|
Kyoto (京都・Kinh Đô) là một cố đô của Nhật Bản
từ năm 794 A.D. Thành phố nầy được thiết kế rất nghiêm túc theo luật
Phong Thủy (風水) cổ đại TQ, là nơi cho Thiên Tử ngự trị. Vì cố mô
phỏng theo kinh đô lịch sử Lạc Dương (洛陽) nhà Đông Chu, cho nên xưa
kia cũng được gọi là Kyoraku (京洛・Kinh Lạc).
Kyoto nằm trong một thung lũng xanh tươi, xung
quanh là núi đồi của vùng cao nguyên Tamba (丹波・Đan Ba). Có lẽ vì thế
khí hậu Kyoto thay đổi rất đột ngột giữa các mùa. Sự sai biệt của
nhiệt độ trong một ngày cũng rất to, đó là một yếu tố cần thiết để
sơn phết cho cái đẹp của mùa Thu nơi nầy.
Mùa Diễm Thu kyoto bắt đầu từ thượng tuần và kết
thúc vào hạ tuần tháng 11 mỗi năm. Nơi đây có cảnh Thu đẹp tuyệt vời,
đẹp hơn bất cứ nơi nào con người có thể tưởng tượng được...Bàn tay
khéo léo cùng với trí óc sáng tạo của con người đã hợp tác với thiên
nhiên tạo ra nhiều cảnh quá ự thơ mộng cho cố đô.
Đến Kyoto ta phải đi xem vườn Nhật và chùa chiền
rải rác khắp nơi trong thành phố có hơn một triệu dân cư. Cảnh vườn
Nhật lúc nào cũng có rong có rêu “koke” (苔・moss, lichen) đóng trên
những hòn đá hoa cương hay trên nền đất xám làm cho ta tưởng chừng
như đang đi lạc trên non. Những cây cảnh của họ được uốn luyện quá
tài tình - Dáng của nó giống như những cây tùng “bách lão” trên
đỉnhh đồi hay bên ven biển, đã từng bị gió bạt sóng vỗ, tuyết phủ và
nắng sương ăn mòn.
Nhìn những hồ "vô thủy" "Kare-ike" (枯池・khô trì)
tĩnh túc nhưng lại “sóng gợn” ta mới thấy được cái óc sáng tạo của
cảnh Thiền đình (禅庭・Zen garden) do các "Niwashi" (庭師・đình sư) tạo ra.
Người Nhật không thích phô trương như người Tây phương hay người Tàu.
Cái màu sắc của vật liệu kiến trúc lúc nào cũng rất "hữu cơ"
(organic), dễ làm bạn với thiên nhiên xung quanh. Thường những ngôi
chùa hay thần xã được xây cất bằng gỗ "hinoki" (chamaecyparis -檜・"cối",
gần giống như “bá”-柏) có thể giữ được trên một ngàn năm. Những tòa
nhà kiến trúc nầy sau nhiều niên kỷ sạm nắng phong sương đã trở
thành một bộ phận của tạo hóa. Không gì thích hơn khi ta bước đi
trên cái sàn gỗ tạo ra tiếng "cút kít" của ngôi chùa "Kiyomizu"(清水寺・Thanh
thủy Tự) tẫm đầy mùi dầu hinoki từ ngàn năm trước...
Cái siêu việt của nghệ thuật “zouen” (造園・tạo viên/landscaping)
truyền thống Nhật Bản là ở chổ "Wabi sabi" (侘び寂び)- vừa âu yếm vừa
kính đáo dưới mắt của người nhìn. Có những cái "An" (庵・am) và "Butsudou
(仏堂・Phật đường) thật đơn sơ nhưng lại hiện hữu bất tận với thời gian...
Cái lý thú khi xem cảnh vườn Nhật rất khác nhau
tùy theo trình độ kiến thức của người xem. Nếu ta biết được sư khác
biệt giữa lối xây cất của các thời đại -ví dụ như cái cảnh non bộ
khô "karesenzui" "枯山水・khô sơn thủy) của đời nào, ngay cả cách gọi
cũng thay đổi- thì cái lý thú lúc xem càng bội tăng....
Người Nhật có câu: "Hyakubun wa ikken ni shikazu"
(百聞は一見にしかず) - tức là "trăm nghe không bằng mắt thấy". Nếu bạn có lỡ
trể chuyến tàu Shinkan-sen (bullet train) về Kyoto để xem cảnh Thu
năm nay thì cũng xin đừng thất vọng. Ngày nay ta có thể xoay ngược
đồng hồ đi về quá khứ qua chuyến tàu “Cyperspace” (!)để viếng Kyoto
trong mùa Diễm Thu vừa qua một lần nửa. Vậy thay gì nghe tôi nói
dzài dzòng, xin mời a/c cùng xem ảnh tôi tìm được trên webside của 1
hảng du lich NB(1) như phần dưới đây. Vậy chúng ta hãy cùng “click”
lên nhé...
Chouzubachi (手水鉢・Thủ thủy bổn) - chậu rửa tay
trước cổng chùa với lá momiji
Sanzen-in (三千院・Tam thiên viện) -
Chùa Tam Thiên
với cảnh "karesenzui" "枯山水・khô sơn thủy) tức hòn non bộ "khô"
Vườn "rêu" trong cảnh chùa "Saimyo-ji" (西明寺・Tây
Minh Tự) -
Chùa nầy mượn tên chùa mang cùng tên ở Trường An - TQ
thời nhà Đường.
Đây là chùa xây theo mẫu đồ của Gionshôja (祇園精舎・kì
viên tịnh xá) bên Ấn Độ.
"Saihou-ji (西芳寺・Tây Phương Tự) -Chùa "Saihou" cũng
gọi là chùa "Koketera"
tức là chùa "rêu". Đây là một "Di sản Văn hóa
Thế giới"
Kennin-ji (建建仁寺・Kiến Nhân Tự )- Đây là chùa Thiền
Tông cổ nhất của NB, thuộc phái Rinzai（臨済・Lâm Tế ）do Yôsai (栄西・Vinh
Tây) sáng lập năm 1202. Trong khuôn viên chùa nầy có một hồ "vô thủy"
"Kareike" (枯池・khô trì, Zen garden) cho các sư ngồi thiền rất là đẹp.
Bên trong chùa còn có nhiều vật thuộc hạng quốc bảo như tranh "Song
long đồ".
Kennin-ji - Trong chùa nầy có một hành lang lót gỗ
và chiếu để ngồi nhìn ra vườn Thiền
(xem thêm xin click vào:
http://www.kenninji.jp/)
Daitoku-ji (大徳寺・Đại Đức Tự)- Xây năm 1315 thuộc
Thiền tông Lâm Tế.
Trong khuôn viên chùa có nhiều kiến trúc nay được
xếp vào hàng Quốc bảo.
Mimuroto-ji(三室戸寺・Tam Thất Hộ Tự) -
Chùa nầy có
khuôn viên lớn, trồng nhiều hoa đẹp như hoa Ajisai (chi tú cầu).
Quanh năm có du khách đến thăm tấp nập chẳng khác gì một vườn bách
thảo
Arashiyama (嵐山・(Lam sơn) -
là một vùng du lịch của
Kyoto nơi có một cái cầu rất đẹp “lão”
trong cách kiến trúc là
Togetsukyô (渡月橋・Độ Nguyệt Kiều)
Togetsukyô (渡月橋・Độ Nguyệt Kiều)
Arashiyama/Hôgon-in (嵐山/宝厳院・Lam Sơn/Bảo Nghiêm
Viện)
Hôgon-in về đêm
Nison-in (二尊院・Nhị Tôn Viện) -
chùa nầy được sáng
lập vào năm 834, có tượng Phật Thích Ca Như Lai và Phật A Di Đà
Jôruri-ji（浄瑠璃寺・Tịnh Lưu Li Tự) -
Chùa nầy gần
Nara- là một cổ đô của NB trước Kyoto
Kiyomizu-dera (清水寺・Thanh thủy tự) - Chùa Kiyomizu
đã có mặt nơi đây từ thời Heian (平安・Bình an) khoảng năm 798. Sau bao
lần tàn lụi vì hỏa hoạn, chùa được xây lại vào năm 1633 do lệnh của
sứ quân Tokugawa Iemitsu (徳川家光・Đức Xuyên Gia Quang). Bổn tôn của
chùa nầy là "Senshu Kannon" (千手観音・Thiên Thủ Quan Âm) - Quan ÂM Nghìn
Tay.
Chùa Kiyomizu xây bằng gỗ hinoki không dùng đến
một cây đinh. Đây cho thấy cái tài kiến trúc của người Nhật thời xưa.
Chính điện của chùa có một mặt xây bên sườn núi như nhà sàn
(verandas) và nằm phía trên con suối Otawa (音羽・ÂM Vũ). Khi uống 2
trong 3 máng nước của suối Otawa ta sẽ được tráng kiện, minh mẫn và
sống lâu - Tuy nhiên nếu tham uống hơn 2 máng thì sẽ gặp điều không
lành đấy! Ngày nay Kiyomizu-dera là một "site" được chỉ định là gia
tài văn hóa thế giới như nhiều site khác của Kyoto.
Dạ cảnh Kiyomizu-dera
Kaijuusen-ji (海住山寺・Hải Trụ sơn tự) -
Chùa Hải Trụ
Sơn. Bổn tôn của chùa nầy là Juuichimen Kannon (十一面観音・Thập nhất diện
Quan Âm).
Kamigamo-jinza (上賀茂神社・Thượng hạ mậu thần xã) －
đây
là đền thờ Thần đạo, cũng là một "di sản văn hóa thế giới"
Shôhô-ji
Shôhoji (正法寺・Chính pháp tư) －Chùa nây thuộc phái
Tịnh Độ
Kôdai-ji (高台寺・Cao đài tự) -
Đây là một thiền viện
theo phái Rinzai, bổn tôn là Phật Thich Ca Như Lai
Jôjakkô-ji 常寂光寺 (Thường tịch quang tự)
- nằm trong
vùng Sagano (嵯峨野・Tha nga dã)
Nanzen-ji Sanmon (南禅寺・三門・Nam Thiền Tự-Tam môn）
- Đây là một đại tự viện của phái Rinzai. Trong chùa thờ Phật Thích Ca
Như Lai
Eikandou(永観堂・Vĩnh Quang Tự) - Chùa thuộc phái Tịnh
Độ Tông
Koumyou-ji (光明寺・Quang Minh Tự)
Koumyou-ji (光明寺・Quang Minh Tự)-
chùa nầy nằm trong
thị trấn Nagaoka gần Tenmanguu (天満宮・Thiên Mãn Cung)
Niô-mon (二王門・Nhị Vương Môn)
Cổng của chùa
Koumyou-ji, đây là một gia tài quí báu của NB.
Bên trong cổng nầy có
2 tượng La Hán
Bishamondou (毘沙門道・Tì sa môn đường)
Chùa nầy được
xây trên tích của chùa Izumo-ji ( 出雲寺・Xuất Vân Tự
- 703) sau nhiều
lần bị hỏa hoạn.
Nơi đây nổi tiếng có cảnh hoa anh đào đẹp vào mùa
Xuân và sắc "Momiji" diễm kiều vào Thu của cố đô
Tenryu-ji (天竜寺・Thiên Long Tự)
Chùa có một chính
điện rất to và là một di sản Văn hóa của Thế giới
Kitano Tenmanguu (北野天満宮・Bắc dã Thiên mãn cung)
- Cảnh trong khuôn viên đền thờ Thần Đạo Tenmanguu
Nanzen-ji (南禅寺・Nam thiền tự)
Chùa thuộc phái
Rinzai (Lâm Tế) có tượng Phật Thích Ca bên trong
Sagano toriimoto (see below)
Sagano Toriimoto (嵯峨野鳥居本・Tha nga dã Điểu Cư Bổn)
Toriimoto (cổng đền thờ Thần Đạo) của khu Sagano
Hiranoya (平野屋・Bình dã ốc) - Quán trà Bình Dã trong
khu Toriimoto
Maiko (舞妓・Vũ Kỹ)- Tức cô Geisha (芸者・Nghệ giả) còn
đang tập sự.
Ở phố Gion (祇園・Kỳ Viên) ta có thể gặp các nàng vào buổi
chiều khi đi làm.
Đây là một hiện hữu của quá khứ nghìn năm.
Người Tây phương rất lấy làm lạ khi nhìn người đẹp
Maiko của Kyoto. Họ tự hỏi sao cô ta trông vừa quá "ngây thơ" nhưng
lại quá "quyến rũ"? Đối với tôi sau khi nhìn cái cổ của nàng cả ngày
không chán rồi tự hỏi: có phải nàng là tiên hay búp bê Nhật đây?
Gion(祇園・Kỳ Viên)- Phố xá xưa Gion nơi các cô Maiko
và Geisha đi làm buổi chiều đêm
南無阿弥陀仏 南無妙法蓮華経
(Nam mô A Di Đà Phật Nam mô Diệu
Pháp Liên Hoa Kinh)
Trở về hiện tại
Trong cuộc thế chiến thứ II tàn khốc vừa qua, một
Bộ trưởng chiến tranh (Secretary of War) của Mỹ là Henry L. Stimson
đã đề nghị với Tổng thống Theodore Roosevelt cho miễn bỏ bom nguyên
tử xuống thành phố Kyoto dù là giới quân sự thời đó chủ trương “đây
là một mục tiêu quyết định cho cái hiệu quả của quả bom lớn”. Lý do:
ông Stimson đã "lỡ" hiểu được cái giá trị văn hóa lịch sử do con
người tạo ra cho Kyoto và không muốn nơi nầy bị tiêu hủy... Vậy thì
Trời Phật trong những ngôi chùa và thần xã cổ kính kia đã bảo vệ
Kyoto chăng? -Thế thì Kyoto may mắn hơn Thành Nội Huế của ta quá
nhiều!
Nhưng thiển nghĩ... xưa kia nếu có một anh hùng
Nhật “ba cà” vô ý thức nào đó nhắm bắn máy bay Mỹ bay quan sát trên
không phận Kyoto, thế thì Kyoto có khác hơn như ta thấy hiện nay hay
không? Câu hỏi thật khó trả lời. Thôi thì ta tìm nơi ngồi thiền như
ông sư Nhật cho đở băn khoăn. Đây là cái nợ đời của người Việt Nam
mình.... "Namu a mi da butsu Namu myou hourengekyou…”（Nam mô A Di Đà
Phật Nam mô Diệu Pháp Liên Hoa Kinh）.
Nhàn sĩ Huỳnh Văn Ba – Tháng Chạp 2009
-------
(1)
http://travel.nifty.com/special/autumn/cs/kouyouform/photo2/081206003294/1.htm
(2) Muốn nghe nhạt Nhật xin click vào link dưới đây
http://www.youtube.com/watch?v=aB1GY_wZtxc&feature=player_embedded
|
