Một số điều trông thấy trong việc

chống dịch Covid-19 của người Nhật


Lê Văn Tâm và Trần Ngọc Văn

 

Việc chống dịch của người Nhật chống dịch của Nhật Bản không thuộc hạng được thế giới đánh giá cao. Xă hội mỗiớc có bối cảnh kinh tế và văn hóa khác nhau, khó có th đem nguyên mô h́nh về cách làm của mộtớc  vào nước khác. Nhưng có một số điu chung đáng tham khảo chung quanh cách pḥng chống dịch corona của Nhật Bản.

Cho đến nay, người ta thấy các con số sau ến ngày 10/10/2021) :

-          Tổng số người bị nhiễm : 1,716,658

-          Số người tử vong: 17,941

-          Số khỏi bệnh: 1,680,768

-          Tỷ lệ người tiêm vắc xin một lần: 72.8%, hai lần: 63.1%

 

Những con số trên không phải là tuyệt vời. Và chính phủ cũng như người dân Nhật cũng không tự đánh giá cao việc pḥng chống dịch bệnh của ḿnh.

C:\Users\Bun14\Desktop\249617.jpg

Số người bị nhiễm Covid-19 (553 người là số bị nhiễm ngày 10/10/2021)

 

C:\Users\Bun14\Desktop\249619.jpg

Biểu đồ số tử vong (10 người là số tử vong ngày 10/10)

 

C:\Users\Bun14\Desktop\249621.jpg

Số người có triệu chứng nặng (501 người ngày 9 tháng 10)

 

Chúng tôi tŕnh bày dưi đây một số điều b́nh thường ai cũng có thể thấy ở Nhật đ ngưi nào chưa biết th́ đc qua đ tham khảo. Người nào biết rồi th́ vui ḷng bỏ qua.

Ngay cả trong t́nh trạng chính phủ tuyên bố t́nh trạng khẩn cấp về dịch bệnh Covid-19, cuộc sống của một người dân b́nh thưng được thấy như sau. Nhiu người Nhật có tên Suzuki, nên lấy trường hợp của một ông Suzuki làm thí dụ. 

1-     Trong nhà


Ông Suzuki số
ng trong môt căn h trong một chung cư có 40 h gia đ́nh. Chung cư có 10 tầng, mỗi tầng có 4 hộ. Chung cư có một thang máy có sức chứa 6 người. Mỗi căn h có một pḥng tắm và một pḥng vệ sinh nhỏ. Người trong nhà là hai vợ chồng và hai đứa con nhỏ.
Trong căn h
, mỗi ngưi trong nhà không ai đeo khẩu trang. Khi ra khỏi nhà đ đi làm hay đem rác đến nơi tập trung, họ đu đeo khu trang.
Suzuki cũng như nh
ng người khác không biết hết những ngưi trong chung cư, nhưng h thường chào nhau khi gặp trong thang máy hay lối đi chung. Một lần trước dịch corona, Suzuki đưc người nhà bên cạnh tặng mấy trái bắp ở quê gởi đến. Sau đó, Suzuki cũng tặng lại nhà bên cạnh một món quà nhỏ khi họ sinh cháu bé thứ hai. Từ khi, dịch corona lây lan rộng, họ không tặng quà nhau nữa v́ ngại lây lan.
Mỗi hộ
trong chung cư có cuộc sống riêng tư được tôn trọng theo thói quen và luật pháp. Nếu có một ngưi trong chung cư b nhiễm Covid-19, Suzuki cũng không biết và người bị nhiễm cũng không đ ai biết trừ khi có xe cứu thương m c̣i, đến đu trưc chung cư. Dù có ai trong chung cư b lây nhiễm, không ai có quyền phong tỏa chung cư. Và chung cư vẫn sinh hoạt như b́nh thưng. Đài truyền h́nh và các phương tiện truyền thông tích cực truyền tải những thông tin về pḥng chống dịch như 5K của Việt Nam.
Mọi việc không phải luôn luôn hoàn hảo. Có lầ
n người bị nhiễm hay có ngưi qua đời v́ corona, và nếu chẳng may tin bị người khác biết, th́ trẻ em bị bạn bè xa lánh ở trưng hay người lớn bị đối xử phân biệt ở nơi làm vic. Cho nên người ta càng cố gắng tôn trọng quyền riêng tư.
Ở những trường hợp bệnh viện hay nhà dưỡng lăo, khi có lan nhiễm dính chùm hằng mấy chục người, truyền thông cũng có đăng tên bệnh viện và nhà dưởng lăo. Và sở y tế tham gia cùng giải quyết.

2-     Đi làm


Dù ở trong t́nh trạng khẩn cấp, các phương tiện giao thông công cộng như xe điện, xe buưt, xe taxi… vẫn hoạt động b́nh thường.
Mỗ
i ngày Suzuki đi b khoảng 15 phút từ nhà đến ga xe đin, lên xe đin đi khoảng 30 phút th́ đến ga gần sở làm. Suzuki xuống xe điện đi b từ ga đến văn pḥng làm việc. Xe điện chạy b́nh thường ngay cả khi riêng Tokyo bị lây nhiễm hơn 5000 người mỗi ngày. Cửa sổ xe đin được mở và người ta tránh nói chuyện nhau trên xe điện.

3-     Trong văn pḥng làm việc


Tùy theo công việc, một số ngưi được khuyến khích làm việc tại nhà theo cách online. Trường hợp của Suzuki phải đến văn pḥng làm việc mỗi ngày.
Trong văn ph
̣ng làm việc mọi ngưi đu đeo khẩu trang, tránh tiếp xúc gần và nói to tiếng. Không phải văn pḥng nào cũng rộng rải, nhưng người ta cố gắng lo cho ḿnh và lo cho nhau. Trưc đây, Suzuki thường ra tiệm ăn trưa. T khi dịch bệnh bùng phát, Suzuki thưng đi mua một hộp cơm mang v ăn trên bàn làm việc của ḿnh.

4-     Trên đường về nhà


Trưc đây, trên đường về nhà, thỉnh thoảng Suzuki cùng với vài bạn bè ghé quán ăn hay quán nhậu. Từ khi có dịch, Suzuki không c̣n lui tới những nơi ấy nữa. Khu gần nhà Suzuki ở, một số quán nhậu vẫn mở cửa và một số người vẫn thoải mái nói chuyện và uốngợu, không phải ai cũng như Suzuki. Trong thi gian nhà nước tuyên bố khẩn cấp, nhiều tiệm ăn, nhà hàng không đưc bán rượu cho khách, hoặc chỉ đưc bán đến một giờ đượcn định. Một số thanh niên tụ tập ngồi bệt trên lề đường hay công viên uống bia và giao lưu v́ không có luật cấm uốngu ngoài đường.
Trong các quán ăn hay nhà hàng khá m
t chút thường có tấm ngăn trong bằng nhựa với phía đối diện. Chính quyền khuyên khi đi ăn, nên giới hạn ở con số bốn người. Khi chỉ có hai người, họ khuyên ngồi ngang, không đối diện nhau.
Các tiệ
m ăn, nhà hàng, khách sạn là những ngành bị tổn thương nặng nề trong thời gian này. Và nhà nước phải cứu trợ họ bằng cách thật nhanh dù không công bằng. Một tiệm nhỏ chỉ có chủ tiệm hay một tiệm lớn thuê một số ngưi làm đều nhận một số tiền hỗ trợ như nhau cho kp đ khỏi chết chùm.

5-   Đi mua đ

Văn pḥng quận nơi Suzuki khuyên người dân giảm số lần đi mua đ ăn, vật dụng cần thiết, nên đi mua một ḿnh, không đem tr em theo, mua xong về sớm. Trừ các cửa hàng bách hóa, các trung tâm buôn bán lớn, các siêu thị và cửa hàng tiện ích đều mở cửa. Giờ đóng ca có nơi sm hơn b́nh thường.


Tại quày trả tiề
n, người ta có tấm nylon trong đ ngăn bên mua và bên bán. Người ta cũng nghĩ ra một số cách đ giảm sự tiếp xúc:

- Người mua tự đưa th tín dụng vào máy và rút ra không như trưc đây bên bán cầm thẻ tín dụng cho vào máy
- Ngư
ời mua tự trả tiền bằng cách cho tiền vào máy và tự lấy tiền thối, không phải cầm tiền trao nhau.
-Ngư
ời mua trả tiền bằng ứng dụng trên điện thoại cầm tay.
 

Tuy nhiên không phải nơi nào cũng đưc như vậy, ở một số nơi khác, người ta vẫn trao tiền và tiền thối lại như t trưc đến nay.

trước tiệm hay siêu thị thường có chai đựng dung dịch cồn trên 70% đ khách thoa tay, khử khuẩn. Cũng có nơi có bảng yêu cầu đeo khẩu trang. Cũng thỉnh thoảng thấy có bảng ghi “Nếu bạn không đeo khu trang, xin đừng vào tiệm”

C:\Users\Bun14\Desktop\957f178c15ac37704f301c7ad8c63cbe.jpg

Tấm acryl ngăn các tia bọt

 

6-     Đi bệnh viện


Vợ Suzuki có bệnh nền nên mỗi tháng Suzuki phải đưa v đi bệnh viện. Ở cửa ra vào bệnh viện, trưc đây có mt người y tá cầm máy đo nhit đ cho từng người đi vào. Mấy tháng gần đây, bệnh viện có một máy đo nhit đ tự động và một b́nh dung dịch khử khuẩn cũng tự đng, đưa tay đến gần là dung dịch kháng khuẩn tự động phun ra.
Ở một số bệnh viện lớn hoặ
c có điều kiện khá, người ta xếp ghế cho ngưi đến khám, chửa bệnh ngồi cách một cái ghế, tức là hai ghế bên ḿnh đưc đ trống. Trong quán cà phê sang, cũng tương t như vậy.
Tuy nhiên tại bệnh viện vợ Suzuki khám bệ
nh đ́nh kỳ, số người th́ đông, số ghế th́ ít, có chỗ ngồi th́ cứ ngồi, không thể theo lời khuyên giăn cách. Pḥng vệ sinh của bệnh viện không có khăn lau tay bằng vải hay giấy. Mỗi người phải tự lo cách lau tay. Chỉ có xà bông nưc đ rửa tay.

7-     Ngày nghỉ


Trưc đây, những ngày chủ nhật hay ngày nghĩ lễ, thỉnh thoảng Suzuki dẫn vợ con đi công viên, đi xem hoa n, đi viện bảo tàng hay đi xem các s kiện thể thao. Trong thời gian c̣n ở t́nh trạng khẩn cấp, một số công viên bị căng dây bên dưới có ḍng chữ “đóng cửa v́ dịch corona”. Một số băi đậu xe công cộng hay của tư nhân gn nơi băi biển đẹp cũng bị căng dây nhựa và bản ghi tương t. Không ai tháo dây chận tự ư đi vào.
Suzuki và gia đ
́nh có thể đi ra công viên, b đê tập thể thao.
Bây giờ t́nh trạng khẩn cấ
p đă được dỡ bỏ, các nơi đu được mở cửa lại trừ những sự kiện đông người vẫn c̣n một số giới hạn.
 

8-     Xét nghiệm


Vào giữa tháng 2 là tháng lạnh ở Tokyo, Suzuki cảm thấy nóng lạnh và nhứ
c đầu. Lo có thể bị nhiễm corona, Suzuki đi đến một cơ s xét nghiệm và được xét nghiệm PCR sau khi chờ gần một tiếng. Phí tổn gần 4000 Yen Nhật. Kết quả xét nghiệm được gởi bằng email vào buổi tối cùng ngày. May là Suzuki âm tính, chỉ bị cảm tương đối nặng.
Vào tháng 8
năm nay khi dịch lan nhiễm rộng, Suzuki điện thoại cho văn pḥng quận hỏi về thủ tục xét nghiệm th́ được trả lời : khi bác sĩ phụ trách hay có cơ quan y tế yêu cầu th́ Suzuki sẽ được xét nghiệm miễn phí, c̣n cá nhân tự đi xét nghiệm th́ vẫn phải tốn tiền. Không có cơ quan nhà nưc hay tư nhân nào ép buc người dân phải đi xét nghiệm.

9-     Xe cấp cứu


Nhiều ngày trong tháng 8 và tháng 9, ngưi ta thường hay nghe tiếng c̣i hú của xe cứu thương. Các báo đài đăng tin h thống y tế đang quá tải. Chính quyền khuyên những người bị nhẹ chửa trị tại nhà, có bác sĩ đến chăm sóc hoặc được bác sĩ liên lạc hỏi t́nh h́nh qua điện thoại. Một số người trở nặng và qua đời. Xe cấp cứu phải chạy hết công suất. Có trường hợp xe cấp cứu bị các bệnh viện từ chối hơn 50 lần, sau 6 tiếng mới đưa được bịnh nhân đến một bệnh viện ở tỉnh kế bên.
Không thấy bệnh viện nào bị phạt, bị lên án hay nêu tên. Các bệnh viện có thể nêu t́nh trạng quá tải, hoặc không có chuyên môn
đ từ chối. Dư luận bức xúc, bất b́nh, nhưng nhà nước không làm ǵ được và không phạt được bệnh viện từ chối nhận người bệnh.

10- Quản lư dịch bệnh


Các báo đài hng ngày đưa tin v dịch bệnh: con số bị nhiễm trong ngày, đặc biệt lúc nào cũng công bố số người bị nặng và tử vong.
Chịu trách nhiệm về việc quản lư dich bệnh cao nhất củ
aớc Nhật gồm :
- thủ
ớng
- bộ
trưởng bộ y tế
- bộ
trưởng bộ tái thiết kinh tế
với sự
tư vấn của một tiểu ban 18 người gồm các chuyên gia y khoa, chuyên gia kinh tế và quản trị đa phương.
Khi nhà nư
ớc ra những quyết định hệ trọng, thủng thường họp báo cùng với đại diện của tiểu ban tư vấn. Cũng có khi ư kiến của hai ngưi khác nhau, nhưng quyền quyết định và trách nhiệm sau cùng là của thủng.
Các đ
a phương có th yêu cầu nhà nưc trung ương ra tuyên b khẩn cấp và hỗ trợ cho tỉnh hay đa phương của ḿnh. Và các đa phương phải tôn trọng pháp luật chung của cảớc dù có thể có cách quản lư riêng các tiệm ăn, nhà hàng theo cách riêng ca đa phương.

 

11- Cách ly


Ngư
ic ngoài hay người Nhật từớc ngoài trở về, khi đến sân bay phải xét nghiệm và cách ly tại nhà trong 14 ngày. Phải có ngưi đón t sân bay về nhà hay khách sạn, không đưc đi phương tiện công cộng.
Không thấ
y trường hợp người từ tỉnh này sang tỉnh khác phải bị cách ly hay cấm vào. Cũng có trường hợp một số nơi yêu cu ngưi đa phương khác đng đến đa phương ḿnh vào lúc này. Đó ch là lời kêu gọi hợp tác, không kèm theo sự tẩy chay hay h́nh phạt nào. Vào thời gian đầu của dịch Covid-19, cũng có một vài trường hợp ném đá vào xe ca ngưi đến từ Tokyo, không muốn người từ Tokyo đến đa phương ḿnh, nhưng đó ch là cá biệt ít ỏi.
 

12- Vài điều trông thấy một cách tổng thể


1) Khi dịch corona ậ
p đến đt đu năm ngoái, Nhật Bản cũng rơi vào t́nh trạng bị động, lúng túng. Thiếu khẩu trang, thiếu dung dịch kháng khuẩn, người dân mua trữ cả giấy vệ sinh, xă hội Nhật gần như rơi vào t́nh huống hoảng loạn. Thủớng Abe lên truyền h́nh hứa lo cho mỗi người hai cái khẩu trang bằng cotton. Khi hai cái khẩu trang đến tay người dân th́ nó rất nhỏ, hiệu quả kém. Ngưi ta chê cười và gọi đó là Abe no mask. Nước Nhật cũng chậm trễ trong vấn đ tiêm vắc xin. Hồi cuối năm ngoái, thớng Suga nói là sẽ tiêm cho người trên 65 tuổi vào tháng 2 năm 2021, ri nói là tháng tư, và thực tế là đến hạ tuần tháng 5, người trên 65 tuổi mới bắt đu đưc tiêm mũi đầu tiên. Nhưng t́nh h́nh hiện nay được cải thiện rất nhiều, tỉ lệ số ngưi đưc tiêm hai mũi đă lên ngang ngửa các nước tiên tiến khác. Các thuốc chửa bệnh được nhập khẩu và triển khai sản xuất trong nước.


C:\Users\Bun14\Desktop\9.jpg



2) Nhật Bản dựa trên pháp luật và giáo dụ
c đ pḥng chống dịch Covid-19.
Thí dụ tiệ
m ăn b khuyến cáo không được cung cấpợu cho khách trong thời gian khẩn cấp. Đọc báo chỉ thấy vài trường hợp bị phạtới 300,000 Yen (gần bằng 3000 đô la M). Chính quyền trung ương hay đa phương nói chuyện với người dân rất lễ đ. Họ yêu cầu người dân vui ḷng làm điu này, điu kia, không đe dọa phạt thế này thế khác. Bà Koike Yuriko, đô trưng Tokyo đă có lúc phờ phạt do căng thẳng liên tục trong chống dịch bệnh, đă có lúc xin nghỉỡng mấy ngày. Tuy nhiên lúc nào bà ấy cũng lễ đ với người dân, tránh những lời xúc phạm, tránh những lời của kẻ bề trên.

3) N
ước Nhật có chế đ chánh trị đại nghị, có 6 đng chính, trong đó có đảng cộng sản Nhật Bản, và có tự do báo chí. Một số lần đại biểu quốc hội thuộc đảng cầm quyền và quan chức đi ăn nhậu nơi sang trọng trong khi khuyên dân nên ở nhà, tránh ra đưng đ khỏi lây lan. Nhờ báo chí phát hiện, lên án, các đng đối lập phê b́nh mạnh mẽ, nên các việc xấu xa ấy không nhiều.

4) Cứ
6 ngưi hay 7 người Nhật là có một người nghèo. Và có những người khốn cùng. Bô y tế Nhật Bản có chính sách hoạt động thực tế lo cho những ngưi này, nhưng cũng không lo xu v́ nhiều yếu tố. Các tổ chức phi lợi nhuận lo cho những người khốn cùng này một cách tận tụy, chân thành.
Việ
c đăng kư thành lập một Tổ chức phi lợi nhuận ( NPO) tại Nhật Bản rất đơn giản, chỉ cần có tên ngưi điều hành, bản điều lệ ngắn gọn, địa chỉ văn pḥng là có thể đăng kư được, và bắt đầu từ số tiền nào cũng được. Hoạt động xă hội của những tổ chức thiện nguyện này được nhà ớc và nhân dân hỗ trợ, ủng hộ. Nhiệm vụ của các tổ chức thiện nguyện là phải báo cáo tài chính minh bạch hằng năm, nhưng không phi đóng khoản thuế nào. Mới vừa rồi, thấy đại diện của vài NPO thảo luận về dịch Covid-19 với bộ trưởng bộ y tế và một số giáo sư v dịch tể trên đài NHK. Chánh quyền và tổ chức xă hội dân sự cùng bàn luận lo việc cho xă hội rất thật ḷng.

5)
Đợt thứ 6 sẽ đến.
Khi đ
ợt thứ 5 hạ nhiệt, và t́nh trạng khẩn cấp được dỡ bỏ vào cuối tháng 9, người dân mừng rỡ và bắt đu ra đường nhiều. Trong đợt 5 vừa rồi, có ngày số người bị nhiễm lên trên 25,000 người (Tokyo trên 5,000), bây giờ con số xuống thấp hơn 1,000 người (Tokyo thấp hơn 100), t́nh h́nh được cải thiện nhanh đến nỗi người ta lúng túng trong việc giải thích lư do. Đại diện của tiểu ban tư vấn chính phủ th́ cho là ư thức của người dân và sự hợp tác của ngưi dân được nâng cao, t́nh h́nh tiêm vắc xin tiến triển tốt, nhưng vẫn tiếp tục cảnh báo ngưi dân là đợt thứ 6 có thể đến. Tỉnh trưởng Osaka th́ nói là đợt thứ 6 chắc chắn sẽ đến vào mùa đông này và kêu gọi phải chuẩn bị.

6) Vừ
a qua, đảng cầm quyền bầu thủớng mới. Bốn người ra ứng cử đều nói rằng không thể tiêu diệt vi rút corona mà phải cùng tồn tại với nó. Và thủớng mới Kishida nói là phải chuẩn bị trang thiết bị y tế, tiêm ngừa và các việc khác cho t́nh huống xấu nhất có thể xảy ra./

...........

* Bài nhận trực tiếp từ tác giả (12/10/2021)

 

© "Khi phát hành lại bài này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ
www.erct.com"