“Cái điện thoại của Gió – Nghe tiếng than thở của những kẻ còn sống sót”

Huỳnh Văn Ba - Exryu USA (*)

(Phỏng dịch theo chuyện phim phóng sự đặc biệt của đài truyền hình NHK)

Huỳnh Văn Ba

Trong một khoảnh vườn thoạt trông rất hoang sơ trên trái đồi thấp, một cái bót điện thoại đứng cô đơn nhìn ra vịnh biển của Otsuchi (大槌), tỉnh Iwate (岩手) – Nhật Bản. Ngoài khơi kia là Thái Bình Dương. Cái bót có dáng như cái lồng chim hình hộp lợp kính trong với khung gỗ trắng. Nhìn bên trong người ta thấy có một máy điện thoại màu đen thời xoáy vòng. Kế bên có một tập giấy nốt, cây viết và lời khuyên nhủ của chủ nhân.

ghost phone.jpg

「風の電話は心で話します静かに目を閉じ耳を澄ましてください風の音が又は浪の音が或いは小鳥のさえずりが聞こえたならあなたの想いを伝えて下さい」

(Khi nói qua điện thoại gió bạn hãy nói bằng con tim. Im lặng, nhắm mắt rồi lắng tai. Hãy nghe tiếng gió thổi, tiếng sống vỗ, tiếng chim hót. Xin ghi lại cảm nghĩ của bạn)

Gần cuối năm 2010 sau khi người em họ của Sasaki Itaru (佐々木格) mất ông dựng lên một cái bót điện thoại có khung kính trên trái đồi quạnh hiu gần nhà để khi nhớ ông dùng nó liên lạc với người em họ. Cái điện thoại cổ ông lượm được do ai vứt bỏ chẳng có dây liên kết với thế giới bên ngoài. Mặc dù có vẻ nghịch lý ông Sasaki chẳng màng đến điều đó. Trong tâm thức ông tin rằng mình có thể nhắn nhủ lời thương yêu đến người em quá cố qua hơi “gió”.....

Tháng 3 năm sau đó (03/11/2011) vùng Tohoku Nhật Bản bị một tai ách vô tiền khoáng hậu trong lịch sử: trận động đất đến 9.0-9.1 (M_w) xảy ra dưới đáy biển ngoài khơi gây ra sống thần (tsunami) cao 9.3 mét cuốn hết các làng mạc dọc theo bờ biển, và sự phát nổ của nhà máy phát điện hạt nhân Fukushima do ngập lục tạo ra.　

Làng Otsuchi sau sống thần

Trong 16,000 cư dân của Otsuchi sống thần đã mang đi 1285 sinh mạng - trong đó có 421 người chưa tìm ra được thi thể. Tuy không bị thiệt hại về nhà cửa và sinh mạng nhờ ở trên một địa thế cao, ông Sasaki cũng cùng mang một vết thương đau không kém mọi người trong làng.

Trong ngày đại thiên tai đó ông Sasaki đứng trên đồi mắt nhìn xuống cửa biển Otsuchi. Ông chứng kiến tất cả sự tàn phá của sống thần “tsunami”. Để giúp phần nào làm diệu nỗi đau đớn cùng cực của thân nhân còn sống sót, ông tình nguyện mở cửa cái bót điện thoại “gió” cho mọi người đến viếng. Lần hồi nhờ sự giúp đỡ của người có hảo tâm xa gần, 1 cái băng ghế, giàn hoa, cái chuông gọi hồn mê, tượng “Thiên sứ” được thêm vào. Khi ngồi nghỉ chân trên băng ghế nhìn ra biển, người ta thườg liên tưởng đến một cái vườn kỷ niệm. Họ trầm mặc giây phút để cầu nguyện cho những cô hồn còn lưu lạc hãy mau trở về với gia đình thân tộc.

Mỗi ngày ông Sasaki thức sớm ra vườn nhổ cỏ, lau chùi quét dọn cái bót điện thoại. Ông sống cuộc đời người làm vườn rất đạm bạc. Nhà ông như cái chòi, khi không có điện ông Sasaki đốt củi để sưởi ấm và đèn cầy để có ánh sáng ban đêm. Nhà hết nước chảy trong mùa đông ông dùng nước ngầm, mọi điều đều tự túc...Nhưng lòng vị tha của ông Sasaki khó có thước nào đo lường được!.

Sau biến cố đó báo chí Nhật có đến vùng Tohoku để săn tin về hậu quả của trận thiên tai và có đi ngang đây. Dần dà tiếng đồn về cái điện thoại “gió” đến tai họ. Đài truyền hình NHK liền gửi phóng viên lên Otsuchi để điều tra và làm phóng sự. Họ đặt máy ghi âm máy thu hình ẩn từ xa.

Mười giờ đêm ngày mồng 10 tháng 3 năm 2016, tức 5 năm sau thiên tai sống thần Tohoku, NHK cho thính khán giả Nhật xem bộ phim phóng sự đặc biệt nhan đề là “Kaze no denwa – Nokosareta hitobito no koe” (風の電話 ~残された人々の声~／Cái điện thoại của gió – Nghe tiếng than thở của những kẻ còn sống sót ).

Sau đây tôi xin ghi lại vài khúc của phim “Cái điện thoại của gió – Nghe tiếng than thở của những kẻ còn sống sót”.

“Mine...Em có nghe anh chớ, sao bỏ ra đi tìm mãi không được? – Hãy trả lời đi em...” – một người đàn ông không tên cầm ống điện thoại tức tưởi. Ngoài trời rất âm u...Buồn. Lặng tanh.

Một ngày đông nắng ấm bà cụ cùng 2 đứa cháu vừa bước lên đến đồi. Thằng bé nhỏ hơn chạy tung tăng như con chim sẻ. Họ hướng về cái bót điện thoại như đã quen với nơi nầy. Khi đến nơi cụ bà thúc giục “cháu nói đi”. “Vâng” - Thằng anh tuân lời. “Moshi moshi (a lô a lô)...ông nội, cụ vẫn khỏe mạnh chớ. Xong học kỳ nầy cháu sẽ lên lớp Tư. Bà nội vẫn thường...cụ đừng lo. Em Daina (醍奉) năm tới sẽ lên lớp hai”- Có tiếng bà nội đính chánh phía sau: ”học - kỳ - sắp - đến!”. Rồi nó đưa điện thoại cho em. Thằng bé ngập ngừng: “O-ka-wa j-i-i-chan (ông nội Okawa) ơi....cháu đã học bài xong rồi...đừng lo nhé” rồi ngừng lại. Có tiếng bà nhắc: “còn nói gì nữa?”. Thằng bé nói tiếp: “chúng con đều mạnh giỏi hết đấy... Bái bai!”.

Ra bên ngoài bà Okawa Sachiko (大川幸子) cho biết là gia đình bà có nhiều thân nhân bị nước cuốn đi. Cậu bé Daina vừa cười tủm tỉm vừa nói với bà của mình: “hình như cháu nghe cụ nhắn nhủ điều gì đó...”. Mỗi khi nhớ đến chồng bà Okawa dẫn cháu lên đây để có dịp trút đi mối ưu sầu, cùng lúc để ông nội nhìn thấy cháu lớn lên. Lúc còn sống cụ Okawa rất thương cháu. Hai chú bé còn quá trẻ khi thiên tai xảy ra nên chẳng hiểu nỗi tâm tư của bà nội khi được dẫn đến nơi đây.

Một buổi chiều lộng gió 3 người đàn bà lớn tuổi hiện ra. Họ là bạn đồng cảnh ngộ với nhau cùng có thân nhân mất mạng trong trận sống thần Tokoku. Hai người mặc áo choàng đỏ nói nhỏ nhẹ: “thôi lần nầy chị Maekawa vào trước đi...” rồi tiễn đưa bà kia.

Người mặc áo nâu cúi đầu chầm chậm bước vào cái bót. Bà bắt đầu gọi ai nhè nhẹ như tiếng ru con : “moshi moshi....Masa đó chăng?, mẹ anh đây. Đã mấy năm rồi...muốn nghe tiếng anh nhưng chờ mãi chưa có tin gì cả”. Bà Maekawa (前川) thổn thức: “Cả nhà đều mạnh giỏi...anh cứ an tâm. Mấy đứa nhỏ của anh ai cũng biết tự lo. Mỗi khi nghe tiếng xe hơi đến gần nhà tôi cứ ngỡ anh về. Thật hồi hộp nhưng rồi...”. Bà im lặng hồi lâu và lấy tay chùi nước mắt. “Sáng, trưa, chiều bố anh làm cà-phê cúng trên bàn thờ rồi ngồi bất động nhìn về tấm ảnh của anh. Mọi người đều nhớ anh như ngày hôm qua”. Rồi như âu yếm với đứa con trai lúc còn bé thơ: “Thôi... tôi xin phép đi về. Xin hẹn lại ngày khác nhé....hẹn lại ngày khác nhé...”.

Mắt rất trều mến, hai người bạn chờ bên ngoài đến đón. Bà Maekawa cuối đầu: “Xin cám ơn...nhờ có hai chị tôi mới đủ can đảm đến đây. Không biết anh ta có nghe được không...Lời nói của tôi như đã được mang đi theo gió...”. Hai người bạn an ủi: “khi nói ra hết điều u uất trong lòng chị đã truyền đạt được điều mình muốn nói, chắc phải có người nghe...”. Mặt bà Maekawa tươi sáng ra: “tôi cảm thấy như được giải thoát”.

“Dù có khốn khổ đến đâu khi người ta còn hy vọng thì vẫn có thể sống được.Vì thế khi nghĩ đến đó, ta phải nghĩ đến những kẻ tử vong không có nơi trở về...” – ông Sasaki chia sẻ suy nghĩ của mình với ký gỉa khi được phỏng vấn.

Người Nhật có vẻ rất nhẹ nhàn với nhau khi gặp điều khó khăn. Họ biết tương trợ đùm bộc, nhường nhịn, hy sinh cho kẻ đau khổ hơn mình như chúng ta đã từng thấy trên màn ảnh TV khắp thế giớ sau trận sống thần vô tình.

Một ngày âm u có tuyết rơi, một người đàn ông mặc áo da ngoài 70 bơ phờ đi về cái bót điện thoại một cách chậm rãi – “đây rồi...”. Vào bên trong ông ta xoay số đủ như thuở xưa. “Moshi moshi...mình đó hả...nghe rỏ không? Bây giờ đang ở đâu? Có gặp Miyuki và bà nội không? Trời lạnh như thế nầy coi chừng bị cảm đấy. Mọi người đang chờ đợi. Tôi sẽ cất lại căn nhà để cả gia đình cùng ở chung ấm cúng. Hãy về nhanh đi... tôi nhớ mình quá...”. Người đàn ông nầy mất người mẹ, vợ và đứa con gái.

Khỉ được phỏng vấn, ông thố lộ: “mặc dù nói là mất tích nhưng đến nay tử thi chưa tìm được, tôi chưa tin là người thân của tôi chết...Dư luận trong nước kêu gọi mọi người hãy quên để hướng về tương lai, nhưng theo chỗ tôi nghĩ đó là lời kêu gọi trống rỗng. Tương lai sau một tai họa phải là hướng về người bất hạnh. Chúng ta phải cố gắng tìm họ cho được chớ không phải để tìm cách quên cho nhanh...”.

Trên đồi tuyết phủ trắng. Bên trong bót sau đó có tiếng xoay vòng số liên tục, rồi giọng người đàn ông còn trẻ xụt xùi than khóc: “cha, mẹ, Mine, Issei. Bây giờ đang ở đâu, sao không cho tôi biết? Đã gần 5 năm rồi chưa tìm được dấu tích gì cả. Nếu nghe tôi nói xin trả lời cho dù là một lần thôi...”. Mặt gụt xuống anh năn nỉ thiết tha: “Issei...Issei...hãy gọi “papa” một lần nữa cho bố nghe....Con hãy gọi đi”. “Nhà mới đã cất xong nhưng cha, mẹ, Mine và Issei chưa trở về. Vậy cất nhà lại làm chi?. Cuộc đời nầy còn có ý nghĩa gì?...”.

Trên đồi hoang có tiếng con quạ vô tình gọi đàn. Ánh sáng buổi chiều mùa đông ảm đạm làm cho cảnh vật trông thật buồn tẻ. Từ xưa Tohoku đã từng là nơi nghèo khó nhất nước Nhật – đó là quê hương của nàng “Oshin”. Mùa đông tuyết phủ nhiều tháng. Cho đến đầu thời Showa 40’s (1960’s) xí nghiệp kỹ nghệ chưa lan đến vùng nầy nhiều. Đàn ông nhà nông thường rời làng xuống vùng Yokohama – Kawasaki và Tokyo tìm việc kiếm ăn thêm gọi là “Dekasegi”. Người Tohoku có rất nhiều kiên nhẫn. Họ chẳng màng làm lao động nặng. Những nhà ga như Ueno, Takadanobaba là nơi họ thường tụ hợp khi đến Tokyo.

Một người đàn ông khác khoảng 70 có vẻ ngại ngùng khi mới đến. Ông đi một vòng rồi mở cái cửa của bót điện thoại – “đây rồi”. Bên trong ông cũng xoay máy như mọi người rồi lầm bầm “không nghe ai trả lời”. Sau vài phút im lặng ông bắt đầu cuộc đàm thoại qua gió: “moshi moshi... Nobuyuki, nghe bố nói không? Mẹ có ở bên cạnh chớ?. Tội nghiệp quá...con có gặp ông bà nội nữa chớ?...”. Ông ta sục sùi: “má nó ơi...thôi để tôi về. Ít hôm nữa sẽ trở lại .. Ít hôm nữa sẽ trở lại”.

Bước ra khỏi cái bót điện thoại người đàn ông có gương mặt buồn bã được anh phóng viên NHK chận hỏi: “ông từ đâu đến?”. Ông ta rất ngạc nhiên rồi trả lời: “Yamada”. Làng Yamada (山田) cách đây khoảng 40 phút lái xe. Ông Ishisaki (石崎) có người con trai tên là Nobuyuki (信幸) bị sống thần cuốn đi. Ông bắt đầu chia sẻ: “tôi đến đây để tìm mối an ủi. Sau thiên tai tôi và má nó rời nơi đây về ở trong khu chung cư cho nạn nhân thuộc làng Yamada. Rồi móc túi ra cái bằng lái xe, vừa nói vừa chảy nước mắt:”đây là hình của thằng con tôi. Về Yamada được 3 năm khi đầu óc bắt đầu diệu vợi thì nhà tôi ngã bịnh rồi mất năm sau đó”. Ông Ishisaki bây giờ sống cô đơn. Khi về nhà ông thường trầm ngâm rồi nói chuyện tự nhiên như nói với một bóng hình ẩn đâu đó. 　　

Ngoài đường quốc lộ chính của tỉnh Iwate sự tái kiến sau thiên tai có nhiều kết quả. Nhưng trong những làng hẻo lánh như Otsuchi cát buội còn hòa trộn trong không khí. Xe “trắc” đến lui mỗi phút nhưng chưa thấy kết quả cụ thể. Người dân làng còn phải sống nhẫn nại trong những căn nhà thiếc tạm bợ. Có lẽ phải chờ thêm 3 năm nữa mới đủ nhà ở cho toàn cựu dân cư theo tiêu chuẩn mới của chính phủ. Cái bót điện thoại của ông Sasaki vẫn tiếp tục phục vụ khách đến viếng từ xa hay gần.

Ngày hôm đó cũng còn trong mùa đông lạnh lẽo, một người đàn bà trọng tuổi hối hả leo lên đồi đến cái bót điện thoại. Bà có vẻ ngập ngừng ngó xung quanh như sợ có người theo dõi rồi bước vào trong. Chốc lát sau đó bà xoay số 42 area code và số điện thoại của nhà xưa. Bà đưa ống nghe lên tai lắng nghe rồi đứng trầm mặc. Hơn 5 phút chẳng thốt ra lời ngoài khi đưa ngón tay lên vuốt nước mắt trên má. Gương mặt bà có vẻ rất khắc khổ.

Khi bước ra ngoài người phóng viên đến hỏi bà gọi điện thoại cho ai. “Đó là cho chồng của tôi. Tuy chẳng nói ra lời nhưng tôi đoán ổng hiểu hết”. Bà Hirano Kikue (平野菊枝) trước kia cư ngụ trong làng nầy. Sau khi chồng bị sống thần cuốn đi bà dọn về Hanamaki (花巻) cách đây khoảng 90 phút tìm việc làm mới. Lý do bà đến đây là để hỏi ý kiến của chồng. Lúc sinh thời ông Hirano làm nghề đánh cá viễn dương nên ít khi ở nhà. Khi về ông lại nhậu nhẹt suốt ngày với bạn bè đồng nghiệp. Tuy nhiên sau đó giữa 2 người có mối ân tình lâm ly khiến bà thương chồng tha thiết....Thoạt tiên sự ra đi của ông Hirano làm cho bà không còn muốn sống. Nhưng rồi bà đổi ý, biết đâu chồng mình lúc nào cũng ở cạnh bên để bảo vệ vì thế bà tin rằng mình có thể sống lâu. Bà ngượng cười trong nước mắt. Mỗi buổi chiều tối bà làm cơm cúng và dân rượu cho chồng.

Một ngày đông trời xanh mây trắng ông Sasaki Kazuyoshi (佐々木一義) đến dùng cái điện thoại “gió” 6 lần để báo cáo với vợ về hiện tình trong gia đình: “Hôm tháng 12 vừa qua con Nao đi khám được bác sĩ cho biết cái thai ngược trước đây đã xoay trở về. Tháng 2 nầy chúng mình sẽ có cháu trai đấy. Mẹ nó chờ tin vui nhé”. “Hôm nay không hiểu sao anh nhớ má nó quá nên phải ra đây để gặp....”. Mắt ông mơ màng trong sung sướng...trong đau buồn.

Ông Sasaki ở làng Rikuzen Takata (陸前高田) cách đây hơn 90 phút lái xe. Ông móc hình gia đình ra cho người phóng viên xem. Là trưởng nam của một tiệm tạp hóa lâu đời ở Rikuzen Takata, ông Sasaki nối nghiệp cha sau khi cụ mất. Lúc trẻ ông yêu Miwako (美和子 ) vô cùng, nhờ sự kiên nhẫn của mình qua nhiều lá thư tỏ tình ông lấy được bà làm vợ. Hai người có được 4 đứa con và cuộc sống rất sung túc. Không may sau 25 năm làm chủ tiệm ông phải đóng cửa vì cạnh tranh không lại tư bản lớn hơn. Ông Sasaki định bỏ Rikuzen Takata ra đi tìm việc mới để sinh nhai nhưng vợ ông quyết tâm ở lại nơi sinh quán nầy. Họ sống thiếu thốn sau đó nhưng cảm thấy rất hạnh phúc vì lúc nào cũng có bên nhau như hình và bóng. Ngày 11 tháng 3 năm 2011 trận “tsunami” tàn ác đã cướp đi sinh mạng người vợ kính yêu của ông Sasaki. Ngày ngày sau đó ông sống bơ phờ. Chẳng ngại đường xa khi nhớ Miwako ông lái xe đến đây để tìm bà.

Chiều ngày 11 tháng 3 năm 2012 đúng vào lúc 2 giờ 46 phút dân Otsuchi và các tỉnh tòan vùng Tohoku có cử hành lễ mặc niệm cho những người bất hạnh đã bị sóng thần cuốn đi. Đó là giây phút bắt đầu cho mọi mối kinh hoàng. Hình ảnh trên TV cho thấy người ta đứng trầm mặc hướng ra biển khơi, trong đó có một em bé gái khoảng 2 hay 3 tuổi được bế trong vòng tay mẹ, mặt em căng thẳng, mắt nhắm lại như cố đè nén sự xúc động trong lòng. Trong ngày lễ đó mặc dù tuổi cao và vừa bình phục sau một cuộc giải phẩu, Thiên Hoàng Akihito (明仁) và Hoàng Hậu Michiko (美智子) Nhật cũng có đến tham dự. Điều nầy cho thấy tấm lòng ưu ái thiết tha của nhà lảnh đạo tinh thần xứ Phù Tang đối với người dân.

Trên dốc đồi một người đàn ông mặc áo công xưởng trông rất cứng rắn vừa đi vừa chạy. Ông ta hướng về cái bót điện thoại. Khi đến nơi ông đi vòng quanh ngó vào bên trong và hơi hoài nghi. “Sao không có dây liên lạc đâu cả” – ông lắc đầu thắc mắc. Sau vài giây ngập ngừng ông bước vào trong cũng như những người đến trước đây, rồi bắt đầu xoay số gọi, vọng trầm ấm đôi khi cắt ngắn: “Chắc bạn vẫn khỏe?...tôi xin báo cáo vài lời. Sau mấy năm bây giờ đã có cháu rồi đấy. Nhớ ngày xưa quá, chừng nào gặp lại tụi mình sẽ đi nghe nhạc Jazz nữa nghe...Tôi sẽ trở lại thăm...”.

Ông Usuzawa Tomihisa (臼澤富久) có người bạn thân từ thời tiểu học bị mất tích trong thiên tai. Ông giải thích với người phóng viên: “cái điện thoại lạ kỳ nầy có sức làm cho nước mắt chảy. Khi nước mắt tràn ra rồi thì mối u uất trong lòng cũng cùng nhảy ra...”. Ông cúi đầu từ giả sau khi đóng cái cửa bót một cách cẩn thận như để tỏ sự biết ơn của mình với Trời Phật. Rồi như lúc đến đây ông vừa đi vừa chạy xuống đồi. Có lẽ ông Usuzawa đang ở giữa chừng với công việc của hãng.

Trời tháng 3 Otsuchi vẫn còn lạnh. Trên lề đường xa lộ dọc theo vịnh biển một cậu học sinh trung học tay cầm bản đồ mắt nháo nhác tìm kiếm phương hướng sau khi xuống xe đò. Chờ cho chiếc xe cam nhông chạy khuất cậu băng ngang đường rồi hướng về phía đồi. “Đây rồi” cậu ta hấn hở nói khi đến cái bót điện thoại. 　

Khi vào bên trong cậu học sinh im lặng khá lâu. Rồi có tiếng khóc nức nở: “Bố ơi bố vẫn khoẻ...cả nhà ai nấy đều bình yên hết và rất nhớ bố. Hiện giờ đang ở đâu, sao không có tin tức gì cả?”. Ngừng lại chốc lát rồi nói đứt đoạn: “Bố...con muốn hỏi một điều thôi. Tại sao bố phải chết, tại sao?”. ”Mẹ là người đau khổ nhất trong gia đình, thiếu bố mọi việc đều đổ lên đầu mẹ...”. “Mấy năm nay gia đình đã đi tìm bố khắp nơi nhưng chưa thấy tông tích gì cả”. “Trong trường chỉ có con là mồ côi cha thôi, tại sao vậy bố? Mỗi khi có đề tài thảo luận gì liên quan đến gia đình, thầy cô và bạn học cố tránh đụng đến chữ “cha”, con biết họ rất tế nhị không muốn làm cho con buồn”. Vừa khóc vừa hỏi: “Bố ơi.... sao cho đến giờ nầy con chưa quên được, tại sao vậy bố?”.

Cậu học sinh Kozaki Ren (幸崎廉) lúc đó 16 tuổi có gương mặt minh mẫn, lúc đầy cương nghị, lúc buồn hiu...”Em từ đâu tới?” – người phóng viên đến hỏi. Cậu ta trả lời: “tôi từ Hachinohe cách đây khoảng 4 tiếng”. “Xa thế?”. Rồi Ren cho biết lý do đến đây một mình vì muốn hỏi bố một điều riêng tư.

Làng Hachinohe (八戸) thuộc tỉnh Aomori (青森) nằm về phía Bắc của Iwate. Tuy cùng ngó ra Thái Bình Dương nhưng nhờ có eo biển cong nên tránh được thiệt hại nặng. Cha của Ren làm nghề lái xe tải di chuyển khắp nơi. Ngày hôm đó do số mệnh an bài lộ trình ông bị thay đổi phải chạy ngang bến phà Ofunato (大船渡) vào lúc sống thần đánh tới nên bị cuốn đi mất.

Gia đình Kozaki Ren còn lại bốn người: mẹ Hitomi (ひとみ), em gái Rin (鈴) 14 tuổi và em trai Riku (陸) 12 tuổi. Chiều ngày trước của thiên tai cả nhà cùng đi tắm chung ở nhà tắm công cọng. Hai đứa con trai với bố vào phòng nam còn mẹ với Rin vào phòng nữ. “Chắc Ren đã nói với bố nó rất nhiều chuyện...Hai người rất khắn khích” – Bà Hitomi kể cho người phóng viên nghe.”Bố thương Riku hơn con...” – Ren phản đối mẹ. “Tại vì Riku bé nhất trong gia đình con đâu ganh thế được”- mẹ mắng yêu.

Năm năm sau thiên tai bà Hitomi làm nghề bán bảo hiểm để nuôi con. Mỗi buổi sáng lúc mẹ đi làm đột nhiên Ren đến ôm mẹ. “Anh nầy coi vậy chớ còn nhõng nhẽo lắm...chưa muốn rời tôi đâu” – bà Hitomi vừa mĩm cười vừa liếc nhìn con, “rất dễ thương”. Ren đỏ mặt: “rủi mẹ chết thì phải làm sao?. Mẹ chết thì chúng con cũng phải chết...” rồi thả lỏng để cho nước mắt tràn lên trồng. Mẹ nói: “không chết...chưa đâu. Muốn chết mẹ cũng chết không được...”. Rin và Riku ngồi gần đó im lặng.

Từ ngày cha mất 4 mẹ con lúc nào cũng ở gần sát bên nhau, lúc ra ngoài cũng như lúc ở trong nhà. Nhưng không ai muốn nói chuyện đến người cha của nhà nầy, nhất là Rin.

Một hôm cuối mùa đông năm 2016 nhờ có trời trong Ren đề ngị với gia đình cùng nhau đi thăm cái điện thoại “gió”. Trên đồi gió lộng làm cho hàng cỏ may nghiêng ngã. Đến nơi Ren vào trước nói rất ngắn với cha: “hôm nay con dẫn mẹ và 2 em đến thăm bố” rồi hớn hở chạy ra. “Sao mà nói ngắn vậy” - mọi người cười hỏi.

Sau đó đến phiên Rin và Riku vào bót cùng lúc. Cho đến nay Rin vẫn giữ im lặng về cha. Cô năn nỉ em trai đứng đó với mình.”Đừng trêu chị...”. Rin bối rối hồi lâu “biết nói gì đây...” rồi mếu máo: “Bố...con xin lỗi bố. Hồi đó con thường trêu bố là “hôi mùi” sau công việc...Bố hứa sẽ mua cho con cái đàn violin. Nhưng thôi...con sẽ tự mua. Con đang chơi tennis ở trường trung học, bố hỗ trợ tinh thần cho con nhé. Con hy vọng sẽ vào được 1 trong 8 vị trí đầu của trường, bọn con trai sẽ phục con”.

Ra bên ngoài cô gái lấy khăn tay chùi nước mắt. Sau đó đến bà mẹ. Ren khom lưng tiễn mẹ đi. Bên trong bà Hitomi cầm ống nói lên, thút thít hồi lâu rồi bắt đầu nói, nhiều lúc đứt đoạn.

“Em không biết phải bắt đầu bằng chuyện gì...cho đến nay em vẫi chưa tin được là anh đã qua đời...Còn nhiều việc chúng mình muốn cùng thực hiện với nhau”. “Ngày xưa mỗi khi anh xa nhà chúng mình thường hỏi nhau qua điện thoại “còn sống hả?...Vâng vẫn sống đây...”, đó là câu trao đổi âu yếm nhất của vợ chồng mình. Bây giờ không còn dịp hỏi nữa. Buồn ơi...Anh sẽ trở về chớ, bao nhiêu năm chúng em cũng đợi”.

Ra bên ngoài bà Hitomi thố lộ với người phóng viên: “lúc chồng mất tôi cũng muốn đi theo. Nhưng rồi nghĩ lại biết đâu rồi có ngày bố mấy đứa nhỏ sẽ về, chính vì thế tôi phải cố gắng hy sinh nuôi 3 đứa con thơ cho đến lúc thành người. Tôi chưa có thể chết được”. “Nhiều lúc thấp thỏm không biết tin gì sẽ tới”. Sau thiên tai đây là lần đầu tiên gia đình để lộ cho thấy cái nội tâm của mỗi người về chồng về bố. Hình như không còn sức để giấu giếm với hau nữa.

Nãy giờ bên cạnh anh, chị và mẹ Riku đùa cợt rất thản nhiên, có lúc khuyến khích chị mình, trêu chị mình sao mít ướt quá. Lúc cha mất cậu út mới lên 6 nên chắc chẳng còn nhớ cha rỏ lắm. Đến lúc lắng tai nghe mẹ nói với người phóng viên “tôi muốn chết theo ổng nhưng chết chưa được vì phải cố gắng hy sinh nuôi 3 đứa con thơ cho đến lúc thành người...”, tự dưng như dây đã bị căng đến mức độ tối đa giờ là lúc phải đứt, Riku cuối mặt đưa tay lên che dòng nước mắt tuôn trào. Cậu ta khóc nức nở. Khi chị và anh đến an ủi, mẹ vẫy tay “để cho em khóc...”. Thì ra Riku đã tự kèm nén cảm xúc của mình quá lâu. Cậu út cứng đầu, giả vờ tỉnh bơ nhưng thật ra dưới cái khuôn mặt còn ấu thơ đó nó cũng có một cảm tình sâu đậm đối vơi bố như mọi người. Giờ là lúc chịu hết nỗi nữa thằng bé phải để lộ nó ra.

Hòn Horaijima - 蓬莱島 (Bồng Lai Đảo)

Ngày hôm đó là lần đầu tiên gia đình ông Kozaki được giải thoát. Họ đã để cho kho nước mắt tìm đường nhảy ra khỏi tâm hồn. Sau tiếng khóc có tiếng cười. Một niềm hạnh phúc nho nhỏ hiện ra trên gương mặt của mọi người. Đây là lúc con cái nhắc lại những kỷ niệm đẹp sống với bố. Có lúc trách thương, có lúc phân bì sao bố thiên vị giữa mấy đứa con. Người Nhật cũng giống như người Việt chúng ta khi nói là “ghét” nhưng sự thật là “thương” vô cùng. Bà mẹ hỏi con gái “lúc nãy con có cho bố biết là sẽ học ngành gì sau khi xong trung học”. Ren bẽn lẽn:”con chưa nghĩ ra lúc đó...”. “Có phải nghề cô giáo vườn trẻ...”. Ren lắc đầu: “không chừng là y tá đó mẹ...”.

Đàn sau màn ảnh có tiếng dương cầm nhả ra từ nốt từ nốt rất êm đềm. Vịnh Otsuchi hôm nay lặng sóng. Mấy cây tùng trên hòn Horaijima (蓬莱島) vẫn xanh tươi khoe sức sống như chẳng biết gì đã xảy ra nơi đây 5-6 năm trước. Hay họ biết nhưng giả vờ cố giấu kín trong lòng như cậu bé Nhật Kozaki Ken đang đứng trên đồi?

Người Nhật thường dùng từ “kiki” sau một tai họa khủng khiếp và viết là “危機” (nguy cơ)- một phức từ chữ Hán có lẽ là do người Nhật đặc ra. Theo một số học giả “危” có nghĩa là hiễm nguy, “機” là cơ hội (1). Vậy thì trong hiễm nguy cũng có cơ hội đi theo sau. Tôi hy vọng rằng người Nhật ở Tohoku sẽ tìm lại được niềm tin sau hơn 6 năm làm nạn nhân của “tsunami”, động đất và phóng xạ hạt nhân. Cũng như nhiều người yêu hòa bình trên Thế Giới tôi xin cầu nguyện cho nhân dân toàn nước Nhật mau vượt qua được mọi khổ nạn để tái kiến đất nước. ”Hora, “nana korobi ya oki” to iu kotoba ga aru no dewanai ka?” (Nầy nhé, còn nhớ câu “ngã 7 lần đứng lên 8 lần chớ?).

Naruhodo!

(một ngày nghỉ ... ở nhà tháng 9 năm 2017)

----------------------------------------------------------------------------------------------------

Chú thích:

(1) Đề tài về ý nghĩa của chữ “危機” còn đang được tranh luận giữa nhiều học giả. Nơi đây tôi chỉ chọn một trong các cách giải thích cho hợp với bài viết nầy, tự nó không có tính tuyệt đối.

Cho đến ngày 11 tháng 3 năm 2017, qua số chữ ký và lời ghi trong mấy quyển nốt của cái bót điện thoại ông Sasaki ước lượng có trên 25,000 người đến dùng cái điện thoại “gió”, trong đó có cả người ngoại quốc.

Ngày nay bên cạnh đó ông Sasaki cất thêm nột ngôi nhà đá bằng mồ hôi và sức lao động của mình. Ông dùng nó làm một thư viên và đặc tên là “Thư viện của rừng xanh” (森の図書館). Trong tương lai ông có kế hoạch xây thêm nhà trọ bằng đá cho khách phương xa đến thăm có chỗ trú.

In Japan, 'Wind Phone' Links Living With Departed

Ông Sasaki Itaru

Sau đây là link về phim phóng sự của NHK trên Internet các bạn có thể dùng để tham khảo.

https://www.youtube.com/watch?v=ke-H5EEqvRs

https://www.youtube.com/watch?v=yhvKIt5Ktbg

® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ý của tác giả
và ghi rõ nguồn lấy từ www.erct.com"

* Anh Huỳnh Văn Ba (67, Meisei - Tokyokyouikudai - Todai) không những là một nhiếp ảnh gia trong gia đình Exryu, anh Ba còn là vận động viên về leo núi, xe đạp và nuôi bonsai. Anh Ba và anh Võ Văn Thành (68, Nodai) đã từng dùng xem đạp đi khắp nước Nhật và xuyên lục địa Hoa Kỳ. Qua những lần đi này anh Ba đã có nhiều tác phẩm hình ảnh khắp nơi. Anh H.V. Ba hiện đang làm việc và sinh sống tại Ohio.

Cảm tưởng xin gởi về bahuynh@hotmail.com

[ Trở về đầu trang ]