CCH LM THƠ

Sưu tầm được cch lm thơ, xin biếu cc bc một vi niệm để chng mnh dễ dng trở thnh một thi sĩ trong chi thơ v...chung vui cng mọi người...

LỤC BT: (thơ 6 chữ v 8 chữ)

..............Chữ thứ 2........chữ thứ 4..........Chữ thứ 6.........Chữ thứ 8

Cu 1...........B... ..................T.......................B
Cu 2...........B......................T.......................B.B

.... v thường thường theo thứ tự ... chữ thứ 6 của cu Lục vần với chữ thứ 6 của cu Bt v chữ thứ 8 của cu Bt ny vần với chữ thứ 6 của cu Lục kế tiếp ...cứ như vậy cho đến khi hết bi thơ ....

Xin mở ngoặc ở đy:
Vần TRẮC : gồm những chữ c dấu sắc (') hỏi (?) ng (~) v nặng (.)
Vần BẰNG : gồm những chữ khng c dấu v dấu HUYỀN (`)

V dụ:

Ước g anh ha thnh kn
Cn em nghệ sĩ thổi kn toe toa
Gi m em ho thnh hoa
Anh lm con bướm lượn ra lượn vo


Cu LỤC 6 chữ:
- Chữ thứ 2: G (vần bằng)
- Chữ thứ 4: HA (vần trắc)
- Chữ thứ 6: KN (vần bằng)
Cu BT 8 chữ:
- Chữ thứ 2: EM (vần bằng)
- Chữ thứ 4: SĨ (vần trắc)
- Chữ thứ 6: K N ( vần bằng)
- Chữ thứ 8: TOA (vần Bằng)

THƠ THẤT NGN: 7 chữ

- Thơ Thất ngn bt c (Bảy chữ v tm cu)
- Thơ song thất lục bt (Hai cu đầu 7 chữ, cu 3 c 6 chữ v cu 4 c 8 chữ).....v..v.v....

Thơ bảy chữ, chữ cuối của cu đầu vần với chữ cuối của cu 2 v 4, v c luật bằng trắc như sau:

..............Chữ thứ 2...........chữ thứ 4..........Chữ thứ 6

Cu 1..............B... ..................T.......................B
Cu 2..............T......................B.......................T
Cu 3..............T......................B.......................T
Cu 4..............B......................T.......................B

Chữ B l vần bằng gồm những chữ khng dấu v dấu huyền
Chữ T l vần trắc gồm những chữ c dấu Sắc, hỏi, ng & nặng
sau đy l v dụ:

Ta về như tiếng ku đồng mơ
Để mi cho anh nỗi thẫn thờ
Rượu đỏ tnh tan bnh rạn vỡ
Cn g thương tiếc mối tnh thơ


Những chữ mơ, thờ, thơ m vần với nhau.

Ta VỀ như TIẾNG ku ĐỒNG mơ (1)
.......B..........T...............B.......b
Đề MI cho ANH nỗi THẪN thờ (2)
....... T...........B...........T....b
Rượu ĐỔ tnh TAN bnh RẠN vỡ (3)
........ T.......... B............T......t
Cn G thương TIẾC mối TNH thơ (4)
.........B.............T............ B.....b

Hay l ngược lại

Cu 1...........T... .................B.......................T
Cu 2...........B.....................T.......................B
Cu 3...........B.....................T.......................B
Cu 4...........T.....................B.......................T

Mộng ước trăm năm đ nhạt mơ
Vầng trăng ngy đ hết cn mơ
Phố khuya hiu hắt đn mờ ảo
Bến vẳng đm nay c kẻ chờ


Những chữ mơ, mơ, chờ m vần với nhau.

Mộng ƯỚC trăm NĂM đ NHẠT mơ (1)
...........T.............B..........T......b
Vầng TRĂNG ngy Đ hết CN mơ (2)
.............B..............T..........B.....b
Phố KHUYA hiu HẮT đn MỜ ảo (3)
...........B............T..........B...t
Bến VẮNG đm NAY c KẺ chờ (4)
.........T..............B.........T....b

Cu 1 v 4 giống nhau, c vần bằng trắc ở cc chữ 2, 4 v 6
Cu 2 v 3 giống nhau, c vần bằng trắc ở cc chữ 2, 4 v 6

Cn thm luật trắc bằng, trắc bằng như sau:

Một đời được mấy điều mong ước
Ni lở sng bồi đ mấy khi
Lịch sử ngơi đi nhiều tiếng động
Mười năm, cổ lục đ ai ghi
(Trong bi Ta Về của T Thy Yn)

Nửa đm kh ngủ cũng muốn khều
"Ny nọ" rồi th ... thn gi tiu
Sng sau đu sức đi cy tiềp
Đnh kiếm bia "tu" giấc phiu diu
(Trong NỖI LNG NGƯỜI TU BIA của ccNN)

Thong hiện em về trong đy ...m
Mười năm lốc cc cũng bằng khng
Em về x nước quay dng cuộn
Thuyền tnh Bt Nh ht theo dng
(Trong Thn gởi Sa Di Vũ Quyn của SR)

Lật vội từng trang Bt Nh kinh
Tm tr ngổn ngang bng với hnh
Một ci Ta B sinh với tử
Giấc mộng Lin Hoa ta với tnh
(Trong Nỗi lng của LHC)

Thơ Thất ngn bt c (Bảy chữ v tm cu)

Thất ngn đơn giản l thể thơ gồm bốn cu mỗi đoạn, v mỗi cu được mang bảy chữ, được sắp theo luật như sau:

Bốn cu được chia thnh hai cặp:
Một cặp mang thanh x T x B x T x (trắc, bằng, trắc)
Một cặp mang thanh x B x T x B x (bằng, trắc, bằng)

Hai cặp ny c thể đặt xen kẽ, hoặc đối xứng ty , miễn sao nghe m tai l được. Trong từng cu, những chữ mang thanh trắc bằng bắt buộc phải l cc chữ 2, 4, v 6 của mỗi cu. Như vậy chữ thứ 2 v thứ 6 lun mang cng một thanh cn chữ thứ 4 th ngược lại theo đng luật thơ.

Bi thơ được bắt đầu bằng 2 cch sau:

1 2 3 4 5 6 7
1. x T x B x T B
2. x B x T x B B
3. x B x T x B T
4. x T x B x T B

Ở chốn Vn đồn c bc Thăng (Thắng)
Dm v von chi, chữ no bằng
i da, bc ngại em ra sức,
Chỉ sợ bc hay ấy, thẳng băng

Hoặc l:

1. x B x T x B B
2. x T x B x T B
3. x T x B x T T
4. x B x T x B B

Ti đy muốn tập viết bi thơ
Luật đi bảy chữ kh no ngờ
Ngồi viết bi thơ gần tắt thở.
Lm sao m kh vậy trời ơi!

*Chữ thứ 7 ở cc cu 1, 2, v 4 phải cng vần với nhau.

Sau đy l hai khổ Thơ Thất Ngn Tứ Tuyệt:

Ta nốc wine vo mi chẳng đin
Chỉ mong tan biến hết ưu phiền
Tnh tan, tnh lạc, tiền th hết...
Rượu ngấm ta say sướng ha tin


I--Xi-Ti (ERCT) Diễn Đn hay
Ai thời muốn học vo lm ngay
Để ươm hạt giống vườn thơ tiếu
Sảng khoi tiếng cười, thơ mi bay...


Cn bi thơ Đnh Đu của Hồ Xun Hương sau đy l bi thơ Đường Luật.

nh u

Tm cột khen ai kho kho trồng,
Người th ln đnh, kẻ ngồi trng.
Trai đu gối hạc khom khom cật,
Gi uốn lưng ong ngửa ngửa lng.
Bốn mảnh quần hồng bay phất phới.
Hai hng chn ngọc duỗi song song.
Chơi xun ai biết xun chăng t!
Cột nhổ đi rồi, lỗ bỏ khng.

(Hồ Xun Hương)

Thơ Đường luật l 2 khổ thơ Tứ tuyệt ghp lại cho nn khng được viết rời ra. Ci kh của thơ Đường luật l cc cu 3 v 4 đối với nhau v cc cu 5 v 6 cũng đối với nhau.

Thơ Đường được bắt đầu từ bn Trung Hoa, thời nh Đường bn Trung Hoa rất xem trọng cc văn ho, v cũng v lẽ đ nn cc quan trong triều bắt buộc phải biết lm thơ, cho nn trong thơ nh Đường c rất nhiều thi sĩ nổi tiếng. Đặc biệt hơn nữa, cc thi ho thời nh Đường đ pht triển một lối lm thơ ring biệt m ngy nay chng ta được biết l thơ Đường.

Thơ Đường cn được gọi l "Đường Thi Thất Ngn Bt C" tạm dịch l Đường thơ bảy chữ tm cu. Tm cu ny được phn ra thnh bốn cặp khng tch rời ra (cặp l hai cu giống nhau theo luật bằng trắc).

Bố cục bi thơ Thất ngn bt c Đường luật l một bi thơ gồm 8 cu v mỗi cu c 7 chữ. Được bắt đầu bằng hai cch mở đầu T-B-T hoặc B-T-B như đ đề cập ở trn:

-cu 1 v 2 l 2 cu Đề: mở ra vấn đề về bi thơ
-cu 3 v 4 l 2 cu Thực: giải thch về vấn đề
-cu 5 v 6 l 2 cu Luận: bn luận về vấn đề
-cu 7 v 8 l 2 cu Kết: kết luận lại vấn đề bi thơ.

*cc cu Thực v Luận phải đối nhau
*trnh by phải liền 8 cu chứ khng tch rời lm 2 khổ thơ 4 cu như Tứ tuyệt
*chữ thứ 7 ở cc cu 1, 2, 4, 6, 8 phải vần với nhau

Điểm kh nhất trong Đường Thi l cu số ba v cu số bốn, bởi v hai cu ny được gọi l hai cu THỰC v hai cu năm v cu su l hai cu LUẬN.... hai cặp cu ny lun lun đối nhau, danh từ đối danh từ, động từ đối động từ, tnh từ đối tnh từ, quan trọng hơn cả l hai cặp cu ny phải đối .

Cũng giống như Thất Ngn Tứ Tuyệt, luật bằng trắc trong Đường Thi p dụng cho những chữ 2, 4, v 6 trong mỗi cu; đặc biệt, những chữ 7 (chữ cuối của mỗi cu) cũng phải theo luật bằng trắc (B=bằng, T=trắc).

Nếu mở đầu bi thơ bằng T B T (luật trắc) th bi thơ sẽ theo luật như sau:

cu 1: x T x B x T b (vần)
cu 2: x B x T x B b (vần)
cu 3: x B x T x B t
cu 4: x T x B x T b (vần)
cu 5: x T x B x T t
cu 6: x B x T x B b (vần)
cu 7: x B x T x B t
cu 8: x T x B x T b (vần)

Nếu mở đầu bi thơ bằng B T B (luật bằng) th bi thơ sẽ theo luật như sau:

cu 1: x B x T x B b (vần)
cu 2: x T x B x T b (vần)
cu 3: x T x B x T t
cu 4: x B x T x B b (vần)
cu 5: x B x T x B t
cu 6: x T x B x T b (vần)
cu 7: x T x B x T t
cu 8: x B x T x B b (vần)

Điểm cao nhất của Đường Thi l c thể HỌA THƠ với người khc, nghĩa l sẽ dng lại tất cả những mang VẦN của bi thơ muốn họa tức l bi thơ của người đầu tin (thường được gọi l bi Xướng Thi) để diễn tả theo thơ của mnh.

V dụ:

Vườn ươm thơ tiếu thật l hay
Trai gi học thơ rộn cả ngy
Mấy ch chim con vo muốn đậu
Vi c bướm nhỏ tới thm bay
Trẻ th ham học thơ khng chn
Gi lại mải chơi họa vẫn say
Thơ tiếu vườn ươm đang nảy lộc
Đơm hoa kết tri trong xun ny.

(V Danh)

Khi Họa lại một bi thơ Đường luật th c cch họa xui hoặc ngược những chữ vần trong bi Xướng. Nội dung c thể khc nhưng 5 chữ Vần bắt buộc phải c. Cc bc tham khảo bi họa Ngược vần:

Chả ở đu bằng D Đế ny (Diễn Đn)
Vũ Quyn hay lắm khối người say!
Ex-ryu cờ lấp chim đua ht (club)
Tonqun xin mời bướm lượn bay
Thơ nhạc tưng bừng vang sớm tối
Tm Thiền đng đc vọng đm ngy (?)
Trai gi, trai trẻ cng đo bt
Tnh nghĩa ex-ryu sẽ mi bay


Cầu chc cc bc yu thơ, mong muốn lm thơ thnh cng.

Mai Văn Ho - Exryu c Chu

 


< Bi đ đăng trn trang Diễn Đn ngy 9/3/2006 >