Lá thư Bắc Kinh

Đào Tơ (64, Tokodai)

Tôi đến thành phố Bắc Kinh vào một buổi chiều giữa tháng tám, kể như gần cuối hè. Mặc dù máy bay sắp đáp, nhưng nhìn xuống tôi chỉ thấy thành phố lờ mờ bên dưới, khác hẵn những lần bay về phi trường San Francisco, nhà tôi và tôi hay dán mắt vào cánh cửa sổ nhỏ xíu trên không phận, nhìn xuống thành phố ngoằn ngoèo các lạch nước hiện càng ngày càng rõ dưới kia, cố nhận ra đâu là căn nhà nhỏ tí hon của mình ở Redwood Shores.

Ra khỏi phi cơ, điều tôi nhận thức đầu tiên là mấy cái queue dài thòng cho người ngoại quốc, tương phản với con số nhiều nhưng ngắn hơn của những queue dành cho dân mang thông hành Trung quốc. Và phi trường có vẻ tươm tất, hiện đại, tuy bảng hướng dẫn không được rõ ràng như những phi trường quốc tế khác mà tôi đã có dịp đặt chân tới.

Ra khỏi quan thuế, vừa bước qua cái cửa kính, còn đang bỡ ngỡ thì đã thấy nhà tôi đưa tay vẫy từ đám đông đứng chờ bên ngoài. Chưa kịp mừng "tái ngộ" sau hơn ba mươi ngày xa cách thì tôi đã giật bắn mình vì có ai đó đang cố kéo cái xe đẩy với 3 chiếc hành lý khổng lồ của tôi theo một hướng ra cửa. Thấy mặt tôi tái mét nhà tôi cười trấn an: ông tài xế đang kéo hành lý của mình ra xe đậu ở bến đậu xe đó. Tôi thở phào níu tay nhà tôi rảo bước theo chân bác tài. Nhưng chưa thở bình thường lại được bao lâu thì khí quản tôi gần như bị nghẹt vì sức nóng như ập vào người và cái áp suất nặng nề như bao vũa chung quanh tôi.

Lên xe, chạy ra khỏi bến đậu xe thì thấy một bầu trời thật thấp và xám xịt, không một ánh nắng, như gần sập tối chạng vạng. Mới chưa đầy sáu giờ chiều một ngày hè mà trời đã tối sớm thế này sao. Tôi hỏi nhà tôi không khí ở đây bị ô nhiễm đến thế à. Thì được cho biết là không phải trời Bắc Kinh thấp như vậy, mà cũng không phải là hậu quả của độ ô nhiễm cao,  mà đó là đám hơi nước khổng lồ đang giăng lửng lơ bên trên, làm áng hết cả bầu trời không cho một ánh nắng nào lọt xuống. Khí hậu Bắc Kinh bao giờ cũng như vậy vào mùa hè, với độ ẩm thường lên cao đến 85%, ngay từ thuở nơi này chưa phát triển đến độ có nạn ô nhiễm. Nhưng nhà tôi cố an ủi: cũng có những ngày hè trời xanh và sáng sủa hơn, và mùa thu, mùa xuân ở đây khá đẹp. Không bao lâu nữa đã hết hè rồi, tôi thầm tự an ủi tôi. 

Từ phi trường đến khách sạn, xe đi qua những con đường tuy không rợp mát bóng cây như con đường từ phi trường Singapore vào thành phố, nhưng cũng xanh mướt cỏ cây hai bên đường. Có thể thấy rõ ràng đây là công trình nhằm gây ấn tượng đẹp về Bắc Kinh cho du khách đến viếng thành phố này hay dùng nơi đây làm cửa ngõ vào Trung quốc. Gần đến thành phố, xe cộ bắt đầu dập dìu như mắc cửi, và đây mới là lúc thấy được cái tài lấn đường của mỗi người lái xe. Hèn gì nhà tôi quyết định sẽ không lái xe trong suốt thời gian nhận nhiệm sở nơi này, và dĩ nhiên tôi cũng sẽ đi đến cùng một kết luận.

Hôm sau tôi có dịp được đưa đi nhiều nơi trong thành phố Beijing, thấy nó rất lớn và thật khang trang, cho tôi cảm giác như đang ở giữa thành phố Đông Kinh hơn là một nơi của xứ Trung quốc mà tôi đã đến lần sau cùng cách đây 8 năm. Thủ phủ của một xứ với dân số cao nhất thế giới có khác, dù là một xứ cộng sản. Riêng Bắc Kinh, con số trú dân chính thức của nhà nước là mười sáu triệu, nhưng ai cũng biết con số thực thụ còn cao hơn, ít nhất vài triệu nữa, bởi số người mà dân bản xứ gọi là dân lưu động, tức là những người từ các vùng khác đến đây làm việc không cố định và tùy mùa. Tôi đi qua những đường sá to rộng, phần lớn rất sạch sẽ, không thiếu những cửa  tiệm sang mà giá biểu cũng không cao lắm. Nhưng dĩ nhiên tôi chưa đi sâu vào mọi nơi nên chưa biết hết được, đây chỉ là ấn tượng đầu tiên. Những ngày kế đó, trong lúc nhà tôi đi làm, tôi bắt tay vào những cuộc "thám hiểm" thành phố Bắc Kinh bằng đường bô. Khách sạn tôi ở nằm trong một khu khá sang của Bắc Kinh, nhưng tôi có thể đi qua các khu mua sắm từ những cửa tiệm sang thứ thiệt, chứ không phải giả mạo của những tên tuổi lừng danh và đắt cạn túi tiền như Gucci, Prada, Chanel, ... đến những gian hàng bán hằng hà sa số mặt hàng giả mạo đủ tên, đủ loại; cho đến những quày sập bán đồ rẻ mạt, tất cả chỉ cách nhau trong vòng đi bộ được. Sự thay đổi to lơn nhất mà tôi nhận thấy so với một Bắc Kinh tôi đã viếng 8 năm trước là thái độ của người bán hàng trong tất cả những nơi tôi đã đi qua, bất luận sang hay hèn. Tám năm trước, tôi thấy người đứng bán hàng nhan nhãn trong từng quầy, nhưng gương mặt thờ ơ, không buồn chú ý khách đến mua và nếu khách ngỏ ý muốn hỏi han điều gì thì tỏ vẻ bực dọc ra mặt, trả lời nhát gừng qua loa, chỉ miễn cưỡng mang hàng khách yêu cầu, với thái độ ngầm mong cho khách hàng tốt nhất là đừng mua bán chi hết, và như thế khỏi làm rộn đến mình. Còn bây giờ, tôi không thể nào đi ngang qua một gian hàng mà không bị ai mời mọc, khẩn khoản, nhiều khi cả níu kéo, cố nài nỉ cho được tôi thử món hàng của họ. Chỉ có một lý do để giải thích hiện tượng khác biệt nầy: một bên là nhân viên của hợp tác xã, làm việc với số lương cố định đã được bảo đảm bất kỳ lỗ hay lời, một đàng là làm việc với hoa hồng theo chỉ số bán được và việc làm chỉ được kéo dài nếu cửa tiệm không bị đóng cửa vì lỗ lã. Có dịp tiếp xúc thêm với nhiều người quen từ Mỹ, Malaysia, Hongkong đến đây làm việc lâu năm, tôi cũng được cho biết trường hợp tương tợ trong các nhà máy khắp nơi trên lãnh thổ Trung quốc. Cũng có nhiều trường hợp nhà máy hãy còn là quốc doanh, nhưng với một ban giám đốc cấp thời, cầu tiến, nhân viên cũng nhờ vậy mà tiến bộ, làm việc hăng say hơn. Tuy nhiên, con số này hãy còn ít so với những quốc doanh trong đó nhân viên cũng như ban giám đốc, nhất là ban giám đốc, chỉ chăm chú vào mỗi một mục đích là nhận tiền của nhà nước, còn cơ sở quốc doanh lỗ hay lời không quan trọng gì. Ở những nơi như vậy làm sao có thể tìm được thái độ làm việc hăng hái của nhân viên?

Hôm nay xin mạn phép viết đến đâyi. Chúng tôi vừa dọn từ khách sạn sang một apartment và bây giờ đang cố gắng làm cho nó trở thành một tổ gia đình nhỏ bé của mình, không chỉ là một nơi tá túc tạm bợ. Hẹn những lần sau sẽ viết thêm về "hành trình" đi tìm apartment để mướn và vài điều mắt thấy tai nghe trong hơn một tháng tôi đã đến thành phố khổng lồ trong cái quốc gia mênh mông này.

Đào Tơ (29/9/2005) 

Hình của : http://www.beijinghighlights.com/index.htm 

Cảm tưởng xin gởi về : dt@erct.com 
từ bên kia Thái Bình Dương tác giả sẽ rất vui khi nhận mail của bạn