Tưởng nhớ một người bạn ra đi.

Quản Phúc Cảnh (Paris)

 

Đầu năm nay anh em cựu sinh viên du học tại Nhật tiễn đưa một đại sempai, thì vào trung tuần tháng 6 lại ngậm ngùi thêm trước một chuyến ra đi của một người bạn khác, anh Nguyễn văn Chuyển. Người bạn mới ra đi là người đồng song, cùng sang Nhật năm 63 với tôi. Không hiểu sao trong chuyến máy bay đi Nhật vào tháng 4 chỉ có 7 người, không có anh Chuyển. Anh sang sau chúng tôi khoảng 1 tháng. Chúng tôi cùng ở lầu hai của cư xá Chiba, mới xây, còn thoảng mùi sơn và nồng mùi giường, bàn ghế mới. Cuộc sống của chúng tôi năm đầu tiên là vùi đầu học tiếng Nhật, lúc có chút thì giờ, bon trẻ chúng tôi thường tụ họp tại phòng của anh để học nhẩy, do một vài sinh viên Nhật hay mấy anh đi trước chỉ dẫn. Sở dĩ thường tụ tập tại phòng anh vì phòng anh có máy nghe nhạc tốt . Thuở đầu thập niên 60, ga Inage còn là một ga nhà quê, rất sơ sài. Thành phố Chiba lúc đó chưa phát triển, nên chúng tôi khi có chút thì giờ vào cuối tuần, thỉnh thoảng rủ nhau đi Tokyo, gọi là Thượng kinh. Trở về Inage phần nhiều đã khuya, không có chuyến tầu trực tiếp, phải đổi và chờ tại ga Tsudanuma, chúng tôi gọi là ga buồn. Những lúc chờ tầu như vậy, hai đứa chúng tôi thường nói những chuyện mơ ước trong tương lai. Chúng tôi nói đến vấn đề dinh dưỡng cho một nước VN mai sau, nói đến chuyện dẫn điện về khắp vùng đất nước, đến vấn đề cung cấp nước sạch cho mọi người, không còn có cảnh mắt toét… Hai đứa chúng tôi say sưa bàn chuyện, măc dù lúc đó chưa vào học bộ. Sau một năm học tiếng Nhật, chúng tôi 4 người, anh Vĩnh Sính, Lê Văn Phong, Lại Văn Khiết và tôi lên Tokyo, trú tại cư xá Komaba, vào học ngay năm thứ nhất trường Nhật. Anh Chuyển và anh Lương Tấn Tước còn ở lại thêm 1 năm rưỡi nữa, rồi vào trường Todai và Hokkaido. Con đường học hành và nghiên cứu của anh thật thông suốt, không gặp trở ngại, theo tôi một phần lớn nhờ sức làm việc siêu việt, và cũng nhờ tài ăn nói cũng như tư cách của anh. Rời Nhật vào cuối thu năm 68, tôi bặt tin bạn bè ở Nhật, mãi đến giữa thập niên năm 80, tôi mới nối được giây liên lạc với anh trong một chuyến trở về thăm Nhật. Anh vẫn vậy, nhưng tóc đã sớm bạc. Trong một chuyến dự hôi nghị khoa học tại Paris, anh có tới thăm tôi. Tối hôm đó, tôi mời anh ăn nem, bánh chưng, chả quế vì biết những thứ đó khó kiếm được tại Tokyo. Những lần gặp nhau bù khú như vậy, tôi mới biết anh uống rượu rất giỏi, hầu như tôi chưa thấy anh say bao giờ. Đặc biệt lối uống của anh là dù uống sake hay rượu đỏ, anh bao giờ cũng uống kèm với một ly bia. Tuy cùng sang một năm, và hầu như cùng một ngành chuyên môn, chúng tôi ít thư từ, riêng chỉ những năm gần đây, chúng tôi mới liên lạc lại với nhau. Tôi từng làm cơm thết anh hai lần, đều ở hai nơi khác nhau. Mùa xuân năm 98, tôi sang làm việc tại trường Y khoa đại học Hiroshima, nhân dịp anh đi công tác cho trường, ghé thăm tôi một tối. Chúng tôi nói chuyện về đặc tính của món súp Mìsô Nhật, những trái cây có aflavonoide, anti oxidant, và bàn nhau làm thế nào để có một chương trình dinh dưỡng hợp lý cho thế hệ trẻ tại VN. Hôm đó tôi uống say, vì cậy uống ngay tại nhà, không phải lấy xe, và định chuốc rượu anh, nhưng anh vẫn uống và tỉnh táo như thường. Lần thứ hai nấu cơm đãi anh và 3 bạn khác vào mùa xuân năm 2007, khi tôi làm việc tại Stanford. Bữa cơm tuy thanh đạm, nhưng anh vẫn khen ngon, và nhắc lại bữa cơm tôi nấu đãi anh tại Hiroshima vào 9 năm trước. Khi bù khú nói chuyện, anh thường dùng tiếng Bác- tôi, hoặc mình-cậu, và mới đây gặp lại vào mùa xuân năm 2007, chúng tôi thường đùa với nhau dùng chữ thầy, giữa anh, anh Vũ hữu Thành và tôi. Anh có chương trình về làm việc tại VN vào tháng 8 năm nay và ngỏ ý rủ anh Thành và tôi về làm việc. Tôi ngần ngừ, vì tôi không dấn thân được như anh, một người chỉ cho chứ chưa hề nhận ân huệ của bất kỳ từ ai. Anh có lẽ là một trong ít những sinh viên du học từ miền Nam còn giữ quốc tịch VN, mặc dù với chức nghiệp giáo sư đại học, anh gặp nhiều khó khăn trong khi đi dự những hội nghị khoa học quốc tế với hộ chiếu VN vào đầu thập niên 80. Mới mùa xuân năm ngoái, anh còn say sưa cho tôi coi chương trình dậy Hóa Học Dinh Dưỡng cho sinh viên Đông Nam Á do anh phụ trách trên web của trường, thế mà nay anh đã ra đi. Chuyển ơi, thôi nhé. Thế là không còn phải day dứt trăn trở về Hoàng Sa, Trường Sa. Từ đây cậu không còn phải day dứt về những hoá chất độc trong thực phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc, không còn phải lo lắng về vấn đề Vệ sinh dịch Tễ….Những việc đó, chắc chắn sẽ có những người mà Chuyển đã đào tạo, đứng ra đi nốt quãng đường Chuyển đang đi. Chuyển ơi, thôi vĩnh biệt nhé. Chúc bạn ngủ bình an. Quản Phúc Cảnh 22-6-2008