Đi thăm Black Canyon of the Gunnison

Huỳnh Văn Ba - Exryu USA  (*)

(click vào đây xem toàn tâp photo album)

….Cái hoang dã xung quanh ta quả là ngoài sự tưởng tượng. Tiếng gầm của nước đổ lúc nào cũng vang bên tai.... Và những vách hố cao sừng sựng chót vót nửa dậm trên đầu. Thỉnh thoảng một cục đá lăn bên nầy hay bên kia triền núi, ồ ập gầm thét khi rơi đến đáy tưởng chừng như cả tấn thuốc nổ bùng nổ khiến cho ta nghĩ là ngày tận thế đã gần đến nơi...(Abraham Lincoln Fellows, 1901) [1]

Sau 2 đêm thư giãn ở Durango tôi lại lái xe lên đường - qua US route 550 chạy 110 miles hướng về Montrose, Cororado để tìm lối vào "Black Canyon of the Gunnison National Park". Công viên quốc gia nầy nằm về phía Tây Nam và cách Denver khoảng 250 miles.

Đường "US 550" về hướng Bắc đi ngang Silverton thỉnh thoảng chạy song song với đường hỏa xa D&SNGR tôi đi hôm qua [2]. Đoạn nầy kéo dài 72 cây số, ngẫu nhiên lại trùng hợp với khoảng cách đường quốc lộ từ Mỹ Tho lên Saigon xưa kia ở nước ta.

Trước khi vào Silverton tôi ghé sang một nơi nghỉ chân ven đường trên đèo Molas. Nơi đây có 1 công viên nhỏ dẫn đến cái hồ nước trong xanh. Phía xa xa toàn là những ngọn núi cao trên 3 ngàn met của San Juan Mountains. Nơi đây tôi gặp 2 mẹ con người Ute Indian đến mang theo cái bàn nhỏ để trưng bán những xâu chuỗi "beads". Tôi ghé xem và mua một xâu làm kỷ niệm cũng là cầu hên cho việc đi đường vì còn gần 500 miles trước khi bay trở về Ohio. Người mẹ không nói tiếng Anh nhưng thấy tôi trầm trồ đồ của bà bán nên tỏ ra có thiện cảm, bán xong bà nói: "Tograyock" (cám ơn) . Trước khi tôi quay lại xe, người con gái đề nghị là bà cho tôi chụp tấm ảnh kỷ niệm, xong họ chào tôi..."pooneekay Vatsoom Ahdtuih" (mong sẽ gặp lại) . Đây là một danh dự hiếm có trong cuộc hành trình.

Sau Silverton xa lộ US 550 dẫn ta đến Ouvray - một nơi được mang danh là Thủy Sĩ của Rockỵ Đoạn đường dài khoảng 40 km, đi ngang Uncompahgre Gorge và đèo Red Mountain - là một vùng có cảnh cực kỳ ngoạn mục và được mệnh danh là "Million Dollar Highway" của Hoa kỳ. Trên đường có nhiều cua cong hình "hairpin" (cái kẹp tóc) ngoằn ngoèo chữ "S". Sự lái xe trên con đường highway nầy tạo cho ta một cảm giác như "thiên đàng" rất gần dây- và không xa lắm nơi kia là "địa ngục" nếu ta sơ ý vượt qua khỏi lề đường "định mệnh". Riêng tôi 2 bàn tay đổ mồ hôi, vừa cắn răng vừa rung đạp mãi trên cái thắng xe… không nhìn sao được cái cảnh đẹp của trần gian trước vòm mây trắng?

Qua khỏi 2 đèo trên đường 550 dẫn ta xuống một thung lũng - đó là Montrose. Từ đây vào cửa Nam của công viên chỉ có khoảng 15 phút lái xe. Ngoài cửa Nam, ta có thể vào cửa Bắc qua Crawford. Tuy nhiên 2 lối vào sẽ không gặp nhau trong công viên vì hố sâu ngăn cách.

Nhà tiếp tân cửa c.v. Black Canyon không to lắm. Nơi đây có chổ để làm vệ sinh và nước máy cho ta uống trước khi đi xem cảnh. Ngoài cổng có ông "park ranger" dùng ống kính thiên văn với cái kính lọc đen để cho ta quan sát sự bừng sáng "flare" đột khởi trên mặt mặt trơi. Thường ngày có chương trình giáo dục về thực vật, thú dã sinh và khoáng vật vùng nầy. Cororado là một tiểu bang có nhiều tài nguyên dưới đất của Hoa Kỳ.

Vài đặc điểm của "Black Canyon"

"Black" hay "đen" là do sự thiếu ánh sáng trên vách vì hố (canyon) quá sâu làm cho ta thấy đen. Con sông Gunnison đã cào xén núi non vùng nầy. Chỉ cần có 48 miles nó đã đào sâu hơn sông Mississippi làm qua trong 1500 miles (từ Minnesota đến vịnh Mễ Tây Cơ). Người ta thường so sánh: "nếu bỏ Empire State building của New York xuống đáy hố sâu nhất nơi đây, ta còn thiếu 1000 ft để cho đầu tòa nhà nhô lên mặt đất".

Cho đến thế kỹ thứ 19, chưa có bóng người xuống đến đáy của "Black canyon". Người "Ute" (indian) chỉ sống gần miệng hố qua nghề săn bắn. Tên con sông "Gunnison" là tên đặc cho sau nầy để tưởng nhớ John Gunnison [3]. Người "Ute indian" gọi nó là "Tomichi".

So với thung lũng "Yosemite", Black Canyon có dáng hình chữ "V" thay vì chữ "U" - Sự xói mòn nơi đây chỉ do sức nước của con sông Gunnison tạo cho, thiếu sự cộng tác của băng hà. So với Grand Canyon nơi đây có nét thầm kính hơn vì địa bàn của nó chưa bị sụp đổ như thấy qua vùng đá đỏ của Cororado Plateau. Black Canyon có nhiều đá gơnai hay phiến ma (片麻岩/gneiss) và schist.

Sau khi vào cửa Nam, con đường South Rim chạy ở cao độ khoảng 2500 mét dẫn ta đi qua 12 trạm, trong đó trạm Grizzly Gulch, Painted wall và High point là lạ mắt nhất.

Huỳnh văn Ba (2011) ghi lại

Chú giải:

[1] là một nhà thám hiểm đã vào khu vực "Black canyon" năm 1901 để tìm cách dẫn nước sông Gunisson về vùng canh tác lân cận.

[2] Xem "Tuyến đường hỏa xa Durango - Silverton và chuyến đi về dĩ vãng..." qua link:

http://www.erct.com/2-ThoVan/HVanBa/Durangon/Durango%20Silverton.htm 

[3] người đoàn trưởng quân đội Hoa Kỳ trong chuyến đi điều tra con sông nầy và bị người Ute giết chết.

(click vào đây xem toàn tâp photo album)

Cảm tưởng xin gởi về bahuynh@hotmail.com