Lá thư Bắc Kinh - 3

Đào Tơ (64, Tokodai)

Lá thư từ Bắc Kinh kỳ này không phải được viết từ Bắc Kinh, mà từ tùm lum nơi, bất cứ nơi nào mà Skype có thể "chạy" được. Đó chỉ vì một lý do rất dễ hiểu là, cứ nơi nào có Skype, mỗi lần tôi mở máy, bất luận máy của ai, desktop hay laptop, là y như rằng ERCT đều hiện lên "đòi nợ" - "Chị viết bài xong chưa?, sao lâu quá mà không thấy gửi?". Mới chân ướt chân ráo đến Melbourne, vừa được anh Trung đưa về nhà, hay một bữa đến thưởng thức món bún bò Huế ở nhà ông SB sau một buổi chạy bộ đua ở công viên gần nhà anh Trung, ngay cả đến lúc vừa về lại nhà ở Redwood, chưa kịp thở sau mười mấy giờ mất ngủ trên máy bay từ Sydney... cứ hễ đụng đến cái máy là y như rằng đã thấy ông chủ nợ đòi bài. Hình như ERCT không bao giờ ngủ vì giờ nào mở máy cũng thấy ông online. Hèn gì mà bài vở ERCT lúc nào cũng phong phú và "nóng hổi, vừa thổi vừa ăn".

Thôi, tả oán ERCT đến đây tạm đủ rồi, bây giờ phải trở lại chuyên Bắc Kinh vậy. Lần trước tôi viết đến đâu rồi nhỉ, và đã hứa hẹn sẽ viết thêm những gì? Nếu có hứa, thì mấy lời hứa đó chắc chắn đã "tan tành" theo những cơn mưa lúc rả rít, lúc tầm tả, theo những tiếng cười rộn rả khi tay bắt mặt mừng với những khuôn mặt đã một thời thân quen, theo những giọt lệ âm thầm rơi trong từng khoé mắt hôm đến thắp nén hương trước bàn thờ vị sempai khả kính, theo từng lượn sóng êm đềm đập khẽ vào những bãi cát trắng mịn, theo những giọt mưa bong bóng trên mặt biển xanh lơ... của khoảng thời gian ngắn ngủi mà chan hòa tình cảm trong chuyến Úc du vừa qua. Nhưng dù có tìm được cơ man nào là lý do để khỏi viết "Lá Thư Từ Bắc Kinh 3" này, chắc tôi cũng không làm sao lọt khỏi sự truy nả sát cánh của ông chủ nợ tài tình ERCT, thôi thì đành ráng bóp cái đầu hai ba thứ tóc này mà nhã cho ra cái bài đã lỡ hứa, về mùa đông đầu tiên ở Bắc Kinh.

Vừa trở về từ vùng cây cối xanh um một màu xanh mát mắt, nắng trong, nước ấm, bãi cát trắng phau chạy dọc ven bờ biển với những hàng dừa và hàng dương lả lướt, mà lại phải nhớ lại mùa đông, nhất là mùa đông khắc nghiệt ở một nơi như Bắc Kinh, thật là một đề tài có sức hấp dẫn của một ly nước đá lạnh khi đứng đợi xe bus ngoài trời trong một hôm bão tuyết. Eo ôi, cứ tưởng tượng cái hôm đứng đón, không, phải nói là dành giật, taxi trong cái rét căm căm giữa một rừng người vào giờ tan sở của thành phố Bắc Kinh buổi tối trước ngày về lại Mỹ lần trước, tôi đã hết muốn trở lại thành phố đó. Tay quảy nặng những gói hàng mua vào giờ chót để mang về Mỹ theo lời yêu cầu của mỗi người quen, tôi không cách gì nhanh tay lẹ chân bằng đám người hăm hở ra về để tránh cái lạnh. 

< Hình xe tương tự.  Xe kể trong câu chuyện còn cũ kỹ và tệ hơn nữa>

Cuối cùng, không muốn đứng chết lạnh giữa rừng người qua lại đó, tôi đã mạo hiểm làm một việc mà nhà tôi đã căn đi dặn lại là không được làm: xiêu lòng theo lời mời của một ông lái cái xe - không biết gọi là xe gì, chỉ biết nó là một loại scooter, bên sau kéo thêm một chiếc hộp vuông vức, bên trong có hai cái băng có thể chứa 2 người ngồi, na ná như xe lambretta của Saigon thuở trước, nhưng thô sơ xấu xí và nhỏ hơn. Thấy tôi đứng thiểu não dành không nổi taxi, ông trờ xe tới hỏi có đi không. Tôi lắc đầu, một lần. Ông mời nữa, tôi lắc đầu hai lần. Đến cái lắc thứ năm thi cái hộp vuông vức như cái hòm của ông bây giờ trông có vẻ hấp dẫn mời mọc làm sao: bên trong đó chắc chắn phải ấm cúng hơn cái rét mà tôi đang đương đầu không biết cho đến lúc nào ngoài này. Tôi hỏi giá. Ông hỏi tôi đi đâu. Tôi nói tên apartment của tôi, ông không biết. Cũng phải thôi, vì apartment của tôi khá mới, chưa đến một năm. Tôi tả cách đi đến đó, dùng tên Soho, cái apartment lâu đời ở bên kia con đường mà ai cũng biết để làm tham khảo. Ông nói 10 yuan. Tôi nói taxi chạy cũng chưa hết 10 yuan (giá thấp nhất của taxi là 10 yuan). Ông nói 8 yuan vậy. Tôi tự mở cửa cái "hòm" vuông leo vào. Quẳng những gói hàng lên cái băng, tôi thở phào, lòng tự hào sẽ về khoe với nhà tôi hôm nay tôi đã làm một việc mà anh chưa hề hay chưa dám làm. Nhưng niềm tự hào này sống chưa được ba mươi giây thì nổi hối hận không nghe lời chồng đã bắt đầu nhen nhúm trong tôi. Vừa bước chân vào, chưa kịp kéo cái cửa rất lắc lẽo mà mấy phút sau tôi mới biết là không hề đóng kín bao giờ, một mùi thuốc lá nồng nặc đã tấn công chiếc mũi rất nhạy cảm của tôi. Và, tôi cả quyết là nhiệt độ bên trong cái hòm vuông này không cao hơn bên ngoài đến 0.00001 độ Celsius. Ngồi trong cái hộp lạnh ngắt, hôi rình, chạy cà ì cà ịch không hơn tốc độ đi bộ của tôi la bao này, tôi chỉ còn mỗi an ủi là ít ra, rồi tôi cũng sẽ yên ổn về đến nhà, thay vì chạy đôn chạy đáo dành giật taxi hay đầu hàng dậm chân tại chỗ đứng chờ vận hên vớ được một chiếc. Nhưng rồi niềm an ủi khiêm nhường của tôi cũng ngắn số như lòng tự hào của tôi khi nãy. Đến trước Soho, cái apartment mà tôi đã đưa ra làm tham khảo, ông lái hòm không chịu đi nữa, bảo là ban nãy tôi nói đối diện với Soho, thi bây giờ đến Soho rồi. Đúng là đối diện, nhưng đây là một đại lộ 2 chiều, với 4 lanes mỗi chiều, ngăn đôi chính giữa bởi 1 bức tường thấp kiên cố, muốn băng qua phải đi bộ tới ngả tư cách đó hàng trăm thước mới có cây cầu bắc ngang cho bộ hành. Tức là nếu xuống xe nơi này, tôi phải cuốc bộ mấy trăm thước, leo cả trăm bậc thang lên cây cầu bộ hành, băng ngang con đại lộ, leo xuống trăm nấc thang, vòng trở lại mấy trăm thước nữa, vị chi là lội bộ thêm tổng cộng cả cây số đường nữa mới về đến trước cửa tòa apartment của tôi. Tôi phân trần với ông lái hòm như vậy và nhắc rằng ông đã đồng ý chở tôi đến bên kia đường thì ông làm ơn giữ lời giùm. Ông lầu bầu và nhất định không đi. Bây giờ tôi mới hiểu vì sao nhà tôi một căn mười dặn bảo tôi đừng bao giờ leo lên bất cứ loại xe gì ngoài taxi. Tôi nhữ ông thêm hai yuan nữa thì ông ngưng lầu bầu ngay, mở máy chiếc xe cà tàng, theo dòng giao thông như mắc cửi, đánh vòng chữ U qua ngả tư, đưa tôi qua bên kia đường. Khi tôi khệ nệ mang hàng mua sắm lên đến apartment ở tầng 29 của mình, nhà tôi đã có mặt ở nhà từ bao giờ và đang sốt ruột chờ tôi. Trái với những lần trước, hôm nay tôi không ba hoa về những "thành tích" đã đạt được mỗi lần ra phố một mình nữa.

Trở lại chuyện mùa đông Bắc Kinh, bây giờ tôi chỉ còn mỗi một an ủi là, giữa tháng hai, lúc tôi phải trở lại nơi đó, thì những ngày lạnh nhất cũng đã trôi qua rồi. Hơn nữa, tôi sẽ còn dư âm những ngày nắng ấm ở Cairns để sưởi lòng trong lúc chờ mùa xuân đến. Tôi không rõ mùa đông ở Bắc Kinh bắt đầu ngày nào và sẽ chấm dứt lúc nào, nhưng tuần lễ đầu tháng 11, khi tôi trở lại Bắc Kinh sau gần hai tháng ở Cali, cái lạnh đã đủ để trong nhà phải mở máy sưởi. Thật sự, tôi được cho biết là mỗi năm mùa đông được "chính thức khởi sự" vào ngày 15 tháng 11 dương lịch. Đó là ngày mà các công sở và tất cả những nơi cư trú thuộc sở hữu của chính phủ, máy sưởi bắt đầu được mở, trong tất cả những tỉnh lỵ nằm về phía bắc con sông Dương Tử. Còn đối với nhà nước, những tỉnh phía nam sông Dương Tử không có mùa đông. Chắc chắn họ phải nghĩ vậy, vì ở tất cả những tỉnh lỵ hay thành phố đó, không có hệ thống sưởi do nhà nước cung cấp. Những tỉnh nào ở sát phía nam con sông này, như Thượng Hải chẳng hạn, thì dân đi làm công sở giữa những tháng mùa đông cứ chịu khó mà ... co ro. Ngay cả hiện tại, trong tòa nhà tôi ngụ, mỗi apartment đều được gắn liền với hệ thống sưởi từ trung ương, chung cho cả tòa nhà. Hệ thống này không do người cư trú điều khiển mà được cơ quan nào đó mở từ 15 tháng 11 đến cuối tháng hai hay tháng ba gì đó và người cư ngụ không phải đài thọ chi phí sưởi này. Ngoài hệ thống này, còn có những đơn vị sưởi cá biệt cho từng apartment mà người cư ngụ có thể mở lúc nào tùy ý. Dĩ nhiên, tiền sưởi này sẽ phải do người cư ngụ apartment tự đài thọ lấy. Mà cái lạnh ở Bắc Kinh thì thật ra cũng không thể cho là hơn cái lạnh ở Missouri, một tiểu bang vùng Midwest, nơi tôi đã cư ngụ mười mấy năm khi đặt chân lên nước Mỹ. Không phải cái lạnh ôn hòa của miền duyên hải, ở Missouri, đó là cái lạnh khô buốt lục địa, làm lạnh thêm bởi gió nồm thổi từ những cánh đồng phẳng lì chung quanh, không có một ngọn núi nào ngăn cản, còn ở Bắc Kinh thì là từ vùng sa mạc phía bắc thổi xuống, khiến mình cảm thấy cái lạnh tăng lên như thể nhiệt độ xuống hàng chục độ. Nhưng sự khác biệt lớn nhất so với hồi tôi ở Missouri là ở đó tôi không phải bước chân ra ngoài đường một thời gian nào dài đến độ không chịu nổi cái gió cái lạnh chung quanh, vì có đi đâu, phần lớn vừa ra khỏi cửa đã bước liền lên xe đậu ngay trong garage nhà mình, lái thẳng đến nơi muốn đi, thường thì chỉ phải bước vài bước, cùng lắm cũng không quá một vài chục thước đã vào đến bên trong.

Một ngày trước khi tôi phải đi lại Bắc Kinh, trời bên ấy gửi xuống trần xấp xỉ hai tấc tuyết, một kỷ lục trong những năm gần đây, để gọi là quà đón tôi trở lại sau gần hai tháng trốn lạnh. Tôi được cho biết đây là một trong khoảng 10 ngày hiếm hoi mỗi năm mà bầu trời nơi đây trong xanh nhất, vì sau khi tuyết rơi nhiều như vậy, không khí như được lọc sạch những chất ô nhiễm. Khi máy bay đáp xuống phi trường Bắc Kinh, giọng cô chiêu đãi viên nhỏ nhẹ báo nhiệt độ bên ngoài vừa vặn trừ hai mươi bốn độ C. Thế là cái niềm vui còn sót lại của tôi - rằng khi tôi trở lại Bắc Kinh, thì những ngày lạnh nhất đã qua rồi - cũng đã cao bay xa chạy. Tuy vậy, tôi quyết định tìm niềm an ủi khác. Khi từ phi trường về nhà, qua cửa kính xe, thấy hai bên đường tuyết đã được dọn sạch sang hai bên lề thành những đóng băng khổng lồ, tôi níu lấy niềm an ủi mới, rằng ít ra tôi cũng không phải hì hà hì hục lội trong hai tấc tuyết những ngày sắp tới khi phải đi bộ ra đường.  

Có lẽ nhờ vào niềm an ủi này mà hai ngày sau đó, tôi gồng cái lạnh theo nhà tôi đi xem Hội Hoa Đăng, một lễ tổ chức vào rằm tháng giêng mỗi năm, đánh dấu ngày liên hoan cuối cùng của Tết Nguyên Đán. Đây là lễ mà ngày xưa nhà nhà treo đèn lồng đốt bằng đèn cầy, ăn chè trôi nước, và con nít xách đèn lồng đi chơi như Tết Trung Thu bên mình. Bây giờ dĩ nhiên người ta không treo đèn lồng ở nhà, mà tôi cũng chẳng thấy đứa con nít nào xách đèn lồng đi chơi, chỉ còn bánh trôi nước thì thấy có bán ngoài chợ để người ta mua về nấu chè. (Tôi phải mở dấu ngoặc nói thêm về chè trôi nước của người Tàu: na ná như chè trôi nước của Việt Nam mình, khác ở chỗ là nước chè lạt nhách vì không có đường, và mỗi viên bánh thì nhỏ hơn, đường kính chừng 2.5 cm, bên trong có nhân đậu đỏ, đậu phọng pha đường cát hột, hay mè đen). Hội Hoa Đăng bây giờ đã chuyển ra bên ngoài phạm vi của mỗi gia đình với quy mô rộng lớn hơn nhiều, do các đoàn thể của cộng đồng địa phương và các cơ sở thương mãi hợp tác nhau, thành một chương trình lễ lộc hàng năm kiểu như Tết Nguyên Đán của cộng đồng Việt Nam ở San Jose bây giờ. Cái khác là yếu tố chính và hấp dẫn nhất ở đây là những đèn lồng, nên Hội Hoa Đăng được diễn ra vào lúc trời bắt đầu chạng vạng cho đến khoảng nửa đêm. Tôi cũng đã có đi xem Hội Hoa Đăng trong mấy năm hai vợ chồng tôi làm việc ở Đài Loan 7, 8 năm về trước. Hội Hoa Đăng ở đó được diễn ra nơi chiếc sân rộng thênh thang trong đền kỷ niệm Tưởng Giới Thạch. Ở Bắc Kinh ngày nay Hội Hoa Đăng được tổ chức lớn nhỏ nhiều nơi, nhưng có lẽ to nhất là trong công viên vĩ đại thuộc khu Triều Dương, một trong những khu thương mại cũng như cư trú lớn nhất Bắc Kinh. Bây giờ xin nói thêm về hai chữ "đèn lồng". Dĩ nhiên, đèn ở đây không được đốt bằng đèn cầy nữa, mà là đèn điện. Còn về hình dạng, và nhất là kích thước, chỉ có những chiếc đèn treo cao hai bên các con đường trong công viên là có hình thù của những chiếc đèn, tuy kích thước có hơi khổng lồ so với đèn đường thông thường. Còn những "chiếc đèn" triển lãm kia ư?  đó là lại là chuyện khác! Không thể xếp trong phạm vi định nghĩa của danh từ "đèn" nữa, đây là những hình vật đủ cỡ với những hình thù từ các động vật nhỏ, xinh như bươm bướm, ong, chuồn chuồn, ..., chó, nhất là chó, cho năm Bính Tuất, đến những tòa kiến trúc khổng lồ như tháp chùa cao hàng mấy tầng, cung điện,..., cả đến không thuyền. Không thể đến sát bởi những dây thừng bao chung quanh không cho  người xem đến quá gần, tôi không biết những đèn triển lãm đó làm bằng gì. Có thể là giấy, nhưng tôi nghĩ đúng hơn là một loại hàng vải chắc chắn nhưng đủ mỏng để ánh đèn lọt qua. Tôi đoán cũng phải đến hơn trăm đèn triển lãm như vậy, với đủ màu đủ kiểu, phần lớn đứng yên nhưng cũng không ít những đèn múa may di động, như đèn mô tả một số nhân vật trong Tam Quốc Chí. Trời lạnh như cắt, những con kinh trong công viên đóng băng một màu xám ngắt, nhưng chung quanh tôi, người xem dập dìu tấp nập, ai ai cũng có vẻ hớn hở vui tươi, nhất là các em bé được bố cồng kềnh lên vai, được nhìn rõ mọi vật hơn ai hết. Đi trong cái lạnh một hồi, cảnh vật chung quanh có hấp dẫn mấy, hai tay tôi đã bắt đầu cóng và chân đã mỏi. Vừa muốn đòi với nhà tôi ra về, thì tôi thấy, trong đám người tới lui như mắc cửi, những cây kẹo bông gòn trắng toát như mây. Hình ảnh những buổi tối bon-odori của bao nhiêu ngày hè ung dung thuở nào bỗng kéo nhau trở về trong ký ức, làm ấm lại ít nhiều cái không gian mờ mờ ảo ảo của cơ man nào là ánh đèn màu chung quanh tôi, giục tôi mau chân len lỏi chen cho được vào gian hàng bán kẹo bông gòn. Một tay cầm cây kẹo đôi lúc bị gió thổi tạt qua một bên, cắn một miếng cho nó tan ngay trên đầu lưỡi, hân hoan và mãn nguyện như đứa bé vừa được mẹ cho quà từ chợ về, tay kia ngoan ngoãn níu tay nhà tôi, tôi im lặng theo anh đi xem tiếp số đèn còn lại. Khi nhà tôi tuyên bố đã xem hết các đèn hôm ấy, tôi nghe mình thở phào thật nhẹ. Hai vợ chồng lại níu tay nhau tươm tả đi ngược dòng người vẫn còn nườm mượp tiến vào công viên, để ra đầu cổng tìm taxi ra về. Cơm tối hôm đó, dĩ nhiên chúng tôi tráng miệng bằng chè trôi nước, nhưng nấu theo kiểu Việt Nam, tức là trong nước chè có bỏ đường thẻ nâu và rất nhiều lát gừng thái mỏng, vừa thơm nức lại vừa ấm bụng.

Cái lạnh nhất của mùa đông đã qua rồi, mấy hôm nay tôi cứ nghe người chung quanh trấn an tôi như vậy. Và họ còn báo thêm cho tôi biết rằng cái nóng khắc nghiệt của vùng lục địa rồi sẽ đến không bao lâu sau đâu, trước khi tôi kịp chuẩn bị tâm tư để chờ đón nó! Tôi nghĩ thầm tôi sẽ đương đầu với cái nóng về sau, bây giờ tôi chỉ biết là tôi sẽ bằng lòng đổi cái lạnh này để lấy bất cứ mùa nào của những ngày còn lại trong năm.

Bắc Kinh, tháng hai năm 2006.

 Cảm tưởng xin gởi về : dt@erct.com 
từ bên kia Thái Bình Dương tác giả sẽ rất vui khi nhận mail của bạn