Tưởng Nhớ Anh Nguyễn Đình Long.

Đàm Quang Tuấn (55, Todai)

Anh Nguyễn Đình Long là người thứ ba sang Nhật học sau Đệ Nhị Thế Chiến dưới chương trình của Bộ Quốc gia Giáo Dục Nhật Bản, song là người đầu tiên đến kịp ngày khai giảng. Hai khóa trước, anh Nguyễn Đại Ca và tôi đến chậm, sau ngày khai giảng ba, năm tháng. Anh Long sang Tokyo với ông cụ thân sinh vào cuối tháng 3 năm 1956. Ba khóa đầu tuy chính phủ cho học bổng nhưng sinh viên phải tự trả cho tiền vé phi cơ hay tày biển của mình. Từ khóa thứ tư, chính phủ Việt Nam đài thọ cho vé phi cơ hay tàu biển. Tiền vé phi cơ từ Sài Gòn đến Tokyo lúc bấy giờ bằng khoảng một năm lương của một người Nhật mới ra trường đại học đi làm.

Khi gặp anh Long và ông cụ thân sinh, tôi biết ngay là anh Long thuộc một gia đình khá giả ở Việt Nam . Ấn tượng đầu tiên của tôi anh Long là một người chân chỉ hạt bột, siêng năng; một thanh niên nhiều nhiệt huyết.

Anh Long và tôi ở cách nhau ba, bốn phòng trong Hội Quán Quốc Tế. Thường chúng tôi đi chung trong những dzịp quốc khánh, tiếp tân, xum họp kiều bào. Song đã trên nửa thế kỷ rồi. lại thêm tính anh Long ít nói, lặng lẽ nên không mấy hình ảnh xưa trong suốt một năm chung sống còn lại trong ký ức tôi. Tôi chỉ nhớ có một lần, tôi sang chơi phòng anh Long, anh đọc cho tôi nghe một bài thơ dzùng toàn dzanh từ toán học, mắt long lanh của một nghệ sĩ. Song tôi không thể nào quên được nét mặt anh Long khi đón tôi ở ga Kyoto, sau một năm xa cách. Vào dzip nghỉ xuân năm 1958, anh Ikeguchi Kotaro (bút danh Sakaiya Taichi), bạn tôi ở Todai, mời tôi về nhà chơi ở Nara .

Sau khi đi xem các thắng cảnh ở Nara và Osaka mấy ngày, tôi chia tay anh bạn và lên Kyoto. Như đã hẹn trước, khi tầu dzùng lại, tôi bước ra khỏi cửa tầu đã thấy anh Nguyễn Đai Ca và anh Long đứng chờ. Anh Long mỉm cười, khẽ chào tôi. Mặt anh một phần che dzưới bóng mái nhà ga, một phần phơi dzưới nắng xuân, trông thật hiền dịu.

Cả ba chúng tôi về ký túc xá của anh Đại Ca, rối cùng đi xem chùa Ginkaku gần đấy. Khi chia tay về nhà trọ mình, anh Long bắt tay tôi nói: "Anh thế nào cũng ngủ ở chỗ tôi một tối". Tôi nhận lời và hứa sẽ đến chỗ anh Long vào tối cuối cùng ở Kyoto .

Hôm sau, tôi đi chơi một mình và tình cờ được quen biết và thành bạn với một sinh viên trường Đại học Doshisha nên tối nào cũng về muộn sau 10 giờ đêm. Hôm cuối cùng ở Kyoto , tôi về nhà trọ của anh Long gần 11 giờ đêm. Anh mở cửa cho tôi vào và không hề trách móc gì cả dzầu biết là chúng tôi làm phiền chủ nhà.

Những ngày anh sống ở Tokyo sau khi học xong ở Kyoto, tôi được gặp anh rất ít. Anh hình như có thay đổi đôi chút, nói nhiều hơn trước và có vẻ thích rakugo.

Tôi gặp lại anh ở Sài Gòn vào mùa xuân năm 1995, sau 20 năm xa cách. Chúng tôi cùng đi ra tiệm trà, ngồi nói lại những chuyện xa xưa. Trước ngày trở lại Mỹ, tôi lại được gặp anh Long và một số anh em dzu học ở Nhật trước ở một tiệm ăn trong trung tâm thành phố. Trong cuộc họp mặt này, tôi hỏi các anh em về cái chết của anh Trần Kim Khiết. Tôi nói :"Tôi nghe người ta đồn ở Mỹ là anh Trần Kim Khiết bị sát hại có đúng không ?". Các anh cười và nói lời đồn đó không có thật. Đến bây giờ tôi còn nhớ lời đáp của anh Long: "Chuyện đó không có đâu". Tôi không hiểu sao, các anh em đều nói tương tự như vậy mà câu trả lời bình thường của anh Long lại có tính cách thuyết phục mạnh nhất đối với tôi. Khi về nhà tôi mới suy luận ra được là vì tôi chưa bao giờ nghe thấy anh Long hăng say bày tỏ một lập trường chính trị nào của mình.

Tôi gặp lại anh Long lần cuối vào mùa xuân năm 2001 tại nhà anh Vũ Tất Thắng ở Sài Gòn. Anh chị Thắng mời tôi ăn tối để tôi có dịp được gặp lại các anh em khác. Trong bữa ăn, tôi bài tỏ nhận xét của tôi là người Việt Nam chúng ta hay có tật nói dzối. Anh Long đáp: "Họ không nói dzối đâu, họ chỉ không có nói thật thôi". Câu nói thật bình thường nhưng tôi không quên được cái giọng hài hước của anh.

Khoảng một hai năm sau, tôi được tin anh Long không được khoẻ và có điện thoại từ Mỹ về thăm anh và rất mừng khi nói chuyện với anh và được biết anh đã khoẻ lại.

Mùa xuân năm ngoái tôi đi với đứa con trưởng về Việt Nam cho nó biết quê cha đất tổ. Sau khi ở Hà Nội vào Sài Gòn, tôi định tìm gặp anh Long và một số anh chị em khác nhưng con tôi cần tôi giúp cho nhiều chuyện vì nó không biết tiếng Việt nên tôi không thực hiện dzự tính của mình.

Đã lâu tôi không mở hộp thư exryu; cách đây khoảng hai tuần, khi mở hộp thư cá nhân thì được “Exryu Cuối Tuần” cho hay anh Long đã qua đời. Tôi ngồi thần thờ, nhớ người bạn xưa.

Anh Long ơi sao anh đi quá sớm vậy ! Tôi cứ đinh ninh sẽ được gặp lại anh mà nay anh đã nằm xuống, an giấc nghìn thu.

Tuổi già hạt lệ như sương

Đàm Quang Tuấn