G I Á T R Ị

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Đúng 6 giờ 45 phút đồng hồ báo thức ren lên làm tôi giựt mình tỉnh giấc, choàng tay qua tắc nhanh tiếng ren, vì muốn để cho 2 đứa con học khuya tối hôm qua được ngủ thêm 15 phút nữa, quay mình qua, vỗ nhẹ lên vai người vợ yêu quí, tôi khẽ nói « Tới giờ rồi, dậy đi em .Ngủ ngon không ? ». “Ừa, nằm thêm 1 tý nữa đi, còn sớm mà”, vợ tôi trả lời với cái giọng còn đang nửa ngủ nửa thức.Quay lưng qua, trở lưng lại, cò cưa 1 chập rồi cuối cùng, vợ tôi cũng phải thức dậy và xuống giường trước tôi để chuẩn bị cho buổi ăn sáng và thức ăn đem theo của 2 đứa con.

7 giờ, đồng hồ báo thức bên phòng của con gái tôi vang ra tiếng nhạc, Chúng thức dậy, đánh răng, rửa mặt….7 giờ15 phút, cả 2 đứa đều xuống dưới lầu để ăn sáng, 1 đứa ngồi trên bàn ăn, 1 đứa ngồi trên bàn computer vừa ăn vừa xem phim trên internet.
Vợ tôi nói: “Tối hôm qua tuyết rơi nhiều. Anh phải ra sớm.” Không trả lời, tôi hiểu ý, húp vội ly cà phê còn nóng hổi, liền mở cửa bước ra khỏi nhà, cho xe nổ sớm hơn mọi hôm, xúc vội vã đống tuyết trước tempo để mở đường cho xe chạy ra. Ngày hôm nay, tôi phải đưa 2 con tới trường trước 8 giờ, vì chúng cần có thêm giờ để xem lại bài vở trước khi thi. 7 giờ rưỡi, tất cả đều lên xe, tôi không đợi cho xe ấm, liền tống ga lấy trớn để xe có thể cán qua đống tuyết ở ngoài đường, nếu không, xe bị lún tuyết không chạy được thì nguy to. Chiếc xe chạy khó khăn trên con đường trơn trượt còn nhiều lớp tuyết chưa được xe cào tuyết đi qua, tất cả các xe đều chạy chậm, gây ra tình trạng kẹt xe làm tôi lo lắng không biết có kịp giờ không?.May thay, cuối cùng tôi cũng đưa chúng đến trường lúc 8 giờ 15 phút. Bước xuống xe, con trai của tôi nói:”Cám ơn Ba, gambarimasu (con sẽ ráng)” tôi mỉm cười, chạy thêm 5 phút nữa thì tới trường dành riêng cho con gái, khi con gái tôi xuống xe ,nó nói: ”Con có đem omamori (lá bùa mua ở bên Nhật), kỳ này nhất định con phải lấy lại titre (danh hiệu) của con”.Tôi vui mừng gật đầu nói  “Ráng lên con.”.

Trên đường trở về nhà, tôi phải đi qua 2 đoạn kẹt xe, mãi đến 9 giờ 10 phút tôi mới có thể bước vô nhà, thì vợ tôi đã đi làm từ lâu rồi .Thảy chùm chìa khóa lên bàn, tôi chợt bắt gặp1 lá thơ nhỏ nhắn tin của vợ tôi : “Chút trưa anh tới chợ IGA mua dùm em 3 ổ bánh mì, 1 ổ có mè, 2 ổ không thêm gì hết nhe. Đừng mua loại có thêm nho nhe, tụi nhỏ nó không thích, tuần này nó đang sale. Nhớ nhe. Em.”.Nhìn đồng hồ, tôi liền cầm lại chùm chìa khóa và trở ra xe ngay để đi mua 3 ổ bánh mì với hy vọng có thể trở về nhà kịp giờ thị trường chứng khoán Toronto bắt đầu lúc 9 giờ 30 phút.

Từ ngày đóng cửa tiệm Video, tôi ở nhà, cố gắng dùng số tiền dành dụm của mình, đầu tư vào thị trường chứng khoán với hy vọng kiếm thêm được 1 ít đủ để trả tiền trường và chi phí cho 2 đứa con. Tôi mua bán chứng khoán rất thận trọng, mỗi lần có nhiều biến động tôi vội vã đi tìm câu giải thích chính xác. Khi tình thế không rõ ràng, hoặc khi có những yếu tố xấu xuất hiện, tôi mạnh dạn bán ngay dù có bị lỗ, vì tôi nghĩ rằng thà lỗ ít còn hơn là lỗ nhiều. Hôm nay là ngày tôi quyết định rút hết tiền ra khỏi thị trường chứng
khoán vì nghĩ rằng yếu tố như nợ subprime (vay tiền mua nhà dưới tiêu chuẩn) ở Mỹ sẽ gây ra nhiều ảnh hưởng dây truyền đến các ngân hàng liên hệ, mặc dầu chính phủ Mỹ đã có những biện pháp để cứu vãn tình hình tồi tệ này nhưng tôi cho rằng đó là những biện pháp tạm thời, chữa cháy chứ không phải là tiêu diệt tận gốc. Một yếu tố khác cũng rất quan trọng và có ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường chứng khoán của Canada là giá trị của đồng Gia kim tăng nhanh so với đồng Mỹ kim. Việc giá dầu hỏa tăng không ảnh
hưởng nhiều đến thị trường chứng khoán của Canada, vì đại đa số các công ty trên thị trường chứng khoán của Canada là các công ty khai thác dầu hỏa và tài chánh.

Đúng 9 giờ 30 phút, trên màn ảnh đã xuất hiện giá mua và giá bán, người bán muốn bán 20 ngàn cổ phần với giá 11 đồng trong khi người mua chỉ có 1 ngàn cổ phần với giá đưa ra là 10.50, điều này cho biết 1 phần nào khuynh hướng của thị trường lúc mở màn, sau đó không lâu, giá đầu tiên được thành lập là 10.50 với số lượng (volume) chỉ vỏn vẹn có 1 ngàn cổ phần, lúc này sàn giao dich mới là 30 ngàn cổ phần muốn bán ở giá mới là 10.50 (người bán bằng lòng hạ giá bán xuống), còn giá muốn mua là 10.00 với số lượng là 500 cổ phần (mặc dù giá rẻ nhưng không thu hút được người mua, vì số lượng muốn mua không tăng), giá đang có giảm, số lượng muốn bán tăng, số lượng muốn mua giảm,điều này có nghĩa là gì ?. Tôi liền đặt giá bán theo yêu cầu của người muốn mua là 10.00 đồng và số lượng là 500 cổ phiếu thì lập tức lệnh (order) bán của tôi được thi hành (executed) ngay. Quả thật đúng như điều dự đoán của tôi, sau đó giá giao dịch mới là : 40 ngàn cổ phần muốn bán với giá 10.00 nhưng chỉ có 500 cổ phần muốn mua ở giá 9.50.

Một chuyên gia về chứng khoán có phát biểu trong tờ báo nổi tiếng Invest’s Digest là : « Trong tình hình hiện nay, có 1 cách duy nhất để kiếm tiền là mua những gì có giá trị 2 đồng với giá 1 đồng. ». Câu nói này nó cứ nằm trong đầu tôi trong mấy ngày nay, tôi chợt thấy ra rằng chỉ có những lúc có những biến động lớn, do tâm lý người ta hoảng sợ, bán bỏ chạy thì giá nó mới rẻ đi được. Do đó, tôi quyết định bán ra lúc này và « câu cá chờ thời » đợi tới lúc chỉ số(index) của thị trường đỏ lòm 2 , 3 trận hoặc hết còn đỏ nữa thì nhảy ra mua vào, lúc đó giá nó mới thật là 1 nửa như chuyên gia của báo Invest Digest đã nói. Cũng bởi từ Giá Trị này mà tôi thấy ra chân lý của mọi việc trên đời này.

Khi tới chợ, có rất nhiều loại ổ bánh mì, mặc dù giá như nhau nhưng tại sao loại có thêm nho lại không mua mà lại đi mua loại không có thêm gì hết. Một ví dụ khác nữa là :một con gà Ding-Dong (gà tây) cho dù có lớn và được bán ra với giá rẻ hơn con gà Ta đi nữa, nhưng người Việt Nam mình cũng không chịu mua. Như vậy, ý nghĩa đúng của chữ Giá trị ở đây là gì ?.

Trong thị trường chứng khoán cũng vậy, nếu cổ phần của 1 công ty nào đó được bán ra mà không đúng nhu cầu của người đầu tư thì nó sẽ không có giá trị cao. Nhu cầu của người đầu tư ở đây có phần khác với nhu cầu của người tiêu thụ thực phẩm hàng ngày.
Có 500 cổ phần của 1 công ty được giao dịch với giá là 10 đồng, có nghĩa là tại thời điểm giao dịch này giá là 10 đồng, nhưng chúng ta không thể kết luận rằng giá của nó là 10 đồng vì có nhiều lý do có thể nêu ra như sau :

1. Chưa chắc các cổ đông còn lại bằng lòng bán với giá 10 đồng. Dĩ nhiên, cũng có những cổ đông đang muốn bán tháo cho dù bị lỗ.

2. Số lượng giao dịch chỉ là 500, trong khi đó tổng số chứng khoán có trên thị trường (outstanding shares) có trên 10 triệu. Tỷ lệ số lượng giao dịch so với tổng số lượng có trên thị trường chưa phải là một tỷ lệ đáng chú ý..

3. Thời điểm giao dịch cũng rất quan trọng. Trước và sau khi có những tin tức liên quan. Vì giá của từng công ty di chuyển theo những làn sóng nhỏ, nhưng nó cũng bị ảnh hưởng nặng nề từ các ngọn sóng lớn, ví dụ như ngân hàng thay đổi lãi suất, cơ quan nhà nước công bố các con số như : tỷ lệ lạm phát, thất nghiệp. v.v….Như trường hợp của tình hình hiện nay về những lo sợ của vấn đề khả năng trả nợ của hơn 1 triệu rưởi người mượn nợ nhà dưới tiêu chuần ở Mỹ.

Đó là nói về giá trị của chứng khoán, nhưng còn giá trị trong đời sống thì sao ?

Mỗi năm, vào dịp kỷ niệm sinh nhật cưới của vợ chồng tôi. Trên đường từ chỗ làm về nhà, tôi thường ghé lại tiệm hoa để mua 1 bó hoa hồng về làm quà cho vợ tôi, có năm tôi đổi ý, thu xếp về sớm hơn mọi lần để có đủ thời giờ chạy vô shopping center, cố tìm mua cho được 1 cái áo đắt tiền thật đẹp (theo ý tôi) đề làm quà. Nhưng tôi đã thất vọng vì bị chê là mua đồ không đúng sở thích của nàng. Vợ tôi nói : « Cám ơn anh cho em quà, nhưng lần sau anh dẫn em đi lựa nhe, hôm trước anh mua quà sinh nhật vội vã cho thằng cháu, nhưng nó đâu có thèm ngó tới đâu, mua đắt tiền mà nó không thích thật là uổng phí. ».Bị nói như vậy , tôi liên tưởng đến chuyện ở quê tôi lúc còn nhỏ, ở tại Ban-Mê-Thuột, người Kinh có phong trào giúp đỡ người Thượng xây nhà để ở, họ xây 1 loạt mấy chục căn nhà bằng xi măng, có nền móng vững chắc, rất khang trang theo ý của người Kinh, nhưng tiếc thay người Thượng họ không chịu ở, họ thích loại nhà có chuồng nuôi gia súc ở dưới, v.v…Như vậy, giá trị của 1 món hàng nó được đánh giá tùy theo sở thích của mỗi người sử dụng chứ không phải do người bán quyết định. Tôi cũng hiểu thêm được rằng tại sao vợ tôi đi mua đồ, lựa chọn rất lâu.

Một trong những đề tài mà vợ chồng tôi thường nói chuyện với nhau là: Giá Trị của cuộc sống. Chúng tôi cùng thống nhất với nhau ở 1 điểm là : Mọi việc trên đời đều có cái giá phải trả cả. Vì chúng tôi đã thấy được từ những tấm guơng của mọi người chung quanh.

Giữa 2 giá trị vật chật và giá trị tinh thần, giá trị tinh thần là quan trọng hơn cả.  Làm sao có thể hiểu thấu được chân giá trị của cuộc sống để có thể dạy lại cho con mình , đó là nhiệm vụ chung của 2 vợ chồng tôi. Tôi vẫn thường hay nói với 2 đứa con của tôi là :

« Người hạnh phúc nhất chính là người có thể làm được một việc gì đó để giúp cho người khác. ».

KTrí
(Montréal 26 /12/2007)