Tiến sĩ Phạm Mạnh Kha tự nhận xét ông gặp nhiều may mắn và cho rằng nắm bắt được may mắn cũng là một trong những khả năng của con người.

Ông Phạm Mạnh Kha lấy bằng Tiến sĩ Nông nghiệp tại Đại học Tohoku. Ông là một trong số ít du học sinh sang Nhật, học chuyên lĩnh vực nông nghiệp vào thập niên 1970. Ông cũng là một trong những học sinh Việt đầu tiên học ở trường tư thục nhưng lại nhận được học bổng du học của Chính phủ Nhật.

Tuy được đào tạo chuyên sâu về nông nghiệp, song không chỉ nói chuyện nhà nông, ông còn chia sẻ quan tâm và hiểu biết của mình về các lĩnh vực y tế, môi trường và giáo dục tại Việt Nam. “4 mảng đó nếu làm tốt, đất nước mới phát triển vững mạnh được”, ông nói.

Giữa hai bờ Việt - Nhật

Những ngày này, ông Kha, phụ trách Công ty Trang thiết bị Y tế Metran (Nhật) tại Việt Nam, đang tập trung cho việc phân phối máy hô hấp nhân tạo. Đây là máy áp dụng phương thức giao động cao tần số, dùng cho trẻ sơ sinh. Máy hô hấp này đang được lắp ráp tại Việt Nam và xuất trở lại Nhật và các nước khác.

“Cái khó là lắp ráp tại Việt Nam và được Bộ Y tế Nhật cấp giấy phép cho nhập vào Nhật, bởi đó là một trong những quốc gia khắt khe khi nhập thiết bị y tế”, ông nói thêm. Riêng tại thị trường Việt Nam, sản phẩm được bán ra rất hạn chế do giá còn cao.

Ông Kha cho biết, Công ty đang nỗ lực nội địa hóa một số thiết bị để giảm giá thành. Sản phẩm bán lẻ trên thị trường khoảng 10 triệu Yên Nhật.

Tại Nhật, cách đây hơn 10 năm, ông cũng lập Công ty Asahi Plantech, chuyên xuất khẩu các dụng cụ kiểm tra (tesk kit) nước ô nhiễm để xử lý cho hợp chuẩn. Với các dụng cụ này, doanh nghiệp chỉ mất 5 phút để có kết quả. Theo ông Kha, hầu như rất ít doanh nghiệp Việt Nam mua sản phẩm này mà đa số là doanh nghiệp Nhật và một số doanh nghiệp nước ngoài đang đầu tư tại Việt Nam.

Ngoài 2 sản phẩm liên quan đến y tế, môi trường đã và đang lắp ráp tại Việt Nam, cách đây hơn 10 năm, ông cũng là người đầu tiên đưa một số sản phẩm trái cây sấy khô của Việt Nam sang Nhật.

Ông cho biết, người Nhật thích những loại hoa quả có mùi nhẹ, trong khi sản phẩm mít sấy khô của Việt Nam lúc đó đôi khi có mùi thơm hơi nặng và đặc biệt hơi khô, cứng khiến người lớn tuổi ở Nhật không ưa chuộng.

Nhật là một trong những nước nhập khẩu rau quả khá nhiều từ Việt Nam. Tuy nhiên, chỉ có 4 loại trái cây Việt Nam được Nhật cho phép nhập là sầu riêng, chuối, dứa và thanh long. Đối với thanh long, để đưa được loại quả này vào Nhật, các chuyên gia nông nghiệp đã phải nghiên cứu, cải tạo giống cho phù hợp với thị trường Nhật. “Quả cần có mùi ngọt thanh hơn, lớn hơn, không có sâu và cho trái quanh năm”, ông Kha cho biết. Hiện tại, thanh long là một trong nhiều loại trái cây cao cấp được người tiêu dùng Nhật ưa chuộng.

Cách đây gần 25 năm, ông Kha là một trong những người sáng lập Công ty Vilotus tại Nhật và đưa những hạt giống rau từ Nhật vào Việt Nam. Song song đó, ông còn làm việc cho một công ty của Mỹ chuyên sản xuất kinh doanh màng lọc. Ông phụ trách mảng kỹ thuật trong lĩnh vực dược phẩm, thực phẩm, y tế, công nghệ sinh học.

Suốt hơn 25 năm qua, ông Kha vẫn âm thầm hỗ trợ đưa nông sản chế biến từ Việt Nam sang Nhật. Ông cũng là người kiên trì thuyết phục các cơ quan quản lý thực phẩm, y tế Nhật nhằm xúc tiến việc đưa sản phẩm Việt Nam vào thị trường khó tính này.

Hơn 15 năm qua, ông cũng là một trong các Việt kiều Nhật phối hợp với những người Nhật yêu Việt Nam, sáng lập và quản lý Quỹ Giáo dục Fuji, trao hàng ngàn học bổng mang tên Fuji cho sinh viên, học sinh nghèo học giỏi tại Cần Thơ, An Giang, Ninh Bình. Do những đóng góp đó, Chính phủ Việt Nam đã nhiều lần trao bằng khen cho ông. “Tôi chỉ muốn âm thầm làm những việc mình cho là đúng và trong khả năng. Trước mắt, tôi còn nhiều việc phải làm lắm”, ông nói.

Những may mắn trong đời

Sang Nhật du học vào năm 1964, đến đầu năm 1975, sau khi lấy bằng Tiến sĩ Nông học, ông Kha đã gửi đơn về Việt Nam để về nước giảng dạy với giấc mơ được góp phần vào phát triển nền nông nghiệp ở quê nhà. Tuy nhiên, thư gửi đi chưa có hồi âm, đến tháng 4.1975, đất nước thống nhất. Hộ chiếu ông dùng đi du học được cấp trước đó đã trở nên vô hiệu. Do đã có gia đình tại Nhật, ông không thể rời Nhật mà phải lao vào kiếm sống để nuôi gia đình nhỏ của mình.

Song ông cho rằng việc ở lại là một điều may mắn của cuộc đời ông. 3 năm làm việc tại Bộ Nông nghiệp Nhật sau đó đã giúp ông nhiều kinh nghiệm để có những đóng góp cho nông nghiệp Việt Nam sau này.

Ông Kha chia sẻ, một may mắn lớn khác trong cuộc đời ông là có cô vợ Nhật chịu được tính “gàn” của ông ngay từ ngày mới yêu nhau. Năm 1974, khi quyết định cưới cô gái Nhật đó, ông Kha đã xin phép gia đình cô đưa cô về sống với gia đình Việt Nam của ông 2 tuần, còn ông quay lại Nhật để tiếp tục công việc của mình. Cô gái người Nhật ngày ấy không biết một câu tiếng Việt, lại sống trong gia đình truyền thống Việt, sáng sáng cùng mẹ của ông đi chợ, nấu ăn và trò chuyện bằng 2 bàn tay và ánh mắt. Tuy nhiên, sau 2 tuần, cô dường như đã trở thành thành viên trong gia đình ông tại Việt Nam. Hiện nay, cặp vợ chồng Việt - Nhật này có 3 cô con gái đang sống và làm việc tại Nhật.

Khi được hỏi ông nhận xét như thế nào về cuộc đời mình, ông cho rằng mình gặp nhiều may mắn và dường như không có điều bất hạnh. “Nắm bắt được may mắn cũng là một trong những khả năng của con người”, ông vui vẻ nói.