Ngũ Chi Minh Đạo và đạo Cao-Đài

 Nguyễn Việt-Sơn

Năm 1644 nhà Mãn-Thanh chiếm Bắc Kinh, các di thần nhà Minh khi chạy tị nạn về phương Nam đã mang theo với họ phong tục tập quán và dĩ nhiên, tôn giáo của người Trung Quốc. Trong các cộng đồng Minh Hương có Ngũ Chi Minh Đạo, bắt đầu từ 1650 đến 1670, họ di chuyển sang Việt Nam mang theo lời tiên tri của vị sư trưởng phái Minh Sư lúc bấy giờ. Vị sư trưởng nầy qua cơn thiền định mới có lời tiên tri và khuyên các đệ tử mình nên đi sang phía Nam vì ông biết ngày sau phương Nam sẽ có hội Long Hoa và sẽ có một mối đạo lớn xuất hiện mang tên là Cao-Đài. Khi sang Việt Nam, phái Minh Sư lập chùa lập miễu trong khắp miền Nam Việt Nam, và trong suốt 250 năm, trên trang bìa quyển kinh của họ luôn luôn có mang hai câu đối vốn là di bút của người sư trưởng nói trên như sau [1]:

"Cao như Bắc khuyết nhân chiêm ngưỡng"
"Đài tại Nam phương đạo thống truyền"

Cùng với phái Minh Sư là bốn phái khác của Minh Đạo: Minh Lý, Minh Đường, Minh Thiện và Minh Tân.

Năm 1926 khi đạo Cao-Đài mở ra, năm chi phái Minh Đạo liền gia nhập phong trào Cao-Đài và họ được gọi là Ngũ Chi Đại Đạo [3], đặc biệt phái Minh Sư bỏ luôn tên Minh Sư và biến thành tên Cao-Đài vĩnh viển.

Việc chia rẻ của Cao Đài xảy ra năm 1930, chỉ bốn năm sau khi mở đạo. Trong số 3 triệu rưởi dân ở Nam Kỳ bấy giờ có đến 1 triệu là theo đạo Cao-Đài, và trong số đó có rất nhiều người Việt gốc Hoa vốn là môn đệ cũ của Ngũ Chi Minh Đạo. Việc nầy là điều làm người Pháp vô cùng lo ngại. Toàn Quyền Đông Dương (Pasquier) báo cáo về Pháp sự lo ngại của mình vì "trong 4 năm, đạo Cao-Đài đã chinh phục nhiều tín đồ hơn cả Thiên Chúa Giáo đã làm trong suốt 300 năm" [2]. Kế hoạch người Pháp từ đó là: chia rẻ và phá hoại

Ông Lê văn Trung, người lãnh tu. Cao Đài lớn nhất bấy giờ liền bị phao tin nghi ngờ là đã đem tiền quỹ giúp cho phong trào Đông Du và cho Kỳ Ngoại Hầu Cường-Để. Từ đó Cao-Đài bị chia rẻ, các chi phái Minh Đạo lại biến thành các chi phái Cao Đài với các lãnh tụ và Thánh Thất riêng. Bên cạnh đó là cả chục chi phái Cao-Đài khác cũng nổi lên ầm ỉ cũng đòi "tự do độc lập tự cường". Trong số đó có nhóm Cao-Đài Trung Hoa của ông Cao Triều Phát, một trong những người Minh Hương giàu có nhất Nam Bộ thời bấy giờ. Ông Phát có mưu đồ lớn định mang đạo Cao-Đài vào Trung-Hoa nhưng rốt cuộc chiến tranh Trung Nhật rồi chiến tranh Quốc Cộng làm cản trở. Rốt cuộc tài sản ông vào tay Việt Minh và ông có thành lập một tổ chức tên gọi Thanh Niên Cao Đài cho Việt Minh.

Đặc biệt chi phái Cao-Đài Minh Lý biến tên thành Minh Chơn Lý và không thờ Thiên Nhãn (Celestial Eye) như các phái Cao-Đài khác, họ lại thờ hình tương Ngọc Hoàng Thượng Đế. Trụ sở Minh Chơn Lý là chùa Tam-Tông-Miếu (Saigon) nổi tiếng ở VN với bộ lịch tử vi tướng số mỗi năm. Hiện nay họ vẫn còn xữ dụng đồng tử (mediums) để tiếp xúc với "phía bên kia" như ngày xưa trước khi có đạo Cao-Đài.

Trong các kinh nhật tụng của Cao-Đài có đến 4 bài kinh làm bằng chữ Hán Việt, có lẻ xuất xứ từ Ngũ Chi Minh Đạo, đọc nghe êm tai nhưng ý nghĩa thì thật là mịt mù cho người Việt không thông chữ Hán hay không đọc qua bản dịch nghĩa tiếng Việt.

Người lãnh tu. Cao-Đài duy nhất còn ở lại Tây Ninh đến 1956 là ông Phạm công Tắc. Ông Tắc, tước phong Hộ-Pháp, vốn người Thiên Chúa Giáo được cơ bút gọi sáng lập đạo Cao-Đài, ông rất thông minh, bảo hoàng, cứng rắn và rất có vẽ lãnh tu. Nhờ sự "độc tài sáng suốt" của ông, đạo Cao-Đài dựng lên Tòa Thánh và tiếp tục tồn tại ở Tây-Ninh cho đến ngày nay.

Theo lời một giáo-sư người Nga, Dr. Sergei Blagov, của The Institute of Oriental Studies ở Moscow [2], năm 1990 đạo Cao-Đài có khoảng 4 triệu tín đồ kể cả những người trẻ mà ông không biết khi lớn lên họ có còn theo Cao-Đài hay không. Theo giáo sư Blagov, đạo Cao-Đài có tất cả hai lần cơ hội để nắm chính quyền ở Nam Kỳ VN, nhưng họ đã để mất vì kém quyết định. Người Cao-Đài duy nhất được làm lãnh tụ trong chính phủ Miền Nam là ông Phan Khắc Sữu, ông Sữu theo đạo Cao-Đài từ 1940s và là hội trưởng của tổ chức Cao-Đài Thống-Nhất, thành lập năm 1965 tại Saigon [2].

Tham khảo:

[1]- Đại Đạo Sử Cương, Trần văn Rạng, Saigon, 1970.
[2]- The Cao-Đài: A New Religious Movement, Sergei Blagov, Moscow, 1999.
[3]- Chú thích của tác giả: Ngũ Chi Đại Đạo theo chính nghĩa của đạo Cao-Đài là Phật-Đạo, Tiên-Đạo, Thánh-Đạo, Thần-Đạo và Nhân-Đạo. Việc Ngũ Chi Minh Đạo xưng là Ngũ Chi Đại Đạo cũng là một mối tranh cải lớn trong nội bô. Cao-Đài.