự viện lớn nhỏ đều sơn son thếp vàng, 1 hàng trụ thạch đăng, "chozuya" (手水舎・cũng đọc là "Mizuya" - nơi rửa tay tẩy uế), và chuồng ngựa thần. Trên rềm mái nhà của chuồng ngựa nầy có điêu khắc 8 bức họa về khỉ. Trong đó có một tấm khắc 3 con khỉ (sansaru) phản ảnh lời răng theo Khổng Phật đó là: Mizaru (みざる), Iwazaru (いわざる) và Kikazaru（きかざる). "Saru" (đọc chung trở thành "zaru") có nghĩa là “không nên làm” lại đồng âm với猿 (khỉ). Đây là câu thành ngữ người Mỹ dịch lại là "see no evil, speak no evil, hear no evil"　－ có nghĩa là "đừng xem điều xấu, đừng nói điều xấu, đừng nghe điều xấu".

sansaru

Leo qua khoảng 10 bậc tam cáp nữa là một quảng trường khác nơi đây có cái tháp Phật ngũ trùng (五重の塔), cái chuông đồng Triều Tiên một bên và cái lồng đèn do Hoàng Thất nước Hòa Lan tặng một bên, cả 2 đều nằm dươi mái nhà.

Yomeimon

Tiến lên nữa sẽ đến Yomeimon（陽明門・Dương minh môn) cũng được gọi là Higurashinomon (日暮門・Nhật mộ môn) vì là một cái cổng có quá nhiều điêu khắc đẹp "nhìn cả ngày" không chán. Đây là cổng phỏng theo tên của cái cổng trong vương cung Kyoto.

Cuối cùng ta sẽ đến chính điện (本殿) của đền thờ nhà Tokugawa. Trên trần nhà có đến 100 khuôn hình rồng được thếp vàng. Tuy đã qua 360 năm hình vẫn còn lấp lánh như mới ngày nào được tạo ra. Đây là nơi linh thiên nhất của Toshogu.

mộ Iieyasu

Seii Taishogun Tokugawa Iieyasu được chôn ở hậu cung gọi là Okusha (奥社・áo xã) trong một cái mộ bằng đồng. Để đi đến đây, ta phải bước lên 207 bậc tam cấp bằng đá giữa một đám rừng 15000 cây Sugi (杉・sam) (4) sau khi đi qua nhiều cái cổng được trang trí với symbol cho hòa bình, trong đó có cổng "nemurineko" (眠り猫門・mèo đang ngủ) rất là kỳ thú. Chính nơi đây bỗng dưng mạch giao thông bế tắc vì mọi người, nhất là mấy cô gái Nhật đều dừng lại để chụp hình rồi mĩm cười sung sướng - như đạt được điều gì ước muốn trước khi đến Toshogu.

Nhìn chung ta sẽ biết ngay là Toshogu rất khác với các đền thờ Shinto trước hay sau nầy - Nó rất giống mẫu hình của Trung Quốc, có rất nhiều Long, Lân, Qui, Phụng. Tuy nhiên khi nhìn kỹ những biểu tượng của đền thờ nơi đây ta sẽ thấy là người Nhật họ dùng nhiều thủ pháp kỹ thuật tinh vi hơn người Tàu để sáng tạo, mọi kiến vật đều có tính hằng cửu. Hình ảnh được điêu khắc trên gỗ trước khi sơn màu. Long đăng của Nhật toàn là trạm cắt từ đá hay gang và đồng.Người ta bảo để hoàn thành toàn cảnh Toshogu, con và cháu của Shogun cần đến 4,540,000 người thợ làm trong 1 năm và 5 tháng trời. Tổn phí theo giá tiền ngày nay là 40,000,000,000 yen. Naruhodo!

"nemurineko"

(1) Sự thực Edo không phải là một triều vua, người đứng đầu của nó chỉ là một shogun (tướng quân). Nhưng vì trên thực chất Thiên Hoàng Nhật trong khoảng thời gian nầy (hay suốt thời Bakufu) chỉ là bù nhìn ở cố đô Kyoto

(2) Tokugawa Ieyasu (徳川家康・Đức xuyên gia khang) là người thống nhất nước Nhật sau hàng trăm năm chiến loạn do sự tranh bá của các sứ quân trong thời Sengoku (戦国時代・Chiến quốc). Năm 1603 ông dựng lên nhà Edo (江戸時代）cũng được gọi là Mạc phủ Tokugawa (徳川幕府),đóng đô ở Edo (Giang hộ), tức Tokyo ngày nay. Nhà Edo kéo dài được 15 đời, đến khi Mịnh Trị Thiên Hoàng trở lại nắm thực quyền, chế độ bakufu (幕府・mạc phủ - chính quền quân phiệt) mới chấm dứt (1868). 　

(3) xin được phỏng dịch là: "kìa cơn gió mát, lá xanh lung linh, nắng ngày". Theo tiếng Nhật chữ "hi no hikari" được viết là 日の光, có thể đọc theo "onyomi" (âm Hán) là "Nikko".

(4) thường được gọi lầm là Japanese cedar hay cypress, thực ra là Cryptomenia japonica, liên hệ với giant sequoia của US, là cây gây ra bệnh phấn hoa dị ứng xứ Nhật.

Link to Nikko photo album : Click here

Cảm tưởng xin gởi về bahuynh@hotmail.com